Ademloos toekijken

De betovering die La Chana teweeg-bracht, slaat over op de kijker. Een liefdevol portret. Scènes van haar oude dag, tv-kijkend met poedel, maken de film compleet.

Beeld .

Een obsessief bespeeld percussie-instrument. Een mitrailleur. Nee, het ritmische geratel dat in de documentaire La Chana steeds weer de soundtrack overspoelt, komt van de voeten van Antonia Santiago Amador. Oftewel La Chana, op haar 70ste nog steeds de Catalaanse koningin van de flamenco.

Een wervelwind van passen, gebaren, blikken en kreten, dat was Amador in de jaren zestig, zeventig en tachtig. Niets moeilijks aan, als je Amador zelf mag geloven. Geef je over aan het flamenco-ritme ('compás') en alles gaat vanzelf, zegt ze in de documentaire, die op IDFA 2016 de publieksprijs won. Alleen al de oude opnamen van Amadors voetenwerk, zo snel dat ze soms lijkt te zweven, maken zo veel indruk dat je haar niet gauw zult durven nadoen.

Als haar ritualistische dans al aanstekelijk werkt, dan is het in je hoofd. La Chana, zo laat de Kroatische documentairemaker Lucija Stojevic treffend zien, was zo'n hypnotiserende verschijning dat ze bij haar publiek het denken zowat uitschakelde; een betovering die dankzij het archiefmateriaal moeiteloos op de kijker overslaat.

Nu komt de menselijke orkaan van weleer amper nog de trap op. Door haar lichamelijke slijtage krijgen de scènes van Amadors oude dag vanzelf iets tragisch. Tegelijkertijd maken die beelden Stojevic' liefdevolle portret compleet: tv-kijkend met haar poedel en haar tweede echtgenoot, sjokkend in Hello Kitty-hemd, verschijnt La Chana als een hartelijke, nuchtere vrouw naar wie je uren zou willen kijken en luisteren.

La Chana (****)

Documentaire
Regie: Lucija Stojevic
83 min., in 22 zalen.

Bovendien vat ze nog steeds vlam zodra ze over de flamenco vertelt, of hoe ze zichzelf als meisje die ritmes aanleerde. Ze danste nooit om gezien of geadoreerd te worden, maar omdat ze dan even niet de onderdrukte, mishandelde vrouw was. Elke dans voerde haar naar het paradijs, zegt ze in La Chana, wat het einde van elk optreden des te pijnlijker maakte. Op het hoogtepunt van haar roem werd ze door haar man, tevens manager, gedwongen met dansen te stoppen.

Dat gat in Amadors carrière wordt snel afgehandeld, net als het feit dat ze al dansend haar dochter verwaarloosde. Erg diep gaat het niet, in La Chana. Tegelijkertijd begrijp je wel wat er op het spel staat wanneer Amador, na 23 jaar afwezigheid, nog één keer optreedt, omringd door de jonge zangers die haar naar haar stoel hielpen. Het reële gevaar dat ze met haar kapotte knieën het einde van de show niet haalt, maakt het een zenuwslopend tafereel.

En dan stijgt uit de stilte toch weer dat spervuur op, ontstoken door zeventig jaar oude voeten. Wederom kun je alleen ademloos toekijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden