Theater WijkSafari

Adelheid Roosens WijkSafari schuurt en prikkelt en stemt nog optimistisch ook

Sarah Moeremans (rechts) en de 19-jarige Kokob uit Eritrea Beeld Jenneke Boeijink

Wat is de WijkSafari toch een wonder: een warm bad van zachtmoedigheid. Wie vaker deelnam aan zo’n tour van theatermaker Adelheid Roosen en gezelschap Zina kent het recept. Een groep theatermakers neemt haar intrek in een stadswijk, liefst een die door de samenkomst van nationaliteiten zo zijn eigen uitdagingen kent. Een maker logeert twee weken bij een buurtbewoner en samen creëren ze een scène. Bezoekers krijgen twee of drie van zulke scènes te zien en maken voorts een theatraal opgesierde wandeling door de wijk. Ook een tochtje achterop bij een stoere scooterboy staat steevast op het programma, evenals een warmbloedige slotbijeenkomst, waarbij alle bezoekers en deelnemers aanschuiven aan lange tafels, met hummus en Turks brood. Al is het concept nagenoeg bekend, de verhalen en ontmoetingen blijven verrassen.

Scène uit de WijkSafari in Overvecht. Beeld Foto's Jenneke Boeijink

De wijk is dit keer Utrecht Overvecht, waar 178 nationaliteiten samenwonen, en buurtbewoners in 2016 nog luidkeels protesteerden tegen de komst van een asielzoekerscentrum aan de Einsteindreef. Dit azc is het startpunt van de route. Onder leiding van de Surinaamse toneelschoolstudent Kevin ontmoeten we daar Amin, een 17-jarige ‘ama’, een alleenstaande minderjarige asielzoeker, waarvan Nederland er 624 telt. Amin heeft zijn ouders al twee jaar niet gezien. Zijn eerste asielaanvraag is afgewezen, binnenkort heeft hij een nieuw onderhoud met de IND. We nemen plaats in zijn kamer, die hij met vijf anderen deelt. Gifgroen linoleum, plastic over de matrassen, een waterkoker op de vloer. In een losjes geënsceneerd gesprek met Kevin vertelt Amin hoe hij in Iran getuige was van de steniging van een jong meisje. Zijn vader, een imam, vond het wel leerzaam voor zijn zoon om dit tafereel bij te wonen. In Nederland is Amin christen geworden: elke avond bezoekt hij een kerk in Alkmaar. Zijn nieuwe geloof geeft hem troost, ook al heeft zijn vader hem intussen telefonisch verstoten. Gelukkig is iedereen bij de kerk ‘heel lief’.

Scène uit de WijkSafari in Overvecht. Beeld Foto's Jenneke Boeijink
Scène uit de WijkSafari in Overvecht. Beeld Foto's Jenneke Boeijink

Met een morrend hart laten we Amin achter op zijn stapelbed, en volgen Kevin, twee aan twee in een rij, door de wijk. Dwars door winkelcentrum Overvecht, met een kort bezoek aan kringloopwinkel Emmaus. Dan achter op de scooter, ik mag bij Mohammed – spiegelende zonnebril, brede grijns, uitbundige aftershave. Vaderlijk beheerst loodsen hij en zijn vrienden ons door de straten: Theemsdreef, Rhodosdreef, Lipsosdreef. We bezoeken de leegstaande watertoren voor een fraai theatraal intermezzo, waarna Kevin ons overdraagt aan onze volgende gids: journalist en presentator Guilly Koster, ook van Surinaamse herkomst. Koster woonde twee weken bij de Syrische Fawzi, die net een verblijfstatus en een bescheiden sociale huurwoning heeft gekregen.

Scène uit de WijkSafari in Overvecht. Beeld Foto's Jenneke Boeijink

Een artistieke valkuil voor de WijkSafari is een overdosis lievigheid, maar de scène tussen Koster en Fawzi prikkelt en schuurt. Koster toont zich een stijfkoppige complotdenker, die overal tegenwerking vermoedt van een boosaardig ‘systeem’. Fawzi voorziet hem ontspannen en geestig van weerwoord: hij neemt het juist op voor de Nederlandse wetten en waarden. Een mooie uitbarsting over de slavernij onthult vervolgens de bron van Kosters cynisme en argwaan.

Scène uit de WijkSafari: de Syrische Fawzi (links) en Guilly Koster in de caravan van Leroy. Beeld Foto's Jenneke Boeijink in Overvecht.

Hierna neemt hij de groep mee naar zijn vriend Leroy, student bedrijfskunde in Utrecht, die op de aanpalende parkeerplaats noodgedwongen in een gammele caravan woont. Het contrast is op de rand van tendentieus, maar maakt wel de pijnlijke paradox van ons zorgstelsel zichtbaar: Fawzi krijgt van overheidswege een prima appartement en een zak(je) geld, Leroy heeft een fikse studieschuld en moet nog minstens vijf jaar wachten op een woning. Ook frustratie en onmacht krijgen zo een plek in de WijkSafari. Roosen en Zina zijn misschien principieel optimistisch, naïef zijn ze zeker niet.

Scène uit de WijkSafari Beeld Foto's Jenneke Boeijink

Mijn tweede scooterchauffeur van de dag is Salah, uit Syrië. Hij is drie maanden hier en roept onderweg elke vier seconden over zijn schouder dat Nederland ‘heel mooi’ is. En dan eindigen we weer op het plein voor het azc, met een schitterend lied van actrice/zangeres Meral Polat en een hartverwarmend scooterballet. Voortaan zal ik de schoonheid zien van die groepjes langsjakkerende stoere gasten. Opnieuw bewijst de WijkSafari haar belang als unieke sociale en artistieke beleving. Zina ontsluit de stad en opent je ogen voor ‘de ander’, zodat uiteindelijk een groot gevoel van verbondenheid ontstaat. En dat gevoel houdt langer aan dan de duur van de safari alleen.

WijkSafari azc, t /m 30/06.
theaterutrecht.nl,zinaplatform.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.