Adam Granduciel laat somberte voor hem werken: 'Ik was overtuigd dat het me aan een mooie plaat zou helpen'

Het is de paradox van het War on Drugs-geluid: melancholieke liedjes en een opbeurende klank. Adam Granduciel verklaart het effect van zijn somberte.

Adam Granduciel speelt op zijn laatste album gitaar, piano, orgel, mondharmonica, synthesizer en meer - en daarnaast zingt hij natuurlijk.Beeld Daniel Cohen

Adam Granduciel maakt een gebaar van 'kijk mij nou eens zitten'. De platenmaatschappij heeft een zaaltje voor hem gereserveerd in een mooi hotel in de Amsterdamse binnenstad, waar hij de hele dag interviews doet. Taxi's. Mineraalwater in hippe flessen.

'Ik word nog eens een ster', grinnikt hij. Even een twinkeling in de bruine ogen, die meestal serieus kijken.

Het valt allemaak te verklaren: het nieuwe The War on Drugs-album A Deeper Understanding is, na het grote succes van voorganger Lost in Tthe Dream (2014), een grote zomerhit. Al vóór verschijning verkocht de groep tweemaal de Afas Live in Amsterdam uit: op 1 en 2 november ontvangt The War on Drugs er in totaal 11 duizend mensen.

Alles is anders dan de vorige keer in 2014, toen het 38-jarige boegbeeld van The War on Drugs (eigenlijk heet hij Granofsky; Granduciel is zijn artiestennaam) voor de verschijning van Lost in the Dream een dagje 'pers' in Amsterdam deed. Hij had te veel gedronken, begon weer te roken en stond tot zes uur 's ochtends in de kroeg. 'Ik ben vijf keer overleden, die dag.'

Ach ja. Andere tijden. Hij was single en somber; nu is hij gelukkig met zijn vriendin, de actrice Krysten Ritter. De plaat die hij toen kwam promoten bezorgde het indiebandje uit Philadelphia een onverwachte doorbraak naar een groter publiek. Met een weids klinkende kruisbestuiving van americana, Bob Dylan en het door synthesizers gedragen jarentachtiggeluid van Bruce Springsteen maakte The War on Drugs veel nieuwe vrienden, op de golven van de hit Red Eyes.

Deeper Understanding

Adam Granduciel vernoemde A Deeper Understanding naar het Kate Bush-lied van het album The Sensual World (1989). Net toen hij het geloof in een goed album even kwijt was, zong Bush hem toe: 'I know that you've been feeling tired/ I bring you love and deeper understanding.' Granduciel kreeg er nieuwe moed van en begreep zichzelf na voltooiing van de plaat inderdaad weer iets beter.

Grote concertzalen

Granduciel verruilde zijn kleine platenlabel voor de grote Warner-dochter Atlantic, die dus A Deeper Understanding uitbracht, album nummer vier. De grote concertzalen wachten.

'Het is zo geweldig allemaal', zegt Granduciel. 'Toen ik zag in welke zalen we gingen spelen, dacht ik: maar wie gaan al die kaartjes dan kopen? In een indiebandje ben je gewend dat je de mensen persoonlijk een cd in hun tengels moet duwen, of een zaaltje in moet sleuren. Dán kennen ze je; anders niet. Nu gaat het vanzelf.'

Wie had dat ooit gedacht toen hij in 2005 The War on Drugs oprichtte met zijn boezemvriend en muzikale bloedbroeder Kurt Vile?

'Op ons debuutalbum Wagonwheel Blues (2008) was ik trots, maar er was nooit geld. Alles wat we regelden, ging mis en in elk zaaltje waar we speelden dacht ik: we klinken voor geen meter. Te hard, te vol, ik kreeg die sound maar niet onder controle. In die grote zalen klinken we eindelijk eens goed. Die grote ruimten passen bij onze sound.'

Na één plaat stapte Vile op, in goede vriendschap overigens: Granduciel speelde nog jaren in Viles begeleidingsband The Violators (voor het laatst op het prachtige Smoke Ring for my Halo uit 2011), totdat hij verder besloot te ploeteren met The War on Drugs. Want dat was het: ploeteren. Hij stak zich diep in de schulden. In zijn woning werd de elektriciteit afgesloten. Tegen de tijd dat hij zich aan Lost in the Dream zette, had somberte hem in de greep.

'Ik heb altijd last van sombere buien en dat wordt erger wanneer ik aan een plaat werk. Dan schiet ik van euforie naar wanhoop, van extreem zelfvertrouwen naar de overtuiging dat alles wat ik heb geschreven ruk is. Die conjunctuur hoort blijkbaar bij me. Ik geef het maar gewoon de ruimte.'

Melancholiek en opbeurend

Het is de paradox van het War on Drugs-geluid: de liedjes zijn melancholiek getoonzet, de persoonlijke teksten vaak droevig, maar toch is het bandgeluid opbeurend en tamelijk licht, met dank aan de synthesizers die bijna elke song komen binnenzeilen, aan de ruimte tussen de klanken en natuurlijk aan dat kristalheldere spel op de elektrische gitaar, vaak door Granduciel zelf.

Hoe was het om als succesvol rockmuzikant en gelukkig mens aan A Deeper Understanding te beginnen, zonder financiële zorgen en andere deprimerende omstandigheden?

'Het was anders, maar toch ook weer niet. Die stemmingswisselingen had ik ook nu weer en de liedjes zijn net zo melancholiek als die op Lost in the Dream, maar het is alsof ik aan mijn eigen somberte gewend raak en onderhand weet wat de beste remedie is, namelijk werken. Ik ga mijn neiging tot depressie te lijf met mijn arbeidsethos: schrijven, de studio, je geest in beweging houden. Anders zak ik erin weg.'

Hij heeft het roer op A Deeper Understanding niet omgegooid: de plaat ligt in het verlengde van de succesvolle voorganger. Als de songs al anders zijn, dan zijn ze hooguit 'meer toegespitst op hun ingekeerdheid', zoals Granduciel het omschrijft.

'Ik heb mijn melancholie en somberte voor me laten werken, ben constructiever met ze omgesprongen, want ik was ervan overtuigd dat ze me aan een mooie plaat konden helpen.'

En dan was er natuurlijk nog een verschil in budget: een indiebandje op een indielabel of een succesgroep bij Warner, dat scheelt nogal wat - en dat hoor je. A Deeper Understanding klinkt superieur.

'Op alle eerdere albums waren de songs demo's die ik zorgvuldig oppoetste tot eindproducten, maar toch: het bleven veredelde demo's. Nu ben ik aan elke song blijven werken tot ik hem goed genoeg vond om definitief op te nemen. Ze zijn laag voor laag opgebouwd. Heel minutieus. Vroeger zou ik gezegd hebben: als je zo bedachtzaam werkt, vermoord je de spontaniteit. Maar ik weet nu dat dat onzin is: binnen de kaders van het voorbereid-zijn, vind je juist de rust en de ware ruimte om muzikaal vrij te zijn. Zo is een plaat ontstaan die beheerst droevig is - en dat maakt hem sterker.'

Trefzekerheid

Het is een kwestie van 'technische en artistieke trefzekerheid' van de man die, zonder de bijdragen van zijn vijf bandgenoten en studiogasten tekort te doen, eigenlijk gewoon The War on Drugs is. Adam Granduciel speelt op het album gitaar, piano, orgel, mondharmonica, synthesizer en meer - en daarnaast zingt hij natuurlijk, met zijn hoge, licht hese stem die qua timing en dictie zo ontzettend aan Bob Dylan doet denken. In veel songs op het album horen we hem in vijf, zes dingen tegelijk op evenzoveel sporen.

Hij vertelt er met een kalm soort bravoure over. Bij één vraag lijkt hij op zijn hoede, alsof hij verwacht dat het nu vervelend gaat worden: de vraag of het album een thema heeft.

Protestsongs

Dat is een heikel punt bij Adam Granduciel. Omdat The War on Drugs in muzikaal opzicht raakvlakken heeft met het werk van Dylan en Springsteen, verwacht een deel van het publiek dat hij ook tekstueel aansluiting bij die mannen zoekt, dat hij de uitdaging aangaat om een grote Amerikaanse liedjesschrijver te worden en grote woorden te zingen.

'Sommige mensen verwachten protestsongs van me, over Trump, over klimaatverandering, weet ik veel. 'Met zo'n bandnaam kun je het niet maken om je politiek op de vlakte te houden', zei een fan ooit tegen me. Die vrouw was bijna beledigd dat ze in mijn teksten geen politiek statement kon vinden. En dat terwijl de bandnaam gewoon een gebbetje was van Kurt en mij.'

Hij bewondert Dylan en Springsteen, was in bepaalde levensfasen haast geobsedeerd door hun werk en vindt ergens ook wel dat hij in hun traditie staat en tot dezelfde muzikale bloedgroep hoort.

'Maar Bob en Bruce zijn ook vingers aan de pols van Amerika. Vooral Bruce. Mijn favoriete Springsteen-plaat is The Rising, over de aanslagen van 11 september. Hij zoomt in, hij zoomt uit, is nu eens heel persoonlijk, dan weer wat algemener, maar hij is altijd Bruce. The Rising is een verhalenbundel over gewone Amerikanen op dat moment in de tijd. Zó knap gedaan, zó ongelooflijk goed geschreven. Ik ervaar het als licht intimiderend dat iets dergelijks soms ook van mij verwacht wordt.

'Voorlopig heb ik het druk genoeg met uitvogelen wie ik eigenlijk ben. Ik staar naar mijn navel, omdat ik niet anders durf, misschien niet anders kan en misschien ook niet anders wil. Ik wil waarachtig over mijn eigen gevoelsleven schrijven. Die uitdaging is voorlopig groot en eng genoeg.'

The War On Drugs: A Deeper Understanding. Atlantic/Warner.
Live: 1/11 en 2/11 Afas Live, Amsterdam (uitverkocht).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden