InterviewCarey Mulligan

Actrice Carey Mulligan over verkrachtingshumor: ‘We hebben ernaar gekeken en erom gelachen’

Actrice Carey Mulligan. Beeld Hollandse Hoogte/The New York Times Syndication
Actrice Carey Mulligan.Beeld Hollandse Hoogte/The New York Times Syndication

Carey Mulligan (35) speelt in Promising Young Woman een prooi die zelf jager wordt. Een post-#MeToo-thriller, over de ‘verkrachtingscultuur’ die lang gemeengoed was, volgens Mulligan: ‘We hebben ernaar gekeken en erom gelachen, ík heb ernaar gekeken en erom gelachen, en gedacht: dit is dus normaal.’ 

Het is een prooi die zich op een dienblaadje aandient. Stomdronken hangt ze over een bank, in een nachtclub. Beeldschoon, onder de uitgelopen mascara en met vettig haar. Ze heeft een mantelpakje en hakken aan: een uit de hand gelopen vrijmibo dus, de collega’s zijn naar huis en hebben haar zonder pardon achtergelaten.

‘Zo’n meisje vráágt om problemen’, schampert een van de beursjongens aan de bar. Maar een van zijn vrienden, de vriendelijke van het stel natuurlijk, corrigeert hem. Hij zal haar wel even helpen. Naar huis brengen. Daar op bed leggen. Blouse openknopen. Kussen.

‘Wat doe je?’, stamelt ze half bewusteloos.

Niets hoor, niets. Hij schuift haar rokje omhoog.

Even is daar dat misselijkmakende gevoel dat in de bioscoop altijd toeslaat als je op het punt staat iets te zien wat je eigenlijk helemaal niet wílt zien. En dan slaat Cassie haar ogen open –  ze blijkt helemaal niet dronken. ‘Ik zei’, zegt ze dreigend, met die diepe stem van haar, ‘wat dóe je?’ In één klap verandert ze van prooi in jager.

Promising Young Woman, een film die de 35-jarige Mulligan produceerde en waarin ze de hoofdrol speelt, is een wraakthriller voor het #MeToo-tijdperk. Elk weekend trekt Cassie (Carey Mulligan) erop uit, verkleed als emo-meisje, of als R&B-liefhebster, als kantoortutje. Elke weekend pretendeert ze dronken te zijn. Elk weekend is er een ‘aardige’ man die haar volledig onderschat en van de gelegenheid misbruik probeert te maken. Elk weekend leert ze die een lesje.

Het is opmerkelijk, zegt Mulligan aan de telefoon, dat mensen plotseling zo geshockeerd reageren op het gedrag van die mannen. ‘Het is precies wat er de afgelopen twintig jaar in mannenkomedies werd getoond. Daarin wordt regelmatig misbruik gemaakt van een dronken vrouw, al is het dan ‘een geintje’. ‘Haha, het enige meisje dat die sukkel van een jongen kan krijgen is er een die zo bezopen is dat ze niet meer kan staan.’ We hebben ernaar gekeken en erom gelachen, ík heb ernaar gekeken en erom gelachen, en gedacht: dit is dus normaal. En wat regisseur Emerald Fennell doet, is dat in een ander kader plaatsen en zeggen: ‘Is dat sociaal geaccepteerd gedrag? Wat hebben wij als maatschappij – mannen én vrouwen dus – eigenlijk al die jaren goedgekeurd?’

Mulligan klinkt hierbij niet boos, verontwaardigd of fel. Ze legt het kalmpjes uit, formuleert zorgvuldig in haar keurige Engels. Haar woede en passie is verpakt in een redelijke toon. 

Misschien is dit wel precies wat haar als acteur ook zo goed maakt. Mulligan is het type dat op het eerste gezicht gemaakt lijkt voor lieve meisjes-rollen. Ze heeft die grote bruine ogen, kuiltjes in haar wangen – ‘een babyface’, heeft ze zelf al vaak gezegd. Gegoede afkomst, ouders werkzaam in de hotelwereld, bloedserieus, het type dat door de juf van het kerkkoor letterlijk naar voren geduwd moest worden om haar voor het eerst een solo te laten zingen. Toen ze op haar 17de auditie deed bij alle kwalitatief hoogstaande toneelscholen van Engeland met een monoloog van een suïcidale vrouw werd ze overal afgewezen. Niet geloofwaardig.

Van acteur en scenarist Julian Fellowes, bij wie ze vervolgens aanklopte, kreeg ze in eerste instantie het advies om met een advocaat te trouwen. Ze zette door, met zijn hulp, en vestigde uiteindelijk haar naam met de rol van Jenny in An Education (2009). Een naïef, 17-jarig, maagdelijk meisje in schooluniform dat in de jaren zestig valt voor de wereldwijsheid van een volwassen bedrieger. Mulligan, die met de rol een Oscarnominatie verdiende, was toen 24. Een paar jaar later trouwde ze met Marcus Mumford, van de folkrockband Mumford and Sons, die ze al in haar tienerjaren ontmoette tijdens een christelijk vakantiekamp. Ze werden penvrienden. Schijnt. Want Mulligan zegt daar niets over: ze schermt haar privé-leven hermetisch af.

Carey Mulligan in ‘An Education’. Beeld
Carey Mulligan in ‘An Education’.

Maar ís ze zo tam en braaf als ze nu overkomt? Het waren de gebroeders Coen die haar voor het eerst opzichtig met dat suikerzoete dat aan haar kleeft lieten spelen. Ze vonden het geestig om haar in Inside Llewyn Davis (2013) extra veel te laten schelden, vanwege haar ‘lieve imago’. Toch waren ook daarvoor al haar personages stiekem pittiger dan ze aanvankelijk lijken, zo erkent Mulligan aarzelend. ‘In het begin van mijn carrière heb ik vaak typisch onschuldige personages gespeeld. Maar waar ik naar ben gaan zoeken zijn vrouwen waar ik in geloof. Niet de geidealiseerde types. Daarom heb ik vaak de rol van vriendin, of ondersteunende echtgenote afgewezen, omdat ze niet écht voelden. Geen vrouw kan zo perfect zijn. Ook geen man kan zo perfect zijn, trouwens. Mensen zijn niet zo.’

Het intrigerende is dat Mulligan juist gebruik maakt van haar ongevaarlijke voorkomen – een beetje zoals Cassie dat in Promising Young Woman doet. Ze nodigt uit om haar personages te onderschatten, en slaat dan toe. Altijd is ze lief en meegaand, tót op zekere hoogte. Zelfs als de scholier Jenny hield ze in An Education al een vlammend betoog over hoe vrouwen klein gehouden worden. Haar krachtige Bathsheba in kostuumdrama Far from the Madding Crowd (2015) moet kiezen tussen drie mannen, maar heeft er eigenlijk geen een nodig. In Suffragette (2015) is ze een gehoorzame fabrieksarbeider die plots haar positie als vrouw begint te bevragen. In Mudbound (2017) speelt ze een boerin tegen-wil-en-dank die niet zo meegaand is als de mannen om haar heen denken.

Carey Mulligan in ‘Mudbound’. Beeld
Carey Mulligan in ‘Mudbound’.

Dat dat meisjesachtige altijd doorschemert, hoe vermoeid haar personages ook zijn, zet ze in als troefkaart. Ergens in Mulligan zie je altijd een dromerig kind dat gelooft in een beter bestaan, en dat in opstand komt. Een van haar beste rollen is die van de uitgebluste huisvrouw Jeannette in de film Wildlife (2018). Als haar echtgenoot een paar maanden verdwijnt om als brandweerman te werken, begint ze uit verdriet, frustratie en onvrede een relatie met een oudere, rijkere auto-verkoper. Toen een man Mulligan bij een vraaggesprek na afloop van de film tijdens het New York Film Festival voor de voeten wierp dat hij Jeannette totaal verwerpelijk en onsympathiek vond, kreeg hij vriendelijk, maar streng weerwoord. ‘We zijn eraan gewend geraakt dat vrouwen zich altijd keurig gedragen in films. Als ze de controle verliezen, of worstelen, dan voelt dat onecht omdat we opgegroeid zijn met het idee dat vrouwen altijd perfect zijn en alles kunnen. Daarmee schep je onrealistische verwachtingen van vrouwen.’

Carey Mulligan in ‘Wildlife’. Beeld
Carey Mulligan in ‘Wildlife’.

Als Mulligan iets doet, is het laten zien dat ook de meegaandste vrouwen smetjes hebben. Het zijn rollen die niet dikgezaaid zijn, en ze wil er ver voor gaan. Na An Education gaf haar agent haar een advies: doe alleen díe films waarvan je het niet kunt uitstaan als je een andere actrice op de aftiteling zou zien staan. Nadat ze als de gecompliceerde Nina op de planken had gestaan in Tsjechovs De meeuw in 2009, vielen alle andere rollen daarbij in het niet en sloeg ze de ene na de andere aanbieding af. Tot ze hoorde dat Steve McQueen bezig was met zijn nietsontziende drama Shame (2011) en een actrice zocht voor de rol van Sissy, de suïcidale zus van de seksverslaafde Brandon. McQueen leek weinig geïnteresseerd in haar bij de eerste ontmoeting. Ze besloot haar passie voor complexe rollen als die van Nina in de strijd te werpen. ‘Ik wil een tatoeage van een meeuw laten zetten als een permanente herinnering aan die rol’, floepte ze eruit tegen McQueen. ‘Je bent een kunstenaar!’ riep die en ze kreeg de rol – en liet de tatoeage zetten.

Carey Mulligan in ‘Shame’. Beeld
Carey Mulligan in ‘Shame’.

Maar vooral is het een kwestie van lange adem, zegt ze aan de telefoon. ‘Omdat ik ouder ben krijg ik al interessanter materiaal. Maar zo’n rol als in Promising Young Woman komt hooguit één keer in het jaar langs.’

Het was de intimiderendste rol die ze ooit speelde, zegt ze. ‘Cassie is extreem gecompliceerd. Er was enorm veel te doorgronden.’ En hetzelfde geldt voor Promising Young Woman zelf: het is een publieksvriendelijke wraakthriller die over #MeToo gaat, en over rape culture, over slachtoffers en daders. En een die uiteindelijk helemaal niet zo bevredigend, lekker en grappig is als hij lijkt. ‘Emerald noemt het een glanzend snoepje. Het ziet er mooi en lekker uit, tot je je plots realiseert dat er vergif in zit. Een slimme tactiek vind ik dat.’

Carey Mulligan in ‘Promising Young Woman’. Beeld Merie Weismiller Wallace/SMPSP
Carey Mulligan in ‘Promising Young Woman’.Beeld Merie Weismiller Wallace/SMPSP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden