Interview victoria cruz

Activist Victoria Cruz: ‘Hoe zichtbaarder lhbti’ers worden, hoe meer we door sommigen worden gehaat’

Een eerbetoon aan Victoria Cruz door Sam Kirk in New York. Beeld Angie LM

Victoria Cruz is 72, maar nog even strijdbaar als voorheen. De Amerikaanse lhbti-activist is woensdag te gast bij de roze filmavonden in Amsterdam-West.

Toen vorig jaar in Amsterdam-West een homoseksuele man van zijn fiets werd getrapt en werd mishandeld, wilde stadsdeelvoorzitter Fenna Ulichki (GroenLinks) een statement maken: lhtbi’ers zijn welkom, ook in het multiculturele Amsterdam-West. Daarom organiseert het stadsdeel tijdens de Pride-week voor de tweede keer roze filmavonden, waar lhbti-films zoals Paris is Burning zullen worden vertoond. In de buitenlucht, op het Mercatorplein, zodat niemand eromheen kan.

Het programma wordt woensdag geopend door een veteraan in de strijd om lhtbi-acceptatie, Victoria Cruz (72) uit New York. De transgendervrouw met Puerto Ricaanse roots is in Amerika een bekende activist. Ze was aanwezig bij de zogenoemde Stonewall-rellen, in 1969 in New York, die het begin markeren van de moderne homorechtenbeweging.  Omdat het precies vijftig jaar geleden is dat die historische opstand plaatsvond, staat Pride Amsterdam er deze week uitgebreid bij stil. Het thema is dan ook: ‘Remember the past, create the future’.

Cruz valt op door haar handelsmerk, de schelpenkrans op haar hoofd, waar een veer uitsteekt. Het is een ode aan de Taíno, de inheemse bevolking van Puerto Rico. Ze is een generatiegenoot van de inmiddels overleden transiconen Sylvia Rivera en Marsha P. Johnson. In de Netflix-documentaire The Death and Life of Marsha P. Johnson (2017) probeert Cruz de onopgeloste zaak rondom Johnsons dood op te helderen. Het is tevens een portret van Cruz en de kleurrijke transgemeenschap in New York.

Victoria Cruz. Beeld Getty Images

Dankzij die documentaire is Cruz nu eregast op Pride-evenementen. ‘Die film houdt me wel bezig’, zegt ze aan de telefoon. Cruz was al gepensioneerd, na een carrière als maatschappelijk werker voor het Anti-Violence Project, de stichting die haar ook hielp toen zij als jonge transvrouw zelf werd aangerand. Cruz vulde haar dagen met wandelingen aan het strand, toen de documentairemakers vroegen of zij de zaak van Johnson op zich wilde nemen. De film geeft uiteindelijk geen bevredigend antwoord op de vraag of Johnson werd vermoord. ‘Ik moest de zaak overdragen aan de FBI, maar heb nooit meer wat van ze gehoord. Maar de film eert wel het leven van Marsha en de prominente rol van transvrouwen en mensen van kleur tijdens de Stonewall-rellen. Onze verhalen zijn te weinig verteld.’

Hoewel homo’s en lesbiennes na vijftig jaar strijd veel rechten hebben verworven, vrezen transgendermannen en -vrouwen over de hele wereld nog geregeld voor hun leven. Alleen al in de Verenigde Staten worden jaarlijks tientallen transpersonen vermoord, vooral in de zwarte gemeenschap. De boodschap die Cruz tijdens de rozefilmavonden wil verkondigen, in gesprek met journalist en columnist Clarice Gargard, is dat transpersonen ‘gewone mensen zijn, die net als iedereen respect en liefde verdienen’.

Ondanks de wetten die hen moeten beschermen tegen discriminatie en toenemende bewustwording over hun genderidentiteit, blijven transpersonen de kwetsbaarste groep onder lhbti’ers. ‘Hoe zichtbaarder we worden, hoe meer we door sommigen worden gehaat. En omdat transpersonen door onwetendheid vaak worden geweerd bij kantoorbanen, belandden ze nog te vaak op straat en in de prostitutie.’ Cruz had als jonge vrouw geluk. ‘Ik zag er heel vrouwelijk uit, dus mensen hadden meestal niet door dat ik trans was.’ Ze werkte zelfs als danseres en stripper in New Yorkse nachtclubs. ‘En ik had het geluk dat mijn familie me volledig accepteerde. Toch heb ik ook veel geweld meegemaakt.’

Cruz is op deze leeftijd nog even strijdbaar als vroeger. ‘Ik mis mijn werk, maar als er ergens wordt gedemonstreerd, ben ik erbij. Ik wil dat de lhbti-gemeenschap beseft dat we alleen samen sterk staan en collectief op politici moeten stemmen die onze belangen behartigen. Sylvia Rivera zei ooit tegen me: soms zijn we zelf onze ergste vijand. Als we ons niet verenigen, verliezen we de strijd.’

(Trans)gender
Iemand die transgender is, heeft een genderidentiteit die niet overeenkomt met zijn of haar biologische geslacht. De officiële term is genderdysforie, een gevoel van onbehagen met het aangeboren geslacht. Genderdysforie komt voor in alle tijden, landen en lagen van de bevolking. 

Lees verder

Een slagveld zette aan tot de eerste Pride
De Volkskrant blikt terug op die avond in gaybar The Stonewall Inn met Tree Sequoia (80), die erbij was. ‘We gooiden brandende prullenbakken door de ruiten.’

Lhbti’ers krijgen veel te verduren, maar onderling zijn ze ook niet tolerant
Tegen alle vijandigheid zouden lhbti’ers één front moeten vormen. In plaats daarvan is er nog veel onderlinge strijd, uitsluiting en destructieve seks.

‘We mogen weer activistischer worden’
Volgens Astrid Oosenbrug, de nieuwe voorzitter van lhbti-belangenorganisatie COC, is het tijd dat Nederland weer in de kopgroep gaat zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden