Actie tegen onverstaanbare Vlaamse 'tussentaal' op televisie

'Mijne vriend, gade gij mee?' Aan dat soort zinnetjes, dat je op de Vlaamse televisie steeds vaker kunt horen, kan emeritus hoogleraar Stijn Verrept zich behoorlijk ergeren. 'Men laat de norm van het Standaardnederlands los', zegt hij. 'De afstand tussen het taalgebruik in Nederland en in Vlaanderen dreigt zo toe te nemen.'

Kok en programmamaker Jeroen Meus op een foto uit 2008. Beeld anp

Verrept verenigde zich met twintig gelijkgezinden - achttien Vlamingen, twee Nederlanders - in de Actiegroep Nederlands, en lanceerde eind december een petitie. Ze roepen de politiek, de media en het onderwijs op het Standaardnederlands te versterken, en de taaleenheid tussen Nederland en Vlaanderen te bevorderen. De petitie is intussen 2.400 keer ondertekend.

'Het niveau van het Nederlands in Vlaanderen is aan het afkalven', zegt Verrept, die in Antwerpen en Eindhoven zakelijke communicatie doceerde. 'Dat is een bedreiging, want zo krijgen mensen niet langer de kans correct Nederlands te leren.' De petitie wordt gesteund door schrijvers als Geert van Istendael, Benno Barnard en Stefan Hertmans.

Het taalgebruik in Vlaanderen is het afgelopen decennium ontegenzeggelijk veranderd. Sprak een tv-presentator of leerkracht in de jaren tachtig nog onberispelijk 'Algemeen Beschaafd Nederlands', zoals dat toen heette, tegenwoordig gaat het er bij velen heel wat losser aan toe.

'Tussentaal'
In amusementsprogramma's gebruiken de presentatoren nu volop 'tussentaal', een mengvorm van Standaardnederlands en lokaal dialect. In nieuwsprogramma's houdt men wel vast aan de norm, al viel de keurige nieuwslezer Jan Becaus vorig jaar uit zijn rol toen hij hoorde dat er 3 miljard euro moest worden bespaard. Tegenover de minister van Financiën: 'Da's gene kattepis.'

Volgens sommige academici is dit een onschuldige evolutie. Het Standaardnederlands, dat in Vlaanderen sinds de jaren zestig als norm is gepropageerd, is volgens hen te sterk gericht op de noordelijke Nederlanden. Zij vinden dat de 'tussentaal', die voor Nederlanders moeilijker verstaanbaar is, zich in Vlaanderen gerust mag verspreiden.

Maar dat is tegen het zere been van de petitiehouders. 'Heel veel ouders willen graag dat hun kinderen het Standaardnederlands goed beheersen', zegt Verrept. 'Kijk maar naar wie onze petitie hebben getekend, dat zijn mensen uit alle sectoren en alle lagen van de bevolking. Wij zeggen niet dat iedereen kunstmatig Journaal-Nederlands moet praten, maar slordige taal past niet in alle situaties.'

 
Ao'ge in de frigo werkt van de Colruyt, hebben die vrouwen in de zomer iel weinig oan. En dan kommen die van de warmte in de kou, en da is altijd wel plezant om te zien.
Stand-up comedian Philippe Geubels,  in amusementsprogramma Mag ik u kussen

Ondertiteling
De Actiegroep Nederlands vreest ook dat Vlamingen en Nederlanders elkaar steeds minder zullen verstaan. 'Nu al worden politieseries als Baantjer en Witse ondertiteld, een teken aan de wand', zegt Verrept. 'Als we elkaar minder goed begrijpen, dan wordt het moeilijker om onze economische en culturele samenwerking vol te houden. Vooral voor Vlaanderen zal dat nadelig zijn, dat moeten we goed beseffen.'

De petitie is in Vlaanderen ontstaan, maar is evengoed op de Nederlanders gericht. Met name het opkomende Poldernederlands - 'blaaif baai maai' in plaats van 'blijf bij mij' - is weinig bevorderlijk voor de verstaanbaarheid tussen noorder- en zuiderburen. Verrept: 'Bij Baantjer hadden ze misschien af en iets aan hun uitspraak kunnen doen.'

 
En kijkt 'es wa ge met één appeltje doe, da's veel è! Ziet 'es wa een schoon slaatje da 'ier aan het worden is. Keilekker!
Tv-kok Jeroen Meus,  in kookprogramma Dagelijkse Kost
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.