Acteurs en dansers van BonteHond en DOX gebruiken het voetbalveld als een heus theater

'Je moeder is een hoer', zingt de bariton. En 'verdedig die man' wordt 'bevredig die man'. Op de velden van Zwaluwen in Utrecht werd gisteren theater gemaakt. Grofgebekte voetbaltaal wordt niet geschuwd.

Foto ANP

'Één team, één ploeg, één elftal!', schallen elf schorre mannenstemmen in koor door onze koptelefoon. Ze hebben er woest veel zin in. Hun tegenstander niet minder. Er staat tenslotte wat op het spel: Zwaluwen Utrecht 1911 tegen FC Almere, en dat met veel publiek in een stralende avondzon, op de groene velden in Kanaleneiland, een flatwijk van Utrecht die vaker de aandacht trekt door woninginvallen, drugshandel en afvalproblematiek dan door een provinciale voetbalderby, zoals deze.

Maar vanavond heeft iedere club zijn beste spelers opgesteld. Daar komen ze het veld op: Aristo, Serano, Dionisio, Emilio, Melvin, Noufri, Dylan, Seyed, Jeffrey. De een met 'benen sneller dan een tien jachtluipaarden', op rechts 'echte enkelbrekers' en de laatste man is een 'een muur van beton', zo stelt de scheidsrechter via zijn zendermicrofoontje de 22 spelers met juichstem aan ons voor.

Wij dragen supporterssjaaltjes en zitten met koptelefoons op langs de lijn. De echte amateurspelers van Zwaluwen Utrecht hebben zojuist hun laatste balletje getrapt eentje loopt nog hinkend het veld af. De voetballers die zich nu opstellen zijn acteurs en dansers van BonteHond uit Almere en DOX uit Utrecht. Samen spelen ze op kicks de jongerenvoorstelling Schoppen (10+), met deze zondagavond de première tijdens Festival Tweetakt en later deze maand nog optredens bij andere clubs, in Almere, Rotterdam en Amsterdam. Een lekker sportieve ambiance zo vaak zit je als theaterbezoeker niet op een voetbalveld. 'Schoppen, strijden, scoren', zingen ze als lijflied. Ze duikelen over de middenstip, met breakdancemoves, vliegende salto's, springende handstanden, maaiende benen uit de capoeiradans en nog een linkse en rechtse uit de vechtsport.

Denkbeeldige bal

Maar net nadat een speler voor de tweede keer door het hart van de verdediging breekt en een denkbeeldige bal tegen het doelnet schiet - een echte bal komt er pas later aan te pas, in een slapstickact, met bal-op-een-stokkie manifesteren zich de eerste barstjes in de saamhorigheid. Verholen racisme voedt het onderlinge commentaar, gescheld, alsook de spelersopstelling en de beslissingen van de scheids.

De dikste wordt van spits tot keeper 'gedegradeerd' omdat hij een 'vetklep' is. De topscorer - een grote Surinamer - 'scoort 2-0, met zijn lange lul' (want ja, zwarte mannen hebben een groter geslacht, zo luidt het cliché). De een voetbalt als een vrouw, de ander is slap en dus gay. Een slimme speler van FC Utrecht met niet-Westers uiterlijk vertikt het om wéér door te gaan voor iemand die geen Nederlands begrijpt, wanneer een tegenstander hem in gebarentaal een spelhervatting uitlegt. En de scheids gooit zijn fluitje erbij neer, omdat hij als liefhebber begon maar 22 vijanden treft.

Grofgebekt

De makers onder regie van Judith Faas veroordelen de grofgebekte voetbaltaal niet. Ze laten in deze mozaïekvoorstelling wel zien, hoe makkelijk grappen over huidskleur, gewicht, geslacht, en seks dooretteren in het hoofd van de spelers. Het zijn geen extreem grove grappen, in tegendeel, ze zijn herkenbaar, besmuikt grappig zelfs. 'Verdedig die man', wordt 'bevredig die man'. Maar ingegeven door drift en emotie, zijn sommige opmerkingen beledigend genoeg om onderhuids pijn te doen. Vooral: ze zijn voortdurend geënt op uiterlijk en vooroordelen. De 22 spelers kunnen er uit eigen praktijk over meepraten. Hun namen zijn echt. Ze lopen vaak op tegen 'een muur van beton' maar zijn zelf eveneens van het type 'niet lullen maar poetsen'.

Via monoloogjes gunt Schoppen ons een klein, kortstondig kijkje in de ziel van de meeste van deze 22 bonte voetballers. Indringend is het moment wanneer Melvin Aroma ('de vetklep') met prachtige bariton een gevoelig lied maakt van alle grove spreekkoren en verwensingen zoals 'je moeder is een hoer'. De stevige beat van componist Gery Mendes bindt gedurende zeventig minuten al die eerlijke bekentenissen bij elkaar tot een soort voetbalmars. Halverwege mogen we zelf even mee in optocht richting middenstip, terwijl de scheids opnoemt hoeveel bruine ogen en roodharigen zich onder ons bevinden dat hebben we voor aanvang aangevinkt. Max van 12 jaar, zelf keeper bij de JO13-3, zegt alle scheldwoorden echt te herkennen van zijn eigen wedstrijden. Dan schieten de spelers 22 ballen hoog de lucht in. Onder een woeste oorlogsdans wordt de vrede voor even getekend. Door-voetballen, sist Dionisio. 'We moeten vooral dóórvoetballen. Want we moeten scoren.' Maar als het even kan zonder die keiharde mentale uithalen.

Schoppen door BonteHons en DOX,

8/4, voetbalveld Zwaluwen Utrecht 1911, Kanaleneiland Utrecht.

Aldaar op 13 en 15/4.

Op 21 en 22/4 in Almere, op 28, 29 3n 30/4 in Rotterdam en op 12, 13, 19 en 20 mei in Amsterdam.