Acteur Frederik Brom over een toneelwereld die op z'n kop staat

In een toneelwereld die op z'n kop staat van de onthullingen over bedenkelijk gedrag, doet acteur Frederik Brom (42) rustig zijn werk. 'Het doet wat met mensen als je met je kop op tv bent.'

Frederik Brom. Beeld Foto Koen Hauser

Het is woensdag 8 november, de dag waarop de escapades van Job Gosschalk voorpaginanieuws zijn. Acteur Frederik Brom (42) beantwoordt zijn telefoon in de kleedkamer van de Tilburgse schouwburg, waar hij over een uur Vastgoed BV zal spelen - Gosschalk is de regisseur.

'Eén ding klopt niet in de kranten: niet iedereen wist ervan. Ik wist natuurlijk wel dat hij een promiscue leven leidt en dat hij weleens jongens mee naar huis nam, maar ik heb nooit acteurs erover horen klagen dat ze tijdens een casting hun kleren moesten uittrekken bij Job. Hij heeft me zelf ook nooit zoiets gevraagd. Maar ik ben wel geneigd de aantijgingen te geloven. Je moet ze wel geloven, het zijn er zoveel en er lijkt een vast patroon te zijn. Job heeft een deel ervan ook bevestigd. Maar ik heb het zelf nooit meegemaakt. Welnee, ben je besodemieterd. Ik doe heel veel audities en die zijn nooit bij iemand thuis, maar gewoon op vrijdagochtend in het kantoor van het castingbureau onder een lelijke knipperende tl-buis. Eén keer is me gevraagd mijn shirt uit te trekken, bij een auditie voor de serie Voetbalvrouwen. Ik vroeg: waarom? Nou ja, legde de castingdirector uit - niet Job overigens -, je speelt een voetballer, er zijn douchescènes, dan moet je een beetje atletisch zijn. Oké, helder. Ik trek mijn shirt uit. Ik heb de rol nooit gekregen, haha.'

Wat zegt het over de toneel- en filmwereld dat er steeds meer naar buiten komt over dit soort praktijken?

'Een paar jaar geleden ging Maria Goos met een aantal Nederlandse acteurs naar Londen, omdat Kevin Spacey daar haar stuk Cloaca in het theater bracht. Ik was daar niet bij, maar zelfs ík hoorde al, toen ze terugkwamen, hoe hij daar liep te rotzooien met jongens. Dat zoiets jarenlang niet naar buiten komt, zegt wel iets over het gebrek aan zelfreinigend vermogen van het vakgebied. Krankzinnig dat niemand eens aan een bel heeft getrokken. En nu ook weer: ik heb dit over Job nooit gehoord. Aan de andere kant: ik denk dat dit soort praktijken ook speelt bij banken, in ziekenhuizen, op de Zuidas. Ik geloof gewoon niet dat mensen in de ene groep beter, slechter of perverser zijn dan in de andere. Maar als een advocaat op Zuidas vijfentwintig stagiaires in hun billen heeft geknepen, wordt het geen voorpaginanieuws, die wereld ligt minder onder de loep.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Frederik Brom. Beeld Foto Koen Hauser

Maar het is toch geen toeval dat er juist in de theaterwereld zoveel grensoverschrijdend gedrag plaatsvindt? Jouw vrouw, Nienke Römer, heeft op de theaterschool in Arnhem destijds al het gedrag aangekaart van een docent die met de halve klas naar bed ging.

'Ja, dat was heel sterk van Nienke. Zij accepteert geen bullshit, ze durft te zeggen: dit klopt gewoon niet. Ik ben nu 42, zelfverzekerder en beter gebekt dan op mijn 22ste, maar ik hoop dat ik daar toen ook de kracht voor zou hebben gehad als me iets was overkomen. De jongens die nu naar buiten komen met verhalen over Job waren vaak heel jong, hadden geen toneelopleiding. Ze wisten van toeten noch blazen. Als je dan wordt gevraagd te masturberen tijdens een casting, denk je misschien: dat hoort er kennelijk bij. Dat speelt natuurlijk wel in de toneelwereld, ja: er zijn zoveel mensen die zó graag dat vak in willen, dat werkt het machtsverschil in de hand.'

Wordt het nu niet een heel rare tournee met Vastgoed BV? Je speelt in een stuk waarvan de regisseur onder vuur ligt, dat moet je merken aan het publiek.

'Wij gaan gewoon elke avond ons stinkende best doen, net als altijd. Ik denk dat het wel losloopt. Vergis je niet: veel mensen in het publiek hebben geen notie wie de regisseur is van het stuk. De toneelwereld in Nederland is een mini-industrietje met hooguit duizend spelers - hoeveel mensen werken er niet bij Shell? Wíj weten van iedereen wie wie is, maar de meesten mensen hebben wel iets anders aan hun hoofd.'

Ja, Frederik Brom is oprecht geshockeerd door het nieuws over Gosschalk - 'Geschockeerd door alle verhalen die naar buiten komen, maar ook door de manier waarop hij in de media door het slijk wordt gehaald. De Telegraaf plaatst foto's van de boerderij waar hij zou zitten. Dat gaat veel te ver' - maar Brom is tegelijkertijd relativerend en notoir goedgehumeurd. Net als twee dagen eerder, als hij Café de Pont in Amsterdam-Noord komt binnenlopen voor het interview. Zijn telefoon gaat. 'O, mijn beste vriend belt. Oedze! Ja, ik ben nog wakker, zeker, zeker. Zeg, ik ben even bij de slager geweest, heb dat big uit mijn auto gehaald, maar hij kon hem echt niet mee de winkel in nemen. Dat vlees daar is allemaal gekeurd, dan komt die man in de problemen. Dus dat big hangt nu in het schuurtje. Wat zei je? Ja, ik ga het zelf doen, dat komt wel goed. Maar ik moet nu ophangen, want ik ben even bezig.' Dan: 'Het is het grote interview toch? Jezus, mijn hemel, wat moet ik allemaal vertellen?'

Wat je met een big in je schuurtje moet, bijvoorbeeld.

'Die vriend van mij jaagt, en hij kwam gisteravond met een zwijnenbig aanzetten dat hij in Duitsland heeft geschoten. Geweldig mooi beest, en heel lekker vlees, maar ik moet dus vandaag of morgen nog even een wild zwijn slachten.'

Kun je dat, slachten?

'Ik heb het aan het eind van de zomer al eens gedaan, toen kwam die vriend met een hertje aan. Wij wonen op een dijkje hier in Noord: hert uit de wildtas, op de stoep, allemaal kindertjes eromheen die zeiden: aaah, hij ligt te slapen. Dat hert hebben we geslacht met iemand die het kan. Dat zwijn ga ik alleen doen. Met een mesje dat vel eraf stropen, het zal wel een eindeloos bloederig verhaal worden.'

En dan varkenshaasjes snijden.

'Nou, ik denk dat ik het in zijn geheel in de oven ga doen, met een appel in zijn mond.' Zich zichtbaar verheugend: 'Ja, dat zijn leuke dingen hoor, dat wordt een mooi maaltje.'

Brom, zoon van een chirurg, is opgegroeid in een kasteeltje in Brabant en kleinkind van grootouders in Wassenaar waar, zegt hij, het was 'alsof je de 19de eeuw binnenliep'. Kroonluchters, tafelzilver, een familiechalet in Zwitserland waar de Brommetjes elke winter gingen skiën. Jagen deden ze ook. 'Eenden, fazanten, duiven, hazen. Een hele leuke boerenjacht was dat altijd.' Hij is getrouwd met actrice Nienke Römer, telg uit een Amsterdamse acteursfamilie - grootvader Piet groeide op in de Jordaan. 'Een warme, gezellige familie die niets liever doet dan de hele tijd bij elkaar zitten, elke verjaardag wordt gevierd. Bij ons thuis was dat niet anders, dus dat voelde wel vertrouwd.'

Ze hebben twee dochters, Nele (13) en Rosa (8). Brom begon zijn carrière bij Toneelgroep Oostpool, speelde in films en tv-series als Verborgen gebreken, De familie Kruys en In therapie en talloze rollen in het theater. In Vastgoed BV speelt hij, als vaker, een lepe makelaar in een strak pak. De tournee duurt zeventig voorstellingen lang.

Heb je altijd zin? Weer de spelersbus in, weer diezelfde voorstelling?

'Zin, zin, dat klinkt voor mij als een amateurwoord. In een hobby heb je zin. Maar spelen, dat moet gewoon, dat is een drift, om het goed te doen. Natuurlijk, als je voor de zesde keer in de week dezelfde voorstelling speelt, zondagmiddag, matinee, een half gevulde zaal, dan sta je niet altijd te trappelen. Maar doorgaans vind ik het ontzettend leuk om te doen. Om te voelen dat je zo'n zaal meekrijgt, dat het één organisme wordt. Het is alsof je met je fiets voor komt rijden en zegt: ga maar achterop zitten, ik neem je mee door het verhaal. Het is niet zo dat het elke avond vanzelf gaat, integendeel, ik ben nog altijd bang dat ik op mijn bek ga. Maar daarom is spelen juist ook zo mooi, zeker in het theater. Het kan enorm veel stress opleveren, zo'n repetitieproces. Van mijn rol in Vastgoed BV heb ik echt wakker gelegen. Maar het is fucking lekker als het dan uiteindelijk lukt. Als het op het juiste moment doodstil wordt in de zaal, als de spanning stijgt, dan voel je op toneel zó goed dat je leeft.'

Je speelt al twintig jaar aan een stuk door theater-, film -en tv -rollen. Toch zeggen veel mensen: Frederik Brom? Wie is dat?

'Ja, ha, dat levert genante situaties op, die zo vaak voorkomen dat ik ze niet genant meer vind. Vandaag al twee keer. Iemand vraagt: kom jij niet uit Roosendaal? Ik zeg dan altijd maar meteen om het niet te ongemakkelijk te maken: eh, ik denk dat je me van tv kent. 'Nee, dat kan niet, ik kijk nooit tv. Heb jij niet bij VV Roosendaal gevoetbald?' Nee, zeg ik dan weer, ik denk toch echt van tv. 'Waar speel je dan in?' vraagt diegene vervolgens. Nou, in die serie - 'Ken ik niet' - en in die serie -'Ken ik ook niet'. Daar sta je dan. Roem heeft zijn nadelen, maar wat dit betreft zou het wel mooi zijn iets bekender te worden. Dan kunnen mensen gewoon roepen: 'Hee, Frederik Brom!'

Frederik Brom. Beeld Foto Koen Hauser

Een hoofdrol in een Nederlandse film heb je nog nooit gehad.

'Nee. Ik denk daar niet te veel over na. Het is de kunst om het niet persoonlijk op te vatten, je bent vaak gewoon niet het type dat ze zoeken. Misschien mis ik ook de brandende ambitie om keihard achter een rol aan te gaan. Vrienden van me zeggen weleens: waarom sta jij daar niet, waarom is het weer Barry Atsma? Tja, denk ik dan, waarom zou hij het níét zijn en ik wél? Barry Atsma is ook gewoon heel goed. En ik heb het geluk dat ik altijd leuk werk heb. Soms zit je in een wat mindere film, nou ja. Dan kijk ik die film gewoon niet.'

Iets later: 'Na twintig jaar acteren is het misschien wel tijd om het palet wat te gaan verbreden. Om te gaan regisseren bijvoorbeeld, of lesgeven misschien. Schrijf je dat op, van dat regisseren? Dat is heel goed, dan moet ik me wel aan dat voornemen houden. Mijn probleem is dat ik mezelf soms lastig aangezwengeld krijg. Bang dat dingen mislukken, bang om af te gaan, dat weerhoudt me wel. En er is ook niet zo'n noodzaak, hè. Ik heb een heel leuk leven. Drie, vier keer in de week spelen, nog eens wat inspreken, af en toe draaien. Als het te druk wordt, doe ik wat minder, een burn-out zal ik niet snel krijgen. Ik vind het ook heel leuk om aan het huis te klooien, of te prutsen met het kacheltje dat ik heb gekocht. Ik heb nu een mannetje uit Zwolle, die heeft een berg hout gebracht en als ik dat in de tuin sta op te stapelen geeft dat zo'n oergevoel, dan kan ik heel tevreden denken: zo, we zitten er voorlopig weer warmpjes bij. Maar soms denk ik: had ik toch iets beter mijn best moeten doen, mijn bètapakket moeten houden en medicijnen gaan studeren? Als ik bij de tandarts ben, denk ik: jezus, wat een prachtvak. Ik zou ook best een goede tandarts zijn.'

Toen je 14 was, deed je zo zeer níet je best dat je naar een internaat werd gestuurd, de Holterhoek in Diepenveen.

'Ja. Met 32 jongens sliepen we in een groot huis. 's Ochtends fietsten we naar school, 's avonds zaten we aan de werktafel. Ik ken het schema nog uit mijn hoofd, dat zegt wel hoe het erin geramd is. Om zeven uur werd je gewekt, om kwart over acht naar school, om half vier thuis en dan van vier tot vijf studeren.' Hij wijst om zich heen: 'Een mooie huiskamer in zo'n oud, Engels ingericht landhuis, overal globes, een groot biljart. Aan de zijkant zaten alle jongens, in het midden zat de surveillant. Van vijf tot zes voetballen, stiekem een sigaretje roken, eten en daarna weer werktafel tot negen uur. Om half tien naar boven, om kwart voor tien licht uit. En als je om tien uur nog lag te kletsen werd je uit bed gehaald en met de Land Rover het bos in gebracht. Dan moest je maar zien hoe je naar huis kwam, haha.'

Opgewekt: 'Het was een prachtige omgeving. Meneer de Jong was het type Engelse legerkolonel, knickerbocker, imposante snor. Een ontzettend streng regime heerste er, met De Jong als de boeman, dat deed hij heel goed. De duidelijkheid van dat internaat werkte wel voor mij. Ik begon opeens goede cijfers te halen, dat was eigenlijk heel lekker.'

Wat was er thuis gebeurd dat je daar naartoe moest?

'Ik deed gewoon niks op school. Van het vwo moest ik naar de havo en daarna dreigde ik naar de mavo te moeten, daarmee was de maat vol. Ik moest wel een goede opleiding krijgen en omdat mijn ouders zelf niet bij machte waren me aan het werk te krijgen, werd het die kostschool. Achteraf denk ik dat ze er wel een beetje meer bovenop hadden kunnen zitten. Ik heb nu zelf een dochter in de tweede klas. Nienke en ik maken ook fouten, ik zeg niet dat wij het perfect doen, maar wij steken er best veel tijd in om met school te helpen. Mijn ouders bemoeiden zich niet met mijn schoolwerk. Ter hunner verdediging: dat past bij die generatie, zoals wij het nu doen, deden ouders het toen niet. Maar daarmee snijd je je wel in de vingers, want dan moet je dit soort noodoplossingen bedenken: een peperduur internaat waar het niet altijd gezellig was.'

Over jongensinternaten hoor je later al te vaak: misbruik, pesten.

'Ik weet dat er een nieuwe jongen kwam die niet wilde douchen na het sporten. Of hij durfde niet, dat kan ik me best voorstellen als je er net een paar dagen bent. Een hele groep heeft daar staan roepen en gillen: douchen, douchen! Ik was daar niet bij, maar ik weet nog dat ik het ontzettend zielig vond toen ik dat hoorde, en ik heb me altijd afgevraagd: stel dat ik erbij was geweest, wat had ik gedaan? Maar ergere dingen heb ik daar niet meegemaakt. Het was ook eigenlijk wel gezellig, je had opeens een heleboel broers. Meneer De Jong had er geen enkele moeite mee de gemeenschappelijke vijand voor ons te vormen, dat deed hij knap. Hoe harder hij iemand op zijn flikker gaf, hoe closer de groep.'

Een paar jaar later ging je naar de toneelschool in Eindhoven. Weer zo'n subcultuur.

'Ja, een plons, een enorme cultuurclash. Bewegingsles, stemles, zangles, improvisatie, dramaturgie, ik vond het geweldig allemaal. Ik heb er goed les gehad. Veel gezien ook, opeens ging je drie keer per week naar het theater. Ik had tot dan toe heel weinig gezien; Seth Gaaikema met mijn ouders, Purper, daar vond ik geen reet aan. Dus op de toneelschool ging een wereld voor me open. Hoewel het een heel bescheiden schooltje was. Té bescheiden; als je zei dat je later bij Het Nationaal Toneel wilde, klonk het van popopop, nounounou. Terwijl ik denk dat je acteurs moet aanmoedigen, zo van: pak ze bij de kloten, voor jou tien anderen als je dat niet doet.'

Over bij de kloten pakken gesproken: hoe zat het daar op school qua #metoo?

'In Eindhoven heb ik zelf nooit iets gemerkt, maar het is schokkend om te horen dat bijna elke vrouw die ik ken in de toneelwereld wel iets meegemaakt heeft op dat gebied. Je bent zo jong en zo kwetsbaar op een toneelschool, je hebt bewegingslessen, docenten zitten aan je heupen om je recht te zetten - docenten zouden daar extra zorgvuldig mee om moeten gaan in plaats van er misbruik van te maken. Het is heel goed dat al die verhalen nu naar buiten komen, zodat vrouwen mondiger worden en weten: dit is niet in de haak. Mannen moeten elkaar er ook op aanspreken, vind ik. Wie durft er te zeggen als ze 19 is: lazer op, man, met je smsjes?

Het gaat om je persoonlijkheid, hè, op de toneelschool. Het is heel lekker om te horen als je 20 bent: ik wil jóu op toneel zien, jíj bent interessant. Dat kan heel manipulatief zijn. Nienke is er met die docent in Arnhem nooit op ingegaan, maar ze heeft wel gevoeld hoe hij te werk ging. In het eerste jaar moest ze een bewegingssolo maken, nou, als er iets de hel is voor Nienke is het dat. Maar ze deed het, in haar balletpak, ze vond het zelf slecht en lelijk, maar ze was er vanaf. Direct daarna kwam die docent naar haar toe: ik heb jóu gezien, dat was heel bijzonder. Fuck, dacht ze, dít is het dus. Nu ben ik kwetsbaar, nu komt hij naar me toe.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Beeld Foto Koen Hauser

Nienke heeft haar grenzen duidelijk gemaakt. Zijn acteurs daar doorgaans slecht in, gewend als ze zijn zich te laten regisseren?

'Ik weet het niet, het is op zich fascinerend, het heeft met macht te maken, met lust. Ik heb zelf in de film Moos een zangdocent gespeeld die zich aan een studente vergrijpt, en voor zo'n rol zoek je naar een ingang, het gevoel dat zich iemand zich meer kan permitteren dan een ander, geen rem meer heeft bij het halen van zijn kicks. Roem corrumpeert ook, hè. Zowel de ster als zijn omgeving: ook de omgeving gaat raar doen als je beroemd bent. Dat kan gebeurd zijn bij zo'n Kevin Spacey: je raakt je kompas kwijt voor wat normaal is en wat niet.'

Jij bent ook acteur, niet lelijk bovendien, ken je het gevoel?

'Jazeker. Soms heb ik een avond heel goed gespeeld en dan zit ik als een opgeblazen kikker daarna op mijn fietsje, met een ego dat larger is than life. Je moet jezelf dan dwingen het ventiel te vinden om die ballon leeg te laten lopen. Nee, in die zin zou ik niet graag zó beroemd zijn. Het doet wat met mensen als je met je kop op tv bent, dat is vreselijk. Ik kan me best voorstellen dat mensen daar misbruik van maken.'

Kunnen we binnenkort van jou een #Ihave verwachten? Je hebt honderd vrouwen gehad, zei je eens in een interview.

'Ga je dat nou weer opschrijven? Ik heb een vrolijke tijd gehad in Amsterdam gehad, ja, na de toneelschool, veel uitgeweest met een neef van me. Dat was wel allemaal gericht op meisjes versieren, maar alles gebeurde met wederzijdse instemming, hoor. Toen ontmoette ik Nienke. Nu zitten we met de gebakken peren: een huis, twee kinderen en een hond.'

En een tuin om hout in op te stapelen.

'Ja, het klinkt heel burgertruttig, maar ik vind het gezinsleven fenomenaal leuk. Met mijn dochter mee naar de manege en dan afloop vragen: was het fijn op Spons? Nienke en ik zien zoveel scheidingen op het schoolplein, wat een ellende komt daarvan. We hebben iets heel goeds in handen, daar zijn we van doordrongen. Natuurlijk is de prille verliefdheid voorbij, maar we blijven er iets moois van maken. We gaan binnenkort verbouwen. Er komt een verdieping op het dijkhuis, met een extra kamer, daar kunnen dan later de kleinkinderen logeren. Zoals wij nu met Kerst nog naar mijn ouders gaan, zo komen ze op een dag hier allemaal Kerst vieren op het dijkje in Amsterdam-Noord. Man, dat lijkt me mooi.'

CV Frederik Brom

21 februari 1975 Geboren in Leiden.
Havo in Deventer en vwo in Eindhoven.

1998 Toneelschool in Eindhoven

2000-heden Rollen in films, o.m. Wilde Mossels, De zwarte meteoor, Zus en zo, Ik ook van jou, Polonaise en Kees de Jongen.

2001-2006 Toneelgroep Oostpool.

2004 RTL-serie Rozengeur en Wodka Lime.

2007-2008 Presentator tv-programma The Phone. (Won Gouden Roos en Emmy.)

2007-2008 NET5-serie Julia's Tango.

2008 Speelfilm Alibi.

2009-2011 Tv-serie Verborgen Gebreken.

2010 Dramaserie In Therapie.

2012-2013 Tweede in realityprogramma Expeditie Poolcirkel.

2013 Hoofdrol in toneelstuk The Normal Heart.. In 2014 speelt hij de rol nog een keer, in een heropvoering.

2013 VARA-serie Overspel.

2013-2015 SBS6-serie Danni Lowinski.

2016 RTL-serie Weemoedt.

2015-heden RTL-serie Familie Kruys.

2017-2018 Speelt in Vastgoed BV met onder anderen Huub Stapel.

Brom is getrouwd met Nienke Römer, ze hebben twee dochters en wonen in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden