Postuum Anna Karina

Acteren was vooral spel voor Anna Karina, icoon van de nouvelle vague

Anna Karina overleed zaterdag op 79-jarige leeftijd in Parijs. De Deens-Franse actrice gold als icoon van de nouvelle vague en muze van filmmaker Jean-Luc Godard.

Anna Karina Beeld INA via Getty Images

Godard was de hoofdman van de zo invloedrijke Franse filmstroming uit de jaren zestig. Hij regisseerde zijn latere echtgenote in acht speelfilms, waaronder Une femme est une femme (1961), Vivre sa vie (1962), Bande à part (1964) en Pierrot le fou (1965).

Zeventien jaar was de actrice, toen ze in de zomer van 1958 liftend en platzak in Parijs arriveerde, weggevlucht uit Denemarken. In dat land kende ze als Hanne Karin Bayer een weinig gelukkige jeugd. In de steek gelaten door haar ouders, opgevoed door grootouders en verkerend in nare pleeggezinnen – de klassieke sprookjesjeugd.

Na wat hongerige weken in de Franse hoofdstad volgde het ook al sprookjesachtige vervolg: iemand zocht nog een model voor een modeshoot, sprak het nauwelijks Frans sprekende meisje met de grote ogen aan in café Les Deux Magots, in Saint-Germain-des-Prés.

Vervolgens ging het rap. Coco Chanel gaf een zetje, tijdens een fotosessie voor Elle. Wat wilde Hanne Karin doen? Acteren. Hoe heette ze dan? Onmogelijke naam! Coco husselde wat met de letters, kwam uit op Anna Karina: voilà.

Godard spotte zijn toekomstige ster in een commercial voor Palmolive, ingezeept en in bad. Maar ze weigerde uit de kleren te gaan voor een rolletje in zijn nouvelle vague-doorbraakfilm À bout de souffle.

Voor zijn volgende film, Le Petit Soldat, offreerde hij een hoofdrol, als activiste. Die film – over de onafhankelijkheidsoorlog met Algerije - gold als opruiend en werd verboden. Zo kon het bioscooppubliek pas kennismaken met Karina in Une femme est une femme (1961) - voor haar rol als ongebonden danseres met kinderwens won ze de prijs voor beste actrice in Berlijn.

De werkrelatie met haar regisseur ging over in een tumultueus huwelijk, dat enkele jaren standhield. Godard was onnavolgbaar, óók buiten de set; hij kwam en ging zoals het hem uitkwam, om dan middels een nieuwe gezamenlijke film Karina’s liefde terug te winnen.

Vivre sa vie (1962), waarin ze een naar de prostitutie afglijdende Parijse actrice speelde, was Karina’s eerste grote hit. Op het hoogtepunt van haar faam kreeg de actrice een miskraam, deed ze een zelfmoordpoging en werd ze tijdelijk opgenomen in een inrichting. Godard stond vervolgens klaar met Bande à part, waarin de nog wat fragiel ogende Karina als dievegge dat zo prachtige cafédansje uitvoerde met haar twee mannelijke kornuiten - een van de meest emblematische scènes van de filmjaren zestig. Die film redde haar leven, zei Karina er later over.

‘Meer een toestand van zijn dan echt acteren’, zo omschreef Karina haar speelstijl onder Godard. Hun samenwerking werd weinig vrolijk afgesloten, met de gangsternoir Made in U.S.A (1966). Godard, op de drempel van zijn maoïstische periode, gedroeg zich op de set als een tiran.

Karina’s carrière omvatte veel meer dan enkel Godards oeuvre. Zo oogstte ze veel lof voor haar rol als opstandige non in La religieuse (1966) van Jacques Rivette. De musical die Serge Gainsbourg voor haar schreef werd een culthit (Anna, 1967). Luchino Visconti plaatste Karina tegenover Marcello Mastroianni in zijn Camus-verfilming The Stranger (1967). Ook speelde ze in het theater onder de regie van Ingmar Bergman.

Ze schreef vier romans, regisseerde af en toe ook zelf (de roadmusical Victoria, 2008) en was vooral in Frankrijk een gevierd zangeres. Gevraagd of ze die titel ‘Godards muze’ nooit zat werd, of als restrictief ervoer, antwoordde Karina enkele jaren voor haar dood ontkennend: ‘Zo heb ik daar nooit over gedacht. Het is iets aardigs en moois, muze. We waren ook geen sterren. We hadden geen trailers: je kleedde je vlug om achter een boom. We hadden lol.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden