InterviewJette van der Meij

Acteren in een soap is zwaarder dan veel mensen denken, weet actrice Jette van der Meij na 30 jaar GTST

Beeld Els Zweerink

Al dertig jaar speelt Jette van der Meij (66) de tragische Laura Selmhorst in Goede tijden, slechte tijden. De actrice heeft veel te danken aan de grillige vrouw die zich te vaak bemoeit met anderen. 

Haar zoon Arnie stierf in een vliegtuigcrash, haar babydochter Lotje stierf in haar slaap, ze zat in een sekte, werd gegijzeld door een seriemoordenaar, trouwde een man die later haar zoon bleek te zijn en werd in de steek gelaten voor het altaar.

De woorden ‘het leven spaart je niet’, uit het titellied van Goede tijden, slechte tijden, zijn bij uitstek van toepassing op het personage Laura Selmhorst (voorheen Alberts), gespeeld door Jette van de Meij (66). Ze was te zien in aflevering 1 van Nederlands eerste dagelijkse soap, die donderdag zijn 30-jarige jubileum viert, en doet nog steeds mee. Van de honderden acteurs die een substantiële rol speelden in de serie, is Van der Meij (66) de enige die al die tijd te zien was. 

Acteren in een soap is zwaarder dan veel mensen denken, vertelt de actrice. Neem bijvoorbeeld een van haar meest slopende draaidagen, in het derde seizoen van GTST: de begrafenis van Laura’s baby Lotje, die ze dood had aangetroffen in haar bedje.

‘We filmden op een begraafplaats’, zegt Van der Meij. ‘Om 7 uur ’s ochtends moest ik er al zijn voor de make-up, een uur later begonnen de opnames. Het regende de hele dag, het was koud en ik zat in alle scènes, als de intens verdrietige moeder van Lotje. Ik weet nog dat we bij het graf stonden, met de kist erin, en dat ik huilend op die kist moest vallen. Steeds weer, tot de regisseur tevreden was.’

De opnames duurden tot in de avond. Daarna reed Van der Meij naar huis, waar ze urenlang in een warm bad lag. ‘Ik was koud tot op het bot, omdat ik zo lang in de regen had gestaan in een jurkje, met nylons en hoge hakken. Ik ben een emotionele actrice, dus ik stort me er altijd helemaal in. Dat vraagt veel van je, zeker als je langer in zo’n serie speelt. De volgende draaidag moet je weer verdrietig zijn. Want het verlies van een kind draag je altijd met je mee. Het heeft Laura gevormd.’

We spreken Van der Meij in haar woning in Amsterdam, aan een lange eettafel van donker hout. Ze neemt uren de tijd voor het gesprek, weegt haar woorden zorgvuldig – ‘Ik houd van nuance’ – en houdt haar grenzen scherp in de gaten: het mag niet te persoonlijk worden.

U studeerde jazz aan het conservatorium, ging naar de theaterschool, won prijzen voor muziektheaterstukken. Hoe kwam u bij GTST terecht?

‘Zeg maar je, hoor. Dat vind ik prettiger. Ik wilde in die tijd graag verder met muziektheater: zingen én acteren. Maar ik vond het ook leuk om andere dingen te doen, zoals televisie. Zo kwam ik terecht bij het castingbureau van Harry Klooster. Hij deed ook de casting voor Goede tijden, en zei: als je aan zo’n serie meedoet, kun je daarna makkelijker je eigen dingen maken, in het theater. Dat was het idee, dat ik het maar even zou doen.’

Werd in je omgeving destijds niet neergekeken op soapseries?

‘Op de theaterschool? Ja, op alles wat commercieel was, zoals reclamespotjes. Op de opleiding wilden we iets doen waarmee je mensen raakt, iets wat echt verschil zou maken. Er was groepsdruk, zo heb ik het in ieder geval ervaren: ga alleen het vak in als je dát kunt doen. Toen ik naar GTST ging, voelde het alsof ik mijn ziel aan de duivel had verkocht. Een soap! Op een commerciële zender! Ik kon niet lager zakken, haha. Maar ik heb een vrije geest, en deze stap voelde als een bevrijding. Ik vond het fijn al die ideeën los te laten.’

Laura als zangeres in een jazzclub, 1996, seizoen 7.Beeld Hollandse Hoogte

Wat sprak je aan in GTST?

‘Dat ik altijd kon spelen, hele dagen. Dat ik daarna eigen dingen zou kunnen maken. En het pionieren. Zoiets was nog nooit gedaan in Nederland. We kregen van de makers te horen: het is keihard werken, je zult er helemaal voor moeten gaan. En ik dacht: já, dat wil ik.’

De eerste maanden verliepen moeizaam. De kijkcijfers vielen tegen, adverteerders waren terughoudend en tv-recensenten oordeelden snoeihard over de bordkartonnen decors en sommige jonge acteurs, die weinig acteerervaring hadden en waren gecast op grond van hun charisma.

De cast putte kracht uit de woorden van Joop van den Ende, de grote man achter de serie. Hij sprak zijn team geregeld toe, om de moed erin te houden, en liet volle postzakken bezorgen die volgens hem vol fanmail zaten. Kijkers zijn wél blij met jullie, was de boodschap. In werkelijkheid waren de postzakken grotendeels gevuld met verscheurde kranten.

‘Het was zo slecht’, zei Van den Ende vorig jaar in de talkshow Pauw, over de beginperiode. ‘Maar dat kon niet anders. We waren de eersten in Europa die vijf dagen per week een dramaserie maakten. We hebben het geleerd in de praktijk.’

Het zag er in het begin knullig uit.

‘De serie is gegroeid, natuurlijk. In het begin was er veel op aan te merken. Maar wat meespeelde is dat soaps in bepaalde kringen not done waren. Je hoorde er pas bij als je Goede tijden naar beneden haalde. Al die negativiteit zorgde ervoor dat het team er juist meer voor ging. We kregen een band met elkaar. Als ik dat begin niet had meegemaakt, was ik waarschijnlijk nooit zo lang gebleven.’

Laura en haar zoon Arnie (Reinout Oerlemans), die in seizoen 7 vermist raakte.Beeld ANP

De acteurs werden al vrij snel bekende Nederlanders. Hoe heb je dat ervaren?

‘We waren gewaarschuwd. In Australië was het ook zo gegaan, bij The Restless Years, waarop Goede tijden gebaseerd was. Maar de serie werd zo’n groot succes dat we dachten: wat gebeurt hier? Het was overweldigend. Er is een tijd geweest dat ik niet meer naar grote supermarkten in de buurt ging, maar naar kleinere winkels verder weg. Omdat anders de hele tijd mensen naar me toekwamen die me herkenden. Dat wilde ik niet opzoeken.

‘De bladen, dat was ook wennen. Ze willen alles van je weten. Ik heb ermee leren omgaan. Ik doe alleen nog interviews als het over mijn vak gaat. En ik spreek niet meer af in cafés en restaurants, maar thuis. Als mensen op straat ‘Hé Laura’ roepen, roep ik vrolijk terug: ‘Ik ben Jette hoor.’ Voor mij is dat onderscheid belangrijk. Ik bén Laura niet.’

Tekst gaat hieronder verder

Grote liefde

In de jubileumaflevering van 1 oktober keert Robert Alberts (Wilbert Gieske) even terug in Meerdijk. Met Laura blikt hij onder andere terug op de zoektocht in Venezuela naar hun verongelukte zoon Arnie. ‘Ik vind dat heel leuk’, zegt Van der Meij. ‘Wilbert en ik hebben 18 jaar geweldig samengewerkt. Hij zit in mijn hart, en hij was de grote liefde van Laura. Het lijkt me leuk als Laura en Robert weer bij elkaar komen en samen nog lang en gelukkig leven. Dat zou een mooi einde zijn, als ik ooit de serie uit ga.’

Beeld Els Zweerink

Vind je het niet interessant: de mens achter de actrice?

‘Alleen als het iets zegt over waarom ik het vak in ben gegaan. In mijn geval staat dat los van elkaar. Dat ik wil acteren en zingen, weet ik al sinds mijn zesde. Ik ging als kind al dolgraag naar het theater, met mijn moeder. Henk van Ulsen (acteur die overleed in 2009, red.) heeft me geïnspireerd, met de solovoorstelling Dagboek van een gek. Ik dacht: dat wil ik ook. Wat maakt het uit wat hij in zijn persoonlijke leven heeft meegemaakt? Het gaat om hoe hij speelde.

‘Weet je, omdat ik in een commerciële serie speel gaan mensen ervan uit dat ik over alles wil praten: hoe het thuis is, met wie je naar bed bent gegaan, met wie het weer uit is. Dat doe ik niet. Ik ben niet in Goede tijden gaan spelen om een bekende Nederlander te worden.’

Neem je dat op de koop toe?

‘Dat klinkt te negatief. Ik heb ongelooflijk veel aan de serie te danken, en heb inmiddels geleerd met die bekendheid om te gaan. Het bepaalt mijn leven niet meer.’

Je was eind februari op de Huishoudbeurs, in de GTST-stand waar kijkers en fans met acteurs op de foto kunnen. Vind je zoiets leuk?

‘Eh, nee. Maar het hoort erbij, vind ik. Je kunt niet altijd nee zeggen. Als ik er sta, geef ik alles. En ik vind ik het prachtig om te zien hoeveel de serie betekent voor de kijkers.’

Heb je nooit gedacht: ik wil in een andere serie spelen?

‘Als ik écht alleen maar had willen acteren, had ik nu niet meer in Goede tijden gezeten. Dan is één rol spelen uiteindelijk niet meer zo interessant, dan had ik ook andere rollen willen spelen. Het voordeel van deze serie is dat ik het goed kan combineren met mijn andere passies: zingen en theater. Van maandag tot vrijdag heb ik Goede tijden. Daardoor heb ik in het weekend tijd om op de planken te staan met muzikanten, of speel ik in een toneelstuk. Het is m’n passie, m’n leven.’

Laura en Robert.Beeld ANP

Jullie nemen in een moordend tempo de serie op: bijna een aflevering per dag. Is dat lastig?

‘Het is wennen, zeker in het begin. Soms staat iets er in een keer op, soms doen we het een paar keer over. Alles moet kloppen: licht, camera’s, tekst en spel. Je kunt als acteur denken: ik had dit beter kunnen doen. Maar als de regisseur zegt dat het goed is, moeten we door.

‘Ik weet nog dat ik een scène had gespeeld die ik niet goed genoeg vond, maar de regisseur zei: het staat erop. Even later kwam ik Olga Madsen tegen, die de serie bewerkte en schreef. Ik zei: ‘Verdorie, het had veel beter gekund’. Ze zei: ‘Luister Jet, je geeft 150 procent. Het is goed genoeg. Morgen heb je weer een kans. En nou niet zeuren, ga je voorbereiden op je volgende scènes.’ Daar heb ik veel aan gehad. Je moet er vol voor gaan, maar niet alles kan perfect zijn.’

Toen haar personage zware tijden beleefde, vond Van der Meij het soms lastig zich op te laden voor een draaidag. Nu heeft ze er minder moeite mee. ‘Als ik na het werk in mijn auto stap, neem ik even de tijd om rustig uit te ademen. Dan denk ik: laat het los, neem geen restjes van Laura mee naar huis. Dit is niet wie ik ben.’

Laura Selmhorst was aanvankelijk een stereotype huisvrouw, de evenknie van Louise Archer uit The Restless Years. Na tweeënhalf jaar werden alle scripts in Nederland geschreven, maar Laura bleef een kwetsbare, afhankelijke, vaak verdrietige vrouw.

‘Ik vond het vanaf het begin een fijne rol’, zegt Van der Meij. ‘Laura was grillig, soms een beetje gek. In zo’n beetje de allereerste aflevering zei ze al tegen Arnie: je vader en ik gaan scheiden. Een mooi, dramatisch begin. Robert ging vreemd met zijn secretaresse, en dat was bepaald niet zijn eerste misstap. Ze zat vaak huilend op de bank of op bed en kon ontzettend uitvallen tegen vriendinnen van Robert. Met sommigen heeft ze zelfs gevochten.’

Word je Laura nooit zat?

‘Dat is weleens gebeurd. Na achttien jaar was ik klaar met al haar verdriet, om de affaires van Robert, de sterfgevallen in haar familie, noem maar op. Ik zei toen tegen de producenten: of Laura wordt sterker of ze vertrekt uit de serie. Ik snap dat personages vaak blijven zoals ze zijn, in soaps. Het zijn een soort archetypes: Ludo Sanders haalt bijvoorbeeld altijd streken uit. Dat is herkenbaar. Maar als actrice wilde ik niet altijd alleen maar huilen. Dat was wel de essentie van mijn rol. 

‘Dus zei ik: als jullie Laura niet willen veranderen, laat haar dan maar iets vreselijks meemaken, zodat ze moet worden opgenomen. Dat is een mooie exit. Maar is het niet interessanter, ook voor de kijker, als ze zich ontworstelt aan de ellende?

‘Ik ben heel blij dat ze toen naar me hebben geluisterd. Laura ging de advocatuur in en zei uiteindelijk tegen Robert: nu is het genoeg, ik wil niet meer leven met een man die me altijd bedondert. Ze is haar verdriet ontstegen en zelfbewuster geworden. Al heeft ze nog wel karaktertrekken waar ik me aan erger. Bijvoorbeeld dat ze zich vaak met anderen bemoeit, tijdens haar werk.’

Met haar pleegzoon Julian, eind jaren negentig.Beeld ANP

Heb je wel eens tegen de makers gezegd: dit zou Laura nooit doen?

Toen bleek dat Laura zou helpen met het laten verdwijnen van een lijk, zeiden ze: dit past niet zo bij je personage, zou je dit toch willen spelen? Toen zei ik: ik snap dat mensen soms vreselijke dingen doen, in bepaalde omstandigheden. Ik vind het ook wel interessant. Maar Laura zou later alsnog moeten bekennen, want zo is ze. Dat is ook gebeurd.’

Ben je meer op Laura gaan lijken?

‘Omdat ik haar al dertig jaar speel, en zeg wat ik vind van haar verhaallijnen? Nee. Het is gewoon een rol. We lijken totaal niet op elkaar. Ik bewonder een aantal dingen in Laura die ik zelf niet heb: dat ze er altijd op af gaat als ze het ergens niet mee eens is, bijvoorbeeld. Al slaat ze daar soms in door, als ze boos is. Die grillige kant herken ik niet, maar is leuk om te spelen. Laura wil altijd het goede doen. Ze is recht door zee en houdt veel van anderen. Ik speel haar nog met heel veel plezier.’

Laura heeft de laatste tien jaar een minder prominente rol dan vroeger. Hoe komt dat?

‘Bij zo’n serie gaat dat altijd op en neer. Misschien heeft het er iets mee te maken dat zo veel mensen uit Laura’s familie zijn verdwenen: Robert ging naar Tokio, Arnie en Lotje zijn dood, haar zoon Sil ziet ze bijna nooit, net als haar kleinzoon. Laura is nu een soort wijze oma.’

Had je om een kleinere rol gevraagd?

‘Absoluut niet. Ik kan het niet staven, en het is nooit expliciet gezegd, maar misschien hebben de makers zich een tijdje meer op jongere personages gericht. Om jonger publiek te trekken. Daar past een grote rol van Laura niet bij. Gelukkig zijn ze daarvan teruggekomen, vorig seizoen. Johnny Kraaijkamp doet nu mee. Hij is net zo oud als ik. Ik vind het belangrijk dat meer oudere mensen te zien zijn, omdat kijkers dan misschien beseffen dat je op je 66ste nog best zin kunt hebben om te feesten en verliefd kunt worden.’

Heb je het nu over jezelf?

‘Ook. Veel mensen van mijn leeftijd zijn nog heel vitaal. Laat dat zien! Natuurlijk zijn er ook oudere mensen die ziek zijn. Maar er wordt al genoeg over ziekte gesproken, ook in de serie. Ik weet niet hoe lang ik nog meedoe, maar als ik nog lang meedoe, ben ik best bereid te spelen dat ik ziek word van ouderdom.’

De serie trekt op RTL zo’n 900 duizend kijkers per dag. Vroeger was dat ruim het dubbele. Heeft GTST nog bestaansrecht?

‘We trekken minder kijkers, maar de tijden zijn veranderd. Veel jongeren hebben niet eens meer een tv, en op Netflix en Videoland kun je de mooiste dingen zien. Volgens mij zou het een groot gemis zijn als Goede tijden er niet meer is. Ook omdat we andere verhalen vertellen dan series als Mocro Maffia. Laura die verdrietig op bed zit, omdat ze in scheiding ligt, en een kopje soep krijgt van Arnie. En dat zo’n jongen dan later doodgaat. En haar dochter ook. Je gaat vanzelf mee leven en van Laura houden. Dat is de kracht van de serie.’

Hoe corona de comeback van GTST overhoop gooide

Vorig seizoen blies producent EndemolShine nieuw leven in GTST, dat kampte met teruglopende kijkcijfers, en gooide corona de opnames overhoop. Mediaverslaggever Menno van Dongen keek mee, achter de schermen. 

Beeld Els Zweerink

Tijdlijn Laura Selmhorst

Laura was in eerste instantie een typische huisvrouw en kreeg later wat meer daadkracht.

Seizoen 1
Laura wil scheiden van Robert, die vreemdgaat met zijn secretaresse, maar ze komt hierop terug.

Seizoen 2
Laura bevalt in Amerika van een dochter: Lotje. Ze keert terug in Nederland, een rechter wijst Lotje toe aan Robert.

Seizoen 3
Lotje overlijdt. Laura loopt de zee in om zich te verdrinken, Arnie houdt haar tegen.

Seizoen 4
Laura sluit zich aan bij een sekte, sekteleden gijzelen haar gezin.

Tweede huwelijk met Robert.

Seizoen 7
Tijdens een reis in Venezuela raakt Arnie vermist. Zijn vliegtuig blijkt neergestort, lichaam is onvindbaar.

Seizoen 9
Laura krijgt een affaire met haar collega Philip.

Seizoen 10
Philip krijgt een ongeluk, Robert heeft zijn auto gesaboteerd.

Laura helpt hem aan een vals alibi.

Seizoen 11
Laura helpt bij het laten verdwijnen van een lijk.

Seizoen 13
Laura neemt asielzoekers in huis.

Ze runt een relatiebemiddelingsbureau.

Seizoen 14
Zoon Sil wordt geboren: Robert is de vader, Laura trouwt met Dennis.

Seizoen 19
Robert verhuist naar Tokio, Laura weigert mee te gaan.

Seizoen 21
Rutger laat Laura staan voor het altaar. Rutger wordt vermoord, Laura is verdachte. Laura’s zoon Sil is de dader, hij gaat de cel in.

Seizoen 26
Laura trouwt opnieuw met Robert.

Seizoen 28
Laura ontslagen als hotelmanager De Rozenboom.

Seizoen 30
Pleegzoon Julian terug in Meerdijk, met familie.

Seizoen 31
Robert duikt ineens weer op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden