recensietheater

Achttien van Het Zuidelijk Toneel is een té ambitieus project ★★☆☆☆

Op de speelvloer is het een ­rom­melig gedoe. 

Achttien van Het Zuidelijk Toneel.Beeld Bart Grietens

Het plan begon bescheiden maar werd steeds groter. Eerst zou het groepje acteurs bij Het Zuidelijk Toneel een voorstelling maken rondom ‘achttien’, de leeftijd waarop jeugdige vluchtelingen die tot dan toe ‘rustig’ in Nederland konden verblijven, zich verzekerd moeten hebben van een verblijfsvergunning. Een cruciaal moment, want is het tegen die tijd niet gelukt met dat papiertje, moet je weg, of onderduiken. ‘Verjaardag zonder slingers’, stond er al op de publiciteitsflyer.

Maar de vier spelers, allen ook actief als vrijwilliger of sociaal werker, wilden meer met Achttien: ze wilden de migratieproblematiek in kaart brengen. En mede omdat het thema achttien al was gelanceerd, besloten ze achttien mensen uit de zogenoemde vluchtelingenketen te interviewen en die getuigenissen kern van hun stuk te laten zijn. Gaandeweg zouden ze, samen met regisseur Bram Jansen, binnen dit proces de grenzen van de empathie verkennen.

Het begint intrigerend: de rechter, de advocaat, de tolk, de buddy’s, de ambtenaren, de welzijnswerker, de journalist – al die stemmen horen we niet zomaar door het theater schallen. Ze komen tot ons via de acteurs, die om beurten een koptelefoon opzetten, behorend bij een oplichtend bord met daarop een aanduiding van wie er spreekt. De spelers maken het publiek vervolgens deelgenoot van wat ze horen, als een soort simultaanvertalers. Regelmatig zetten ze die koptelefoon af en vervlechten ze eigen ervaringen uit de vluchtelingenpraktijk met die van de geïnterviewden. Het idee is dat dit materiaal ‘live’ wordt gemixt tot een podcast, samengesteld door een van hen. Zij, actrice Serin Utlu, beheert de techniek, ondervraagt en becommentarieert.

Een ambitieus project dus, qua inhoud en qua uitvoering. En al vrij snel blijkt ook dat de makers zich eraan hebben vertild, op beide punten. Op de speelvloer wordt het een rommelig gedoe. Soufiane Moussouli, Angelo Schuurmans en Zineb Fallouk rennen van de ene koptelefoon naar de andere om de zinnen van weer een andere spreker te herhalen, op die monotone toon van een simultaanvertaler; volzinnen zijn het verre van, en na een tijdje is het niet meer grappig en duurt het te lang.

Want dat is de tweede makke: echt nieuwe inzichten worden hier nauwelijks gedeeld. De rechter is realistisch, ambtenaren spuien ambtenarenproza, en ja, iedereen wantrouwt elkaar. Wanneer het over economische emigranten gaat, horen we dat terugkeren naar Marokko zonder (financieel) succesverhaal welhaast een onmogelijkheid is. En als hulpverlener mag je de casus niet aan je hart laten komen, want dat kun je je werk niet goed doen. Ergo: je kunt ook té veel empathie hebben. Utlu sluit af zoals ze begon, met het aloude liefdadigheidslied We Are the World, waarbij de artiesten destijds voortdurend aan hun koptelefoon frunnikten. Dat is wel een geestig detail.

Achttien 

★★☆☆☆

Theater

Door Het Zuidelijk Toneel. Concept & regie: Bram Jansen. Tekstbijdragen: Quinten-Terry Langes.

16/1, De Nieuwe Vorst, Tilburg. Tournee t/m 6/4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden