Achterwerk op de kast

Bubbling (ook wel: twerken, droogneuken) was een wereldwijde dancehype. Dat de kiem werd gelegd in Nederland, is minder bekend. De docu Bubbling: bandje 64 laat zien hoe het begon - en waar het misging.

Een fragment uit Bubbling: Bandje 64.

In de documentaire Bubbling: Bandje 64 worden de twee hoofdpersonen als volgt aangekondigd op het Amsterdamse poppodium Paradiso: 'Deze mannen hebben heel wat mensen laten klaarkomen op de dansvloer.'

Het gaat over dj Moortje (53) en mc Pester (62). Zij stonden aan de wieg van een muziekstijl die eind jaren tachtig de wereld zou veroveren: bubbling. In de documentaire schetsen de twee de ontstaansgeschiedenis van het genre waarin snel pulserende, elektronische beats dansvloeren hebben aangezet tot schuren, boeken, twerken of, zo u wilt: droogneuken. Met fraaie archiefbeelden uit de jaren tachtig en negentig betonen de filmmakers, Sanderijn Loonen en Wensly Francisco, eer aan een nu bijna vergeten dancehype.

V sprak Moortje en Pester over de geboorte en de invloed van de opzwepende muziekstijl. Apart van elkaar, net zoals in de documentaire, want hoewel oude ruzies zijn bijgelegd, willen meningsverschillen nog weleens oplaaien.

Moortje

Aan het begin van Bubbling: Bandje 64 wordt meteen een misverstand uit de wereld geholpen. De legende wil dat bubbling werd ontdekt toen dj Moortje (Anthony Karsters) in een club per ongeluk een Jamaicaanse dancehallplaat draaide op 45 toeren in plaats van 33 toeren.

Niets van waar. Moortje was al maanden aan het experimenteren met het toerental van danceplaatjes. De dj nu: 'Die ritmes van Jamaicaanse dansnummers waren heel tof, maar het tempo was te laag om het publiek op te zwepen. En de toerentalregelaars op professionele draaitafels gingen mij niet hoog genoeg.'

Toen Moortje de tip kreeg dat in het mechaniek van de draaitafels een extra pitchcontrol zat, voerde hij de snelheid op. Zo ontstond het snelle, steady stotende ritme dat Moortjes muziek kenmerkt.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Dj Moortje.
Een fragment uit Bubbling: bandje 64.

Neem nu het onregelmatig pulserende, typisch Afro-Caraïbische ritme van Jamaicaanse dansmuziek, besprenkel het met de agressieve raps, kruid het geheel met samples en je hebt bubbling: dance op ritme van seks. De dansvorm was aanvankelijk alleen populair bij de Antilliaanse en de Surinaamse gemeenschap hier - Moortje en Pester zijn van Antilliaanse afkomst - maar binnen enkele jaren beïnvloedde bubbling wereldwijd de dancecultuur.

Toch duurde het tot medio jaren negentig voordat de media het hier oppikten. Dat, terwijl de beroemde Amerikaanse producer Diplo, handelsreiziger in hippe muziek, met zijn Major Lazer-project behoorlijk schatplichtig is aan bubbling. Of neem een electronic dancemusic-god als Hardwell: als dj-broekie begonnen in bubbling. In de documentaire stelt Harvard musicoloog Wayne Marshall zelfs dat Nederlandse house niet had kunnen bestaan zonder bubbling.

Moortje: 'De eerste keer dat ik bubbling draaide in de club Chic in Scheveningen verliet eenderde van het publiek de dansvloer. Maar met mijn tweede mix kwamen bezoekers om die snelle beats vragen.'

Ook in Jamaica zelf waren ze er niet weg van. Moortje: 'Ik hoorde dat sommige artiesten het niet waardeerden dat hun muziek zo versneld werd afgespeeld. Ik heb ooit op het podium gestaan naast Jamaicaanse artiesten gestaan als Chaka Demus & Pliers en General Levy. Toen ze klaar waren met hun optreden, draaide ik mijn remix van hun liedjes, om te laten zien: dit is onze stijl hier in Nederland. Ze zeiden dat ze het leuk vonden, maar volgens mij deden ze dat uit beleefdheid.'

Pester

Wie dj Moortje zegt, moet ook mc Pester noemen. De rapper op Antilliaanse feesten en in clubs als het Haagse Volcano, het latere Voltage, en het Rotterdamse Imperium ,was Moortjes bubblingmaatje en bracht met zijn raps de stemming in de tent tot een kookpunt.

Maar in Bubbling: Bandje 64 noemt de enigszins verongelijkte mc bubbling een 'gestolen genre'. Pester: 'Ik bedoel daarmee dat anderen stukjes bubbling hebben gejat en er veel succes mee kregen zonder dat de grondleggers er de erkenning voor kregen.' Zoals Def Rhymz, die in 2001 een enorme hit had met Schudden,een typisch bubblingnummer en volgens Pester schatplichtig aan zijn stijl en tekst.

MC Pester.

Van oorsprong was Pester (echte naam Ruben La Cruz) beeldend kunstenaar. Hij had een baantje als portier in de Haagse club Volcano en loodste rond sluitingstijd de gasten de tent uit met grappen en kwinkslagen. Zijn lezing van het ontstaan van het genre wijkt af van Moortjes versie.

Volgens Pester zag bubbling het licht toen hij in dat jaar tegen sluitingstijd van Volcano zijn teksten rapte op de platen van Moortje. 'Ik zag een leuk meisje en riep: Baila bo sanka (Papiaments voor 'laat je billen dansen'). Opeens komt die kont omhoog en ze begint me toch te schudden met die billen.' Ter plekke jutte Pester haar op met zijn raps. Een menigte verzamelde zich om het biltrilgeweld en het kontschudden in competitief verband was geboren. Er werden Baila Sanka-avonden in Volcano georganiseerd waarbij de dame die het beste met haar derrière draaide, duizend gulden kon winnen.

Nadat het Haagse Volcano en het Rotterdamse Imperium (met hun voornamelijk Antilliaanse en Surinaams clientèle) waren veroverd, werd bubbling een vast bestanddeel van de dance in grote disco's.

Pester vindt dat hij nooit waardering heeft gekregen als grondlegger van bubbling. De bubblingscene was volgens hem te seksueel voor de Nederlandse media en werd gezien als een culturele niche voor een zwarte Nederlandse gemeenschap. Maar nu kijkt niemand meer op van een twerkende blanke Miley Cyrus. Met een volgende generatie dj's als Chuckie en Afro Jack, werd bubbling geïntegreerd in de dancescene. 'Maar ik heb altijd het gevoel gehad dat ons destijds de kans is ontnomen verder te groeien.'

Bubbling: Bandje 64 van Sanderijn Loonen en Wensly Francisco wordt gepresenteerd door Top Notch en VICE Benelux en is 22/10 te zien in de Melkweg Amsterdam tijdens Amsterdam Dance Event.

Cassettebandjes

Bubbling: Bandje 64 ontleent zijn titel aan de mixtape waarover Moortje en Pester ruzie kregen. Dj Moortje nam zijn optredens op cassettebandjes op en nummerde die. Zijn eerste bandje met Pester, nummer 48, maakte hij begin jaren negentig.Toen Pester op Curaçao met dj Renzo medio jaren negentig aan de slag ging, stelde de laatste voor samen een mixtape te maken, nummer 64, de eerstvolgende in de reeks. Moortje beschuldigde Renzo en Pester ervan met zijn idee aan de haal te zijn gegaan. Renzo bood zijn excuus aan op de Curaçaose radio en de ruzie bijgelegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden