Boeken Achterplat

Achter wordt voor op deze boekomslagen

Achterkanten zijn bijgedachten. Ook die van boeken. Maar niet allemaal. V Zomer Magazine zoekt de uitzonderingen. Zoals deze omkeringen.

Dat een mug eventueel tot olifant valt te verheffen, weten boekontwerpers ook. De voorkant staat voorop, de achterkant sluit de rij. En juist daarom zijn er ontwerpers die er plezier in scheppen de mug de eerste rang te gunnen. Ze draaien de hiërarchie om of heffen haar op: achter wordt voor, front en rug vallen samen. Hierbij acht voorbeelden van omgekeerde en anderszins ontregelende ontwerpen.

Dorthe Nors: Karateslag / Minna zoekt oefenruimte (Podium, 2016)

In Frankrijk heet dit tête-bêche: een boek met twee voorkanten, ook wel keerdruk genoemd. Aan welke kant je ook begint, halverwege gaat het drukwerk op z’n kop en begint het tegenoverliggende verhaal. Uitgevers wagen zich er niet vaak aan, want het is puzzelen met het drukbestand en waar laat je het colofon? (Optie: in het midden)

Daan Heerma van Voss / Stine Jensen (Nationaal Comité 4 en 5 mei/ CPBN, 2018)

Nog een keerdruk, met twee gelijkwaardige voorkanten. Ontwerper Ron van Roon besteedt bij al zijn omslagen aandacht aan het achterplat. ‘Het is werk dat niet extra wordt betaald. Sommige ontwerpers, ik noem geen namen, zeggen: ik lever de voorkant, maak zelf maar iets van de rest. Ik vind, dat is je eer te na.’

L. Th. Lehmann: Luxe (De Bezige Bij, 1966)

Louis Lehmann ontwierp zelf het omslag van zijn dichtbundel. Het achterplat suggereert gemengde gevoelens over publiciteit.

Ben van Melick: Werktitel: Piet Gerards, grafisch ontwerper (010 Publishers, 2003)

‘Een noodoplossing’, zegt ontwerper Piet Gerards, tevens het onderwerp van dit oeuvre-overzicht, ‘omdat ik maar niet tot een overtuigend resultaat kwam. De al opgemaakte blurb van de achterkant naar de voorzijde verhuisd, enkele tekstelementen vergroot en zie: het omslag was geboren.’

JMH Berckmans: Je kunt geen twintig zijn op suikerheuvel (Meulenhoff/ Manteau, 2006)

Ook hier een achterkant die voorkant werd, geïnspireerd door het dwarse karakter van de schrijver. ‘Berckmans stond bekend om zijn ongezouten aanpak en zijn exuberante alcoholgebruik’, zegt ontwerper Gert Dooreman. Vanwege dat laatste is het omslag gedrukt op gerecyclede bierviltjes.

Aleksandar Hemon: Nowhere Man (Albert Bonniers Förlag, 2002)

Zo gek zie je het zelden: de Zweedse vertaling van de roman van de Amerikaans-Bosnische Aleksandar Hemon kreeg een koekoeksei als omslag. Ontwerper Lotta Kühlhorn zette de titel plompverloren in het Penguinomslag van Thomas Manns Death in Venice. Om de verwarring compleet te maken, wordt de titel achterop in spiegelbeeld herhaald. Een en ander houdt verband met een passage in Nowhere Man waarin Hemons antiheld Jozef Pronek een muis doodslaat met Manns meesterwerk.

nY nummer 36 (vzw Yang, juni 2018)

Ontwerper Oliver Ibsen van het dwarse Vlaamse literaire tijdschrift nY (‘voor literatuur, kritiek & amusement’) doet het elke aflevering anders. Voor de jongste aflevering zette Ibsen – nom de plume van het duo Boris Van den Eynden en Lieven Van Speybroeck – alles dubbeldwars: achterstevoren en omgekeerd.

Ingrid Jonker: Ik herhaal je – gedichten (Podium, 2018)

Bert Rouwhorst van Bureau Ron van Roon maakt van voor en achter één ding. ‘De achterkant gaat vaak over hoe het boek verkocht moet worden. Het leuke van Podiumuitgever Joost Nijsen is dat hij je de vrijheid geeft. Zelfs de barcode doet hier mee.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden