Acht kinderen in een moreel niemandsland

L.A. Raeven is helemaal terug met Wild Zone 3. Het moment voordat de volwassenheid intreedt, heeft de tweeling prachtig in beeld gebracht. Het werk grijpt expliciet terug op de vroege video-installaties van de tweeling, met het lichaam als middelpunt.

Wild Zone 3 van L.A. Raeven.

Het is ze weer gelukt. Opnieuw sta ik te kijken naar een werk waarvan ik totaal niet weet wat ervan te denken. Waar goed en slecht geen begrippen zijn, waar akelig en plezierig inwisselbaar zijn. Wat je ziet is vreselijk, maar in zijn eigen soort ook volkomen normaal. Een moreel niemandsland, daar brengt dit werk je naartoe.

Dit werk is de nieuwe video-installatie Wild Zone 3 van de kunstenaarstweeling L.A. Raeven (Liesbeth en Angelique Raeven). Op drie schermen zijn acht jongeren te zien, gefilmd in dezelfde ruimte waarin het nu getoond wordt, de koepelzaal van Museum Arnhem.

Acht jongeren in gescheurd hemdje en slobberige spijkerbroek, met een haardracht uit de elfenkapsalon van Lord of the Rings: het lange haar voor hun puntoren omlaaggetrokken en onder de kin samengebonden. Allemaal zijn ze net niet of net wel in de puberteit. Tussen jongen en meisje in, met borstaanzet, maar ook met rechte heupen. En er is iets onduidelijks aan de gang. Ze meten elkaars lengte en bovenarmomtrek, giechelen daarbij als kinderen. Af en toe verdwijnt er een door een deur en krijgt daar een injectie toegediend, dat is althans de suggestie. Zacht gehuil klinkt. De langste, ogenschijnlijk de leider, komt naar buiten met de spuit in zijn hand. Dat is het wel zo'n beetje.

L.A. Raeven is terug. In 2012 werden ze ook buiten de kunstwereld beroemd door een documentaire en een spraakmakende aflevering van 24 uur met... (2012). Televisiekijkend Nederland verlustigde zich aan de tweeling, voorheen anorexiapatiënten, hun extreem verstrengelde bestaan en hun neurosen, zonder te weten wat ze nu eigenlijk maakten.

Daarna werd het stiller: de twee namen wat meer afstand van elkaar. Een van hen kreeg de afgelopen jaren twee kinderen, dat hield de kunstpraktijk nogal op. Maar nu zijn ze er weer en niet vanwege hun persoonlijke besognes, maar met een honderd procent Raeven-werk. Dat grijpt expliciet terug op hun vroege video-installaties Wild Zone 1 en 2 (2001-2002). Het eerste deel kreeg een iconische status, met de destijds broodmagere tweeling die zichzelf had opgesloten in een museumzaal. Ook in die werken ging het om een zelfgekozen schoonheidsideaal en regels, maar destijds ging het slechts om de tweeling.

L.A. Raeven - Wild Zone 3

Beeldende kunst, Video-installatie,
museum Arnhem, t/m 5/3.
Op 19/2 is er om 15.00 uur een gesprek tussen de kunstenaars en conservator Mirjam Westen.

Wild Zone 3 gaat over een groepje van acht kinderen en nu gaat het niet zozeer om een ideaal lichaam als wel een ideale staat: net voor de groeispurt en de puberteit. Als jongeren overwegen van geslacht te veranderen, kan de puberteit via injecties tegengehouden worden, om zo meer bedenktijd te scheppen (de tweeling lichtte dit vorige week toe tijdens de installatie). De geslachtskenmerken worden uitgesteld, maar de groei gaat door.

In dit stadium verkeren deze jongeren in Wild Zone 3. Dat is de suggestie, want no children were harmed voor dit kunstwerk. Goede grime doet ook veel. Dit is een tussenstaat, een eeuwig talmen voor de volwassenheid zich aandient. Op een kaart aan de wand is te lezen wat de idealen in dit stadium zijn (zo lang mogelijk, dunne polsen) en hoe de kinderen scoren op die ranglijst. Het is fictie, zo klinken ook hun namen: Yelsew, Otrebor en Ailuj - kijk even goed naar die namen en zie hoe die tot stand zijn gekomen. Het lijkt slechte sciencefiction, maar als je goed kijkt, zie je dat het ook weer niet zo verafstaat van preventief scannen, knutselen met genen of embryo's selecteren. Of de roep om genderneutrale toiletten.

De kwaliteit van Wild Zone 3 zit vooral in het morele vacuüm. De kinderen lijken tevreden, het is hun habitat en hun spel. Zo gewoon dat je de realityserie al voor je ziet, over een jaar of twintig.

Het maakbare lichaam is voor de Raeven-zusjes een onuitputtelijke inspiratiebron

De tweeling L.A. Raeven (Liesbeth en Angelique, Heerlen 1971) houden zich consequent bezig met het maakbare lichaam. Dat is niet per se het ideale lichaam, want wat ideaal is ligt aan je eisenpakket, zo stelt het tweetal. Zo waren extreem ongezonde maten het uitgangspunt voor een zoektocht naar modellen voor een Ideal Individual (1999-2001). De omschrijving leek op die van catwalkmodellen: graatmager, geen borsten, rare eetgewoonten. Voor No Whites (2007) beschreven ze de (in de praktijk onmogelijke) zoektocht van een witte vrouw naar een zwarte spermadonor. In The Height of Vanity (2008) filmden ze Chinese meisjes die, om maatschappelijk aanzien te verwerven, hun benen door pijnlijke operaties laten verlengen, teneinde een westers schoonheidsideaal te bereiken. 'We maken ons grote zorgen over die maakbaarheid', zei de tweeling tijdens de installatie van hun werk. 'Zeker nu Liesbeth kinderen heeft. De tweede is een meisje. Daar wordt zo veel van verwacht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden