Review

Absurdistische roman rond vrouwenlegioen

'Welkom Liesbeth Bede', staat er op een spandoek op de dag dat Liesbeth Bede met haar gezin een droomhuis in het chique dorp Luttelgeest betrekt. 'Waarom staat er niet 'Welkom, gezin Bede'?', vraagt haar man Ernst. De verlossing van Liesbeth Bede, de vierde roman van Sophie Zijlstra (1967), is het antwoord op die vraag.

Wat begint als iets in de categorie 'welgestelde huisvrouw heeft alles wat haar hartje begeert maar is diepongelukkig', verandert in een dystopie à la Ira Levins The Stepford Wives. Alleen zijn het nu de vrouwen die het op de mannen gemunt hebben. Dat blijkt wanneer Liesbeth wordt ingelijfd in het Legioen van Lilith, een club waarvan de machtige vrouwen in Luttelgeest lid zijn. Hun streven: wereldwijde gynocratie met als ultieme doel het laten uitsterven van mannen.

Hoe grondig de dames zijn, blijkt alleen al uit hun lijst met verboden woorden, zoals 'pikhouweel', 'knechten' en 'mandarijn'. 'Wat moet ik zeggen als ik mandarijn bedoel?', vraagt Liesbeth. 'Mensdarijn, Liesbeth Bede, we praten liever over mensdarijn', luidt het omineuze antwoord. Liesbeth, eigenlijk te nuchter voor deze onzin, is blij dat ze iets heeft om 'de eenzaamheid en de lege uren, en de doelloosheid van haar bestaan' mee te verdrijven en laat zich meeslepen, met alle gevolgen van dien.

Zijlstra schuwt in dit absurdistische verhaal het pathos niet (want het gaat natuurlijk wél over 'vrouw-zijn') maar wisselt deze af met perfect getimede humor. Neem de zware scène waarin Liesbeth over haar eigen begrafenis fantaseert en voor zich ziet hoe haar kinderen huilen. Tot dat ze zich begint te ergeren aan de lelies rondom haar kist ('afschuwelijk lelijke bloemen'), aan de foute outfit die ze draagt ('Ernst heeft weinig smaak wat dat betreft') en het feit dat ze in een kerk ligt opgebaard ('de bloody limit'). Dat soort sardonische kwinkslagen maken van Liesbeth, ondanks haar luxeproblemen, een dusdanig sympathiek karakter dat je haar die verlossing écht gunt.

Op deze manier ontstijgt dit boek de doorsnee ongelukkige-huisvrouwvertelling. Uit Zijlstra's opgeruimde, intelligente schrijfstijl en de ingenieuze opbouw en ontknoping van het plot spreekt vakmanschap. Of moeten we zeggen: vakmensschap?

Sophie Zijlstra

De verlossing van Liesbeth Bede

Querido; 384 pagina's; euro 18,99.

Fictie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden