ABC en CNN vallen terug op de scoop

ABC is zijn toppositie kwijt en naar CNN kijkt bijna niemand meer. Dus gooien beide Amerikaanse omroepen het roer om....

ALS DE voortekenen niet bedriegen, heeft het tijdperk van het 'zachte nieuws' in de Amerikaans tv-journaals zijn langste tijd gehad. Onder druk van dalende kijkcijfers heeft World News Tonight with Peter Jennings van ABC deze week alle softe rubriekjes en flauwekul-tierelantijnen afgeschaft ten gunste van hard nieuws en achtergronden over politiek, economie, cultuur en samenleving.

En bij het kabelnieuwsstation in Atlanta, Cable News Network, dat het afgelopen jaar de kijkcijfers met 47,3 procent zag dalen, is een grote schoonmaak onder de praatshows en computer- en populair wetenschappelijke programma's aan de gang. 'We willen scoops, scoops en nog eens scoops', moet de nieuwe president van CNN, Rick Kaplan, hebben geroepen.

Bij ABC's World News Tonight zijn de veranderingen in hoog tempo doorgevoerd. Het boterzachte 'Solutions', waarin Jennings met zichtbare afkeer zulke brandende kwesties als de problematiek van de snurkende man en fraude in de weightwatchers-branche aansneed, is het afgelopen weekeinde overboord gekieperd. 'Person of the Week', het journaal-segment waarin verdienstelijke personen in de regio werden geportretteerd in een poging het nieuws een positief, menselijk gezicht te geven, werd vorige week voor het laatst uitgezonden. In plaats daarvan wordt meer aandacht besteed aan politiek, financieel-economisch (Azië), groot regionaal en buitenlands nieuws. En in 'A Closer Look' onderzoekt Jennings de achtergronden van een belangrijk nieuwsfeit.

ABC volgt het voorbeeld van NBC en CBS, die geleidelijker hun softe aanpak hebben laten varen. 'Wij kunnen ons niet neerleggen bij een derde plaats. We moeten sneller, newsier zijn en met meer achtergronden komen', legde ABC-president David Westin deze week uit tijdens een bijeenkomst in de Washingtonse National Press Club. Na zeven jaar lang de leider van het avondnieuws te zijn geweest, was ABC's World News Tonight weggezakt naar de derde plaats. De irrelevantie van de onderwerpen die het laatste jaar werden aangesneden was de voornaamste oorzaak.

'De mensen willen uiteindelijk toch in het avondnieuws op de hoogte gesteld worden van de belangrijkste gebeurtenissen en achtergronden van de dag. Voor amusement kunnen zij elders terecht. Ik hoop dat de producenten en redacteuren van het televisienieuws dat nu eindelijk inzien', becommentarieerde Walter Cronkite, de legendarische anchor van CBS, op National Public Radio de ontwikkelingen.

Cronkite heeft sinds zijn vertrek scherpe kritiek uitgeoefend op de krimpende budgetten voor nieuws, het sluiten van bureaus in het buitenland en de neiging nieuwsjournalistiek te verwarren met infotainment. 'Als ze volhouden wat zij nu zeggen te willen gaan doen, is dat een goede zaak. Laten we eens afwachten hoe al die goede bedoelingen uitpakken', aldus de eminentie van het Amerikaanse tv-nieuws.

De meest opvallende verandering bij ABC is de terugkeer van oude rot Sam Donaldson als correspondent op het Witte Huis. De 63-jarige Donaldson, die de afgelopen negen jaar een van de presentatoren en commentatoren was van het zondagse This Week with David Brinkley, versloeg de presidenten Carter en Reagan en was gespecialiseerd in de harde, agressieve vraag.

'Nice tie, mister president, but what about your involvement in the illegal shipment of arms to Nicaragua?', blafte hij regelmatig tegen Reagan. De komst van de oude veteraan in de perszaal van het Witte Huis (en op het scherm van ABC News) heeft onmiddellijk tot rumoer geleid. Donaldson, wiens naambekendheid gelijk is aan die van de president, heeft sinds maandag het smeulend vuur van de Paula Jones-zaak opgestookt; hij achtervolgt Clinton hinderlijk met vragen over uiteenlopende kwesties als Irak en zijn frequente golftrips.

Clinton heeft dan ook voor het eerst de oude trucs van Reagan gebruikt; hij veinsde hardhorendheid en wees bij een andere gelegenheid naar de draaiende propellors van de helikopter. Met Donaldson hoopt ABC de tamme verslaggeving van het Witte Huis opnieuw razzle-dazzle te geven.

Jongere collega's van Donaldson noemen het optreden van de veteraan zwaar overdreven ('wat een hype') en behoorlijk belachelijk, maar moeten erkennen dat hij het Witte Huis zenuwachtig maakt en invloed heeft op de keuzes van hun eigen redacties. 'Als Donaldson met zijn reputatie een vraag stelt over een pikant onderwerp, denkt mijn eindredactie die meekijkt en luistert: hé dat is interessant, daar moeten we ook wat aan doen', vertelt Tina Stage, Witte Huis-correspondente van een financiële nieuwsdienst.

De combinatie van hard nieuws en het inzetten van verslaggevers met grote namen is een recept dat CNN-president Kaplan ook wil toepassen. Kaplan, een voormalige producent van ABC's World News Tonight en andere succesvolle nieuwsprogramma's, heeft van de CNN-leiding carte blanche gekregen om het kabelnetwerk nieuw elan te geven. De kijkcijfers zijn gedaald tot 0,5 procent van het aantal huishoudens met kabelaansluiting. De best bekeken programma's, zoals Larry King Live, hebben een publiek van rond de 300 duizend mensen, maar doorgaans worden de CNN-programma's gevolgd door nog geen 60 duizend kijkers.

De concurrentie van de 24-uurs nieuwszenders van Rupert Murdoch (Fox) en Microsoft en NBC (MSNBC) is scherp. CNN werd door deze stations gepasseerd in grote zaken als het neerstorten van TWA 800, de hoorzittingen over de financiële schandalen in Washington en de moord op Gianni Versace. Bovendien zijn in de grote mediamarkten van New York, Chicago en Los Angeles mini-CNN's opgericht, die 24 uur in de lucht zijn met een mengeling van lokaal, nationaal en internationaal nieuws.

Kaplan schrapt driftig programma's die nauwelijks kijkers trekken en heeft de contracten met vijftien presentatoren en verslaggevers met onmiddellijke ingang beëindigd. Sterpresentatoren als Bernard Shaw en Judy Woodruff zijn naar het tweede plan geplaatst en Wolf Blitzer heeft hulp gekregen bij het verslaan van het Witte Huis. Kaplan wil de uitzendingen van CNN Amerika uitbreiden met berichtgeving over Azië en de Pacific en Christiane Amanpour krijgt een grote rol in het nieuwe CNN Perspectives.

Aan het succes van de nieuwe formule van ABC's World News Tonight wordt nauwelijks getwijfeld. De kijkcijfers mogen gedaald zijn, het feitelijk verschil met nummer één NBC (Tom Brokaw) en nummer twee CBS (Dan Rather) is gering. En de grote netwerken bedienen iedere avond nog altijd 25 miljoen kijkers. CNN daarentegen kampt met een structureler probleem. 'CNN is niet langer een pionier op de kabel. De concurrentie is enorm. En wij denken dat de kijker in, zeg, Baltimore meer belang heeft bij en liever kijkt naar de nieuwsberichtgeving over de scholen, de stad en de staat dan naar Christiane Amanpour uit Soedan', denkt John Hillis, een journalist die bij de oprichting van CNN betrokken was en nu Newschannel 8, een 24-uurszender in Washington DC, leidt.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden