Abbring worstelt in laatste Zomergasten (Claudia de Breij) met ongemak en verbazing

De laatste aflevering van 'Zomergasten' met Claudia de Breij was niet heel verrassend. De Breij was wat voorspelbaar, en Abbring niet op haar best: er waren weinig persoonlijke momenten en geen prikkelende vervolgvragen.

Cabaretière Claudia de Breij dacht vanaf haar 15de al na over wat ze zou laten zien, zei ze eerder deze week op Radio10: 'Wat nou als ik ooit Zomergast word?' Zondagavond was het zover. 'Laten we eerlijk zijn', zei ze toen presentator Janine Abbring de meisjesdroom ter sprake bracht, 'jij had ook een lijstje, toch?' Maar nee, dat had Abbring eerlijk gezegd niet.

Vooraf had De Breij beloofd dat ze met actuele fragmenten voor de dag zou komen - zij had 27 jaar geleden niet kunnen bevroeden dat Donald Trump zou worden verkozen als de 45ste president van de Verenigde Staten. Met haar oudejaarsconference in het achterhoofd was het niet zozeer de vraag óf Trump in deze laatste aflevering van Zomergasten aan bod zou komen, maar wanneer.

Ik ben 'een ontzettende moralist'

Vrij snel, zo bleek: na 'Truien van Loes', een feelgoodperformance van kunstenaar Christien Meindertsma. Meindertsma had honderden mensen opgetrommeld om het verzamelde breiwerk van een Rotterdamse oma aan diezelfde Rotterdamse oma te tonen. De vijfhonderd truien die Loes in haar leven had gebreid, waren nog nooit gedragen - tot de door Meindertsma georganiseerde flashmob, muzikaal omlijst door So Happy Together.

Dit is de wereld zoals De Breij haar graag zou zien. 'Dit zou ik als mijn geloofsbrieven willen overhandigen.' Meteen daarna toonde ze een fragment uit de documentaire Get Me Roger Stone (2017), over de controversiële, door geld gedreven strateeg Roger Stone, adviseur van Trump. De mens op zijn mooist, afgezet tegen de mens op zijn slechtst, in de wereld van een 'ontzettende moralist', zoals De Breij zichzelf noemt.

'Irritatie en lichte woede is een mooie motor'

'Word je hier mismoedig van of strijdlustig?' vroeg Abbring. 'Eerst mismoedig, dan strijdlustig', luidde het antwoord. De Breij had na haar oudejaarsconference eigenlijk geen nieuwe voorstelling gepland, vertelde ze, maar de actualiteit zette haar toch aan het werk. Zo leidde ze een fragment van een speechende Michelle Obama, agerend tegen leven in een wereld die wordt voortgedreven door angst, in met de volgende woorden: 'Irritatie en lichte woede is een mooie motor, hoor.'

Het gesprek kwam, na een fragment over het maakproces van de satirische animatieserie South Park, vanzelf op de kracht van humor - Wim Kan en André van Duin zouden later volgen. Kettingbreien, een lied en een harde grap als angst- en cynismeremmers; zo kennen we De Breij, en in die zin beloofde het inhoudelijk geen spannende avond te worden. In het eerste half uur had ze al een mogelijk slotwoord uitgesproken: 'Je moet bedenken dat wat jij denkt het goede, schone, ware is en dan in de fanfare met de truien van Loes naar buiten.'

Ongemak en verbazing

Ze zijn goede bekenden en hadden het gezellig, de laatste Zomergast van het seizoen en de veelgeprezen supergastvrouw (de VPRO gaf al aan graag met haar verder te willen). De ontdekking van het tv-jaar tot dusver is goed geïnformeerd, grappig, ontspannen en meestal scherp, maar met De Breij wist Abbring zich niet altijd goed raad. Over de scheve man-vrouwverhouding in de comedywereld wilde De Breij bijvoorbeeld weinig kwijt, hoe graag Abbring er ook met haar over wilde praten. Niet elk fragment werd bevredigend geduid. Dan had Abbring soms geen prikkelende vervolgvraag paraat om een diepere laag mee aan te boren, alsof ze zelf ook dacht: is dit alles wat je hierover te melden hebt?

Het ongemak werd met name zichtbaar na een fragment waarin Rutger Castricum op bezoek gaat bij 'Fabian de piemelroeper', de Geert Wilders-fan die in Spijkenisse ranzige dingen schreeuwde naar demonstrerende feministen, met een huilend kind op zijn arm. Op straat een eersteklas lul, thuis lief voor zijn zoontje. De Breij zag hier een kant van de PVV'er waar ze geen weet van had, zei ze. Abbring kon het amper geloven: bedoelde ze nou echt dat ze nooit had gedacht dat zulke mannen ook gewoon Nijntje voorlezen? Veel meer dan haar verbazing uitspreken deed ze niet.

Weinig persoonlijke momenten

Ze nam het bovendien op voor de onder vuur liggende omroep PowNed. 'Ik vind het leven te kort om niet on speaking terms met iedereen te zijn', verklaarde ze. De Breij wil lief zijn, bij iedereens clubje horen en met de hele wereld in gesprek gaan, maar wenst door niemand geclaimd te worden. Echt persoonlijk werd het pas toen het ging over haar lastige coming-out.

Bij een fragment van The Muppets, zingend op het afscheid van hun bedenker Jim Henson, kwamen er tranen. Het lied 'Just One Person' (over het belang van mensen die in je geloven, om uiteindelijk in jezelf te geloven) is wat De Breij betreft ultiem geschikt om gedachten als 'alles is slecht, niemand deugt, wat maakt het ook allemaal uit' te laten varen. Het woord 'troostrijk' viel. 'Ik kijk dit echt om hoop uit te putten.' Het was de opmaat tot de Mag ik dan bij jou-achtige slotgedachte die model stond voor het ietwat voorspelbare karakter van Zomergasten met Claudia de Breij: 'Als de angst overheerst, is het afgelopen, is het verhaal voorbij. En ik wil weten hoe het afloopt, dus dan moet er hoop zijn.'

Daarna dipten de twee hun voeten in het koude water onder het camperdak waarop ze hadden gezeten, so happy together. Toch nog een verrassing: het was de afgelopen zes weken dus steeds een échte plas geweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden