Ab Baars zet muziek Carter naar zijn hand

Ab Baars Trio: A Free Step, The Music of John Carter. Geestgronden GG 20...

De Amerikaanse klarinettist en componist John Carter (1929-1991) was een mentor voor Ab Baars. Die nam klarinetles bij hem, en profiteerde daarmee van Carters technische vernieuwingen, zoals een sterke uitbreiding van het hoge register door 'verkeerde' vingerzettingen.

Baars heeft nu uit de nalatenschap tien stukken van zijn inspirator gekozen, en bewerkt voor zijn trio.

Carter is vooral bekend geworden door zijn vijfdelige suite Roots And Folklore, waarin hij het lot beschreef van de Afrikanen die naar Amerika waren verscheept. Het zijn prachtige composities voor octet, een heel aardse vorm van kamermuziek met rijke harmonieën, en het getuigt dan ook van moed om ze te bewerken voor slechts drie instrumenten: klarinet of sax, contrabas en slagwerk.

Carters breed opgezette olieverfschilderijen, vol warme kleuren, zijn teruggebracht tot houtskoolschetsen, maar de lijnen zijn zo raak dat de zeggingskracht nog even groot is.

Makkelijke schoonheid en sensuele klanken hebben nooit veel betekend in de muziek van Baars, hij gaat weerbarstig op zoek naar de essentie van het materiaal, dat hij met zijn intellect en fantasie tot het zijne maakt. Zo wordt de Slow Blues zíjn blues, zonder dat hij pretendeert een Afro-Amerikaan te zijn, en is de directe invloed van Carter alleen te horen in zijn doordringende falsettonen op de klarinet en de uiterst precies afgemeten vervormingen.

De volle toon van Wilbert de Joodes bas en Martin van Duynhovens perfect gestemde slagwerk dragen er evenzeer toe bij dat je de karigheid niet als leegte ervaart, als incompleetheid.

En hoewel Baars je niet met zijn gevoelens om de oren slaat, is de muziek verre van koud. De emotie komt voort uit de kracht en de oprechtheid van de creatieve daad.

SFEQ: SFEQ-3000. DOX 995 7052.

Klankrijkdom, de expressieve mogelijkheden van kleur en timbre, spelen juist een grote rol bij de groep SFEQ.

Net als op hun vorige cd's bouwen ze de nummers op rond DJ Git Hypers tranceverwekkende ritmische herhalingen en elektronische effecten die de luisteraar een andere wereld in moeten trekken.

Ze worden hierbij duidelijk beïnvloed door house, techno en ambient, maar wat hen bijzonder maakt is dat ze daarnaast ook een improviserend gezelschap blijven, en niet vergeten al die aparte en imponerende geluiden om te zetten in boeiende muziek.

Hoewel het fundament van de ritmes uit de computer komt, worden ze nooit mechanisch omdat het vurige drummen van Stefan Kruger er hartslag aan geeft. De altsax van Bart Suèr is een ander warmbloedig element, net als de basklarinet van Maarten Ornstein die af en toe percussief wordt ingezet. Jesse van Ruller blijkt ook lekker vuil en vettig gitaar te kunnen spelen.

De thema's zijn even verzorgd als de geestige verpakking, die de vorm heeft van een handleiding voor een elektrisch apparaat. Sprankelende details zorgen voor tijdige variatie. Dit soort op riffs gebaseerde muziek staat of valt met de precisie van de beats, die strak moeten zijn maar met net dat kleine beetje rek dat ze spannend maakt; SFEQ is daar door de jaren heen steeds beter in geworden.

Splinks: Consensus. Kontrans 1545.

Stemkunstenaar Jaap Blonk is ooit begonnen met het uitvoeren van Kurt Schwitters' Ursonate. Dadaïstische klankpoëzie en abstracte keelgeluiden vormen nog steeds de kern van zijn stijl. Op deze dubbel-cd laat hij ze omlijsten door een uitgebreide groep musici, onder wie prominenten als tenorsaxofonist Tobias Delius en trompettist Angelo Verploegen.

De stukken zijn simpele maar mooi gearrangeerde combinaties van jazz, klassiek en opnieuw ambient, en ze worden goed gespeeld. Maar de waardering voor het totaal hangt af van je tolerantie voor de 'zang' van Blonk. Die is soms wel grappig, zoals in Wib Fibby Wap (Big City Rap met een spraakgebrek), maar ook vals, non-swingend en stoelend op magere meligheden - het titelnummer bestaat uit een steeds dichtere opeenstapeling van bevestigende termen, in allerlei talen, en als je het grapje doorhebt duren vijf minuten wel erg lang. En het nep-Frans in Puy La Gorge, dat heeft Toon Hermans een stuk beter gedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden