Aandelen verdampen, juwelen niet

De Tefaf stuit op een nieuw fenomeen. ‘Het probleem is niet dat er geen kopers zijn, maar dat er geen vérkopers zijn.’..

Van Tefaf zijn we gewend: Jaguars, privéhelikopters, jonge of jong lijkende vrouwen als sieraad aan de arm van genoegzaam kijkende rijke mannen. Plus: de hele museumwereld. Plus: young eager men, klaar om de duurste kunst- en antiekwerken met een brede glimlach te verkopen. En natuurlijk de lokale chique. Tot zover weinig nieuws.

Maar de beurs der beurzen komt dit jaar niet bepaald op een gelegen moment. Zaterdag werden acht schilderijen teruggevonden. Gestolen van Robert Noortman, wereldwijd gelauwerd kunsthandelaar, god in Limburg en oprichter van Tefaf, waar hij tot zijn dood in 2007 ook gastheer was. Over Noortman zwellen de geruchten aan. Ben Zuidema, gereputeerd detective, sprak maandag op televisie zonder aarzeling de beschuldiging uit dat Noortman de roof zelf in scène heeft gezet, en hem en passant met de dood bedreigde toen de detective te dichtbij kwam in zijn onderzoek. Was Noortman wel de nobele die de kunstwereld in hem zag?

Daarbij, en dat is voor de dagelijkse gang op de beurs misschien wel belangrijker: het gaat niet goed met de wereld. Daar kan niemand inmiddels nog lacherig over doen. Kredieten vervliegen, rijken zien hun vermogen ineenstorten, ook diegenen die nog geld hebben stellen koopkeuzes uit.

Ziedaar het decor waarin de privéjets hun weg moeten vinden naar de internationale beurs waar Nederland zo trots op is. Tefaf besloot op de actualiteit in te springen, met een publicatie over mondiale verschuivingen in kunstkoopgedrag en met nieuwe galeristen.

Tefaf-directeur Ben Janssens gaf meer plaatsen aan designhandelaren: ‘We proberen in te spelen op trends en naar geluiden van bezoekers te luisteren. Design leeft.’ Bovendien: het trekt Amerikaanse kopers. En die zijn al ruim een jaar tergend nadrukkelijk afwezig op de internationale kunstbeurzen.

Janssens zegt dat ook de enkele designhandelaren die al jaren op Tefaf staan, zoals Frans Leidelmeijer en Philippe Denys, behoefte hadden aan meer zichtbaarheid voor design. ‘Dan kun je een splash maken’. Splash, dat vermoedelijk iets als een zichtbare stap voorwaarts betekent, komt met vele andere Engelse woorden uit de mond van de beursdirecteur, die al jaren zijn handel in Aziatica vanuit Londen bestiert. Het blijkt een onder kunstmensen geëigend nieuw jargon.

Zo ook voor de Ierse kunstconsultant Clare McAndrew. Zij schreef de Tefaf-publicatie Globalisation and the Art Market over verschuivingen in kunstkoopgedrag. Net als Ben Janssens en andere kenners beklemtoont zij dat de koper veel selectiever is geworden. Als ze dan hun geld uitgeven, dan aan hoge kwaliteit, is de redenering. Kwaliteit leveren is dus van groot belang voor de verkoper: ‘Het grootste probleem van nu is niet dat er geen kopers zijn, maar dat er geen vérkopers zijn. Het aanbod is een grotere zorg voor handelaren dan de vraag. Als verkoper moet je supply hebben, en die moet van de beste kwaliteit zijn.’

McAndrew wijst erop dat speculanten door de kredietcrisis ‘uit de markt zijn geschud’. Maar er valt nog steeds te beleggen. Sommige kunst dient zich aan als duurzame belegging. ‘Contemporaine kunst is risicovol, maar er zijn veel manieren om te hedgen. Door oude meesters met modern Amerikaans te mengen bijvoorbeeld, of Aziatica met toegepaste kunst.’

De crisis heeft ook een positief effect, beschrijft ze: het vervangingseffect. Bepaalde kunst blijkt geschikt om op langere termijn op in te zetten, ter vervanging van aandelen: goud, zilver, en juwelen.

Aandelen kunnen verdampen, juwelen blijven. Dat zegt ook Daniel Girod, juwelenspecialist van Christie’s. Het veilinghuis veilde in december vorig jaar nog een blauwe diamand voor 9 miljoen pond (nu 9,7 miljoen euro). ‘Bij ons verkoopt eigenlijk bijna alles. De middensector, en de hele dure juwelen. Alleen zijn mensen in die klasse nog meer picky geworden.’ Girod denkt dat juwelen stabieler zijn op de markt, door de intrinsieke waarde van het materiaal. ‘De goudprijs schommelt wel, maar het blijft duur om het te delven. Het voordeel van een juwelen is dat het én een belegging is, én je kunt ze gewoon dragen.’

Esther Aardewerk, vierde generatie zilver- en juwelenverkoper uit Den Haag die ook dit jaar op de Tefaf staat, is daarom ‘positief gestemd’. Er is inderdaad een nieuw soort koper opgestaan, zegt ze, de gebruikende koper. Waar het vroeger vooral om collectioneurs ging, willen mensen hun waar nu in hun inrichting plaatsen of dragen. Daarom blijven antiek, zilver en juwelen het goed doen, denkt ze: ‘Er is niet zo heel veel waar je je geld anders in kunt steken.’

Sieraden op de Tefaf, kunstbeurs in Maastricht (Marcel van den Bergh / de Volkskrant) Beeld
Sieraden op de Tefaf, kunstbeurs in Maastricht (Marcel van den Bergh / de Volkskrant)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden