AANDACHT VOOR DE ANDERE KANT

In Israël ligt kritiek op de aanpak van Palestijnse terreur gevoelig. Maar toch komt er langzaam aandacht voor het Andere Verhaal....

De geruststelling aller geruststellingen heeft Steven Spielberg zelfuitgesproken in The Los Angeles Times van 18 december 2005. 'Ik heb heelhard gewerkt om te voorkomen dat deze film op welke manier of in welke vormof gedaante dan ook, een aanval op Israël zou zijn.'

Maar de kou is nog niet uit de lucht in Israël, waar Munich vanaf eindjanuari in de bioscopen draait. Om de Israëli's ervan te overtuigen datMunich geen ruim 160 minuten durende belediging is, heeft Spielberg ookEyal Arad ingehuurd. Niet de eerste de beste reclamejongen, maar despindoctor van de Israëlische premier Ariel Sharon. Als verklaring voorde opdracht zei Arad koeltjes: 'De Israëlische markt is een belangrijke.'

Nauwgezet houden Israëli's (en hun sympathisanten) in de gaten hoe derest van de wereld over hen denkt, praat, schrijft, boetseert of filmt.Slechts weinigen krijgen het voordeel van de twijfel. Ook Spielberg niet,hoeveel goeds hij ook met Schindler's List en zijn Shoah Foundation voorhet moderne jodendom heeft betekend.

'Spielberg is geen vriend van Israël', schreef Jack Engelhard, auteurvan de filmhit Indecent Proposal, in het Israëlische tabloid YediothAhronot. 'Voor Hollywood moet je trendy zijn en Israël is niet in. Jekrijgt geen uitnodiging voor de juiste feestjes en je wint geen Oscars alsje hart hebt voor een land dat steeds van de kaart dreigt te wordengeveegd.'

Toegegeven, het was de rauwste column die in aanloop naar de vertoningenvan Munich in Israël is verschenen. Maar erg complimenteus waren de meestemeningen vooralsnog niet. 'Ik neem aan dat de film in Hollywood wordtbeschouwd als goed gemaakt', zei Ehud Danoch, de Israëlische consul in LosAngeles na een voorvertoning. 'Maar de boodschap is problematisch.' DePalestijnse terreurgroep Zwarte September en de Israëlische geheime dienstMossad hebben volgens de film dezelfde normen en waarden, zei Danoch. 'Hetis een verkeerde morele vergelijking. Wij in Israël weten dat.'

De gevoeligheden liggen voor de hand. Vragen stellen over derechtvaardigheid van de Israëlische aanpak van Palestijnse terreur klinktal snel als kritiek in de oren. Zo gaat het, voor sommigen, van kwaad toterger. Kritiek op Israël is als tornen aan het bestaansrecht van de joodsestaat. Twijfel aan de joodse staat neigt naar antisemitisme. Vandaar datSpielberg zijn geruststelling heeft uitgespeld in The Los Angeles Times.

Munich is de vierde film in korte tijd die in Israël tot consternatieleidt. Geen distributeur zag in 2004 iets in The Passion of the Christ.Bioscopen vreesden voor amokmakers, die regisseur Mel Gibson verweten dejoden de schuld te geven van de kruisiging van Christus.

Ook de Hitler-film Der Untergang leek, een jaar later, niet in omloopte worden gebracht. De vermenselijking van het monster Adolf Hitler wasongepast, schreven Israëlische columnisten in koor. Maar navoorvertoningen aan Holocaust-overlevenden nam de beroering af. Deslachtoffers van Hitler zeiden na afloop: de film was pittig, maar kon.

Het nazi-regime, het ontstaan van het christendom - het zijn de zwaretijden uit de joodse geschiedenis. Het zijn veelal historische films diein Israël tot beroering leiden, omdat de joodse lezing van de geschiedenisin sterke mate de identiteit van het joodse volk bepaalt. Wie aanmerkingenheeft op die visie stuit snel op verzet.

Toonde Der Untergang de mens in Hitler, Paradise Now (2005) toonde demens achter de Palestijnse zelfmoordterrorist. Om tekst en uitleg te gevenvergezelde regisseur Hani Abu Assad, een Nederlandse Palestijn, zijn filmnaar de Israëlische theaters. Veelgestelde vraag na afloop: waarom heb jede aanslag zelf niet laten zien - dát is namelijk de Israëlische kant vanhet verhaal. (Zo verscheepte Israël twee jaar geleden een ontplofte busnaar Den Haag, toen het Internationaal Gerechtshof zich boog over delegitimiteit van de afscheidingsmuur.)

In het filmhuis van Tel Aviv draait Paradise Now nog steeds vijf keerper week - in Jeruzalem twee keer. Het toont dat, alle commotie ten spijt,het Andere Verhaal langzaam een plaats verovert. De tijd is voorbij dat eralleen rijen stonden voor Exodus en andere films over het dramatische lotvan de joden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden