Review

Aan vlamismen geen gebrek in nieuwe editie van Maurice Gilliams

Een van de wonderlijkste beginzinnen in de Nederlandse literatuur gaat zo: 'Wanneer Aloysius ons hart verontrust, hangen we in de werkelijkheid ondersteboven als betooverde apen.' Het is de opening van Elias of het gevecht met de nachtegalen, de poëtische roman die de Vlaamse auteur Maurice Gilliams in 1936 meteen een ereplaats in de Nederlandse letteren bezorgde.

Beeld de Volkskrant

Elias is het relaas van de 12-jarige Elias Lasalle, een gevoelige jongen die opgroeit te midden van dienstboden en koetsiers op een landgoed in de Kempen, waar hij kinderavonturen beleeft met zijn bewonderde neef Aloysius.

We vangen glimpen op van de gestoorde tante Zénobie, de drankzuchtige oom Augustin en de nerveuze tante Henriëtte, die uit Schillers Maria Stuart declameert. Halfbegrepen waren ze rond in Elias' angstige en genotvolle fantasieën, die in sensitieve zinnen worden verbeeld: Aloysius ligt 'als een doorbrande boomtronk' op bed, wolken 'drinken het amberen septemberlicht' en het landhuis staat 'gierig in de novemberstorm'. De spelling is die van de eerste druk ('zoo droef, zoo onrechtvaardig') en aan vlamismen is geen gebrek ('vogelkevie'), wat de afstand tot Elias' verre en vreemde wereld nog vergroot.

Deze nieuwe editie is inclusief het 'tweede cahier', dat Gilliams in latere edities achterwege liet en waarin we Elias volgen in zijn volwassen leven. Een grotere aanwinst is het nawoord van Gilliams-kenner Filip De Ceuster, die laat zien hoe Gilliams, zoon van een Antwerpse ambachtsman, zich uitgaf voor een heer van stand, die volhield dat Elias het verhaal van zijn jeugd was. De begeerde verheffing in de adelstand bleef niet uit, zodat de schepper van het gefantaseerde landgoed uiteindelijk als de hooggeboren baron Gilliams ter aarde werd besteld.

Elias of het gevecht met de nachtegalen

Fictie
Maurice Gilliams
Polis; 240 pagina's; €19,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden