Recensie De avonturen van Pinokkio

Aan Pinokkio’s avonturen valt van alles te beleven voor zowel jong als oud ★★★★☆

Spannend, grappig en opvallend gruwelijk: in de nieuwe, integrale vertaling van Pinokkio’s avonturen valt genoeg te beleven. Niet alleen voor kinderen.

Pinokkio en de Fee. Beeld Sjaak Rood

De avonturen van Pinokkio

Carlo Collodi

Fictie

★★★★☆

Carlo Collodi

Uit het Italiaans vertaald door Pietha de Voogd, met illustraties van Sjaak Rood.

Novecento; 175 pagina's; €25,50.

Kinderen kunnen veel hebben. Dat is althans te hopen, want bij het avonturenverhaal over Pinokkio, de houten marionet die eerst zijn luiheid en hang naar foute vriendjes dient te overwinnen voordat hij mens mag worden, zal menig jeugdig lezer regelmatig moeten huiveren. En zelfs de volwassene die zich de nieuwe, integrale vertaling door Pietha de Voogd van Carlo Collodi’s onderhoudende boek uit 1883 (bovendien levendig geïllustreerd door Sjaak Rood) niet wil laten ontgaan, zal verrast vaststellen hoe druk er in dit verhaal gestorven wordt.

Pinokkio gooit met een hamer naar een sprekende krekel: dood. Achtervolgd door moordenaars komt hij bij een sneeuwwit huisje, waar een lieflijk meisje met blauw haar aan het raam verschijnt, dat hem meedeelt, zonder haar lippen te bewegen, dat iedereen in dit huis dood is – ook zijzelf. Pinokkio wordt opgehangen aan een tak en denkt (met ons) dat het gedaan is. Zijn vader, de houtsnijder Geppetto, zit een in zelf gefabriceerd bootje, dat niet is opgewassen tegen een vloedgolf: die wordt verzwolgen. En daarna kijkt Pinokkio nog minstens twee keer de dood in de ogen.

Pinokkio in een hondenhok. Beeld Sjaak Rood

Over de schrijver Collodi (1826-1890), een Florentijnse vrijgezel die leefde voor zijn werk, weet de vertaler te melden dat hij vaak ruziemaakte. In zijn boek wordt ook heel wat af geknokt, en niet alleen verbaal. Vermoedelijk heeft hij wel gelachen, of in ieder geval gegromd, toen hij de scène schreef waarin de Fee aan een aantal dierenartsen vraagt of de roerloze marionet nou dood of levend is. De Raaf: ‘Het komt mij voor dat de marionet zo dood is als een pier, maar mocht hij onverhoopt niet dood zijn, dan is dat ontegenzeggelijk een teken dat hij nog leeft.’ Even later horen ze Pinokkio huilen. De Raaf weet: ‘Als de overledene huilt, is dat een teken dat hij aan de beterende hand is.’

Om tegemoet te komen aan de spreektaal en het dialect dat Collodi veelvuldig gebruikte, deinst Pietha de Voogd niet terug voor hupse termen (jottem, opzouten, puike deal, rotbeest) die de vaart erin houden en niet gemaakt modern aandoen. Er is dus genoeg te beleven aan dit verhaal over een marionet die wel wéét dat hij zijn spijbelzucht, speeldrift en lieglust moet beteugelen als hij ooit een gerespecteerd lid van de samenleving wil worden, maar dat moment telkens uitstelt als zich weer een nieuwe verlokking aandient. Smullen voor kinderen. De oudere lezers zullen bij het hoofdstuk over ‘Lolland’ (waar de herfstvakantie duurt van 1 januari tot en met 31 december) denken aan hun onbereikbaar geworden jeugd, die zich ooit eindeloos leek uit te strekken en waarin veel zich net zo spannend, grappig en gruwelijk voordeed als in dit verhaal.

Pinokkio en de spechten. Beeld Sjaak Rood

 Aan het slot is Pinokkio geen marionet meer, maar eindelijk een oppassende jongen. Geïncarneerd kan hij aan het nieuwe leven beginnen; zonder vier pikzwarte konijnen die met een doodskist op hun schouders zomaar komen binnenstappen, om hem te halen. Nu wordt hij langzaam gewurgd door braafheid, als hij niet uitkijkt. En geen Fee die nog iets voor hem kan doen.

Carlo Collodi: De avonturen van Pinokkio. Beeld Novecento
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden