'Aan mijn bekering is geen dramatische crisis voorafgegaan: ik besloot dat God moest bestaan'

Kefah Allush heeft Palestijnse roots maar genoot een Hollandse jeugd. Voor de EO maakt hij al ruim tien jaar programma's, zoals nu weer Van Ninevé naar Nazareth.

Programmamaker Kefah Allush Beeld Ivo van der Bent
Programmamaker Kefah AllushBeeld Ivo van der Bent

Ninevé of Nazareth?

'Ninevé, daar was het meest te ontdekken. Het is een ruïnestad bij Mosul, in Noord-Irak. Voor ons programma ontmoette ik daar een sjiitische moslim die emotioneel werd omdat er niet goed wordt gezorgd voor de archeologische overblijfselen uit het Assyrische rijk. Een mensenleven is hier al niks waard, zei hij verdrietig, laat staan een paleis. Het was heel bijzonder.

'Het geeft mooi weer waarom we Van Ninevé naar Nazareth hebben gemaakt. Voor de tweede keer zijn we op zoek gegaan naar vergeten volken en culturen en hun verhalen. In het Midden-Oosten lijkt het overzichtelijk. Er zijn een heleboel boze mannen met baarden in jurken en die doen andere boze mannen met baarden kwaad. En er zijn een paar Joden. Dat is ongeveer ons beeld van het Midden-Oosten.

'In deze serie willen we laten zien dat de wereld veel ingewikkelder in elkaar zit dan wij denken. In Ninevé hoorden we bommen en granaten ontploffen en zagen we overal rookpluimen. De oorlog met IS was in volle gang. Intussen deden mensen gewoon boodschappen en maakte een man zich zorgen over een oud paleis.'

CV Kefah Allush

1969 Op 1 december geboren in Nablus (bezette Westoever)

1971 Verhuisd naar Vlaardingen

1997-1998 Eindredacteur Urbania

2004 - 2009 Producent van De Nationale Bijbeltest, Sterren op het doek en Expedition Unlimited.

2009 In dienst Evangelische Omroep

2010 - 2013 Eindredacteur De Pelgrimscode

2011 - 2014 Eindredacteur The Passion

2012- Presentator De Kist

2016 Van Nablus naar Ninevé

2017 Rol van verslaggever in The Passion

2017 Rot op met je geloof

2017 Van Ninevé naar Nazareth

Kefah Allush woont in Soest en heeft drie kinderen.

Margarine of boter?

'Margarine. Mijn vader werkte in Vlaardingen bij de Romi, de Rotterdamse Margarine Industrie. Daar maakten ze trouwens helemaal geen margarine, maar een soort vet. Het was niet voor op brood, maar voor verwerking in levensmiddelen. Het werd vooral geëxporteerd naar het Midden-Oosten. Ja, naar de geboortegrond van mijn ouders.

'Omdat er zo veel werd geëxporteerd, werd het plan bedacht om in Nablus een fabriek van de Romi neer te zetten. De Zesdaagse Oorlog in 1967 doorkruiste dat plan. Een groep mensen die hier het procedé zou leren, bleef achter in Vlaardingen. Daardoor woont in Vlaardingen een kleine kolonie Palestijnen, uit Nablus en omgeving. Mijn vader sloot zich bij hen aan.

'Mijn moeder is vrij snel na mijn vader met mijn broer en mij naar Nederland gekomen. Ons gezin zou hier blijven, dat was vanaf het begin duidelijk. We pasten ons aan, we integreerden al toen dat nog niet zo heette.

'Mijn moeder besloot dat we Nederlands zouden eten. Als ik van school kwam en vroeg wat we gingen eten, zoals kinderen doen, zei ze altijd: Hollandi. Dat betekende aardappels, vlees en groente, en een salade van kropsla en tomaat. En stamppotten en frietjes op verjaardagen. In de straat heette iedereen oom of tante. Op verjaardagen zaten de volwassenen met zijn allen in een kring en aten ze taart.'

De Pelgrimscode of The Passion?

'Die is moeilijk. Als televisiemaker bij de EO vind ik het interessant een belangrijk verhaal waarop niet iedereen zit te wachten, zo te vertellen dat ik er een grote groep mensen mee bereik. Daar voldoen beide programma's aan. Met The Passion hebben we een manier gevonden om een oud verhaal in een aantrekkelijke vorm te gieten. En de impact is elk jaar weer groot. Om te maken vond ik De Pelgrimscode interessanter. Het is een groot avontuur om met bekende Nederlanders door Egypte, Ethiopië of Israël te reizen en spelletjes te verzinnen.

'The Passion was mijn laatste klus als eindredacteur en uitvoerend producent bij de EO. De laatste twee programma's, in Amersfoort en Leeuwarden, heb ik niet meer gedaan. Mijn taak was vooral zo veel mogelijk getalenteerde mensen bij elkaar te zoeken en die met elkaar te laten samenwerken. Als je het trucje doorhebt, heb je het wel gezien.'

Andries Knevel of Tijs van den Brink?

'Ik moet kiezen? Zij staan model voor de EO zoals heel veel mensen de omroep zien. Het beeld van Tijs klopt met de werkelijkheid: een intelligente jongen, scherp, en geïnteresseerd in politiek en nieuws. Ik kies voor Andries. Hij heeft het imago van een betweterige meneer die het conservatieve deel van christelijk Nederland vertegenwoordigt. Ten onrechte. Andries is zachter dan Tijs, een grotere twijfelaar en veel emotioneler dan ik had gedacht. Hij is ook een zoeker, net als ik. Andries is een andere man dan wij allemaal denken. Geen betweter.'

Andries Knevel heeft het imago van een betweterige meneer die het conservatieve deel van christelijk Nederland vertegenwoordigt. Ten onrechte. Beeld anp
Andries Knevel heeft het imago van een betweterige meneer die het conservatieve deel van christelijk Nederland vertegenwoordigt. Ten onrechte.Beeld anp

Atheïst of gelovige?

'Ik was een hardcore atheïst en nu ben ik gelovig. Van geboorte ben ik Palestijn, daarop is alles terug te voeren. Ik kom uit het ground zero van een heleboel religieuze ellende in de wereld. En ook van religieuze schoonheid, maar daar kwam ik pas veel later achter. Vanaf mijn puberteit wist ik: religie, daar wil ik niks mee te maken hebben, daar komt alleen maar gezeik van.

'Over het geloof werd thuis niet veel gesproken. Ik heb een seculier islamitische achtergrond, maar ik zet me nergens tegen af. Mijn bekering heeft alleen met mijn persoonlijke ontwikkeling te maken. Een jaar of twintig geleden concludeerde ik dat ik mijn doelen had bereikt. Ik wilde me ontworstelen aan Vlaardingen, de wereld zien, iets van mijn leven maken. Dat was me gelukt.

'Maar toen? Wat zou mij nog gelukkig maken? Niet dat huis, niet die auto, niet die baan, niet de status. Ik heb me vervolgens op religie gestort, heel rationeel, door heel veel boeken te lezen. Mijn eerste vraag was: is er een scheppende kracht of niet? Daar dacht ik over na. Ja, dacht ik op een gegeven moment, die moet er zijn.

'Mijn bekering werd een wilsbesluit. Ik besloot dat God moest bestaan. Aan mijn bekering is geen dramatische crisis voorafgegaan, zoals veel mensen in ons programma De Verandering is overkomen. Er was geen bliksemschicht. Ik heb doelbewust gezocht en gevonden.'

Bassie of Adriaan?

'Iedereen in Vlaardingen weet waar Bassie woont, midden in de stad, aan de haven. Hij is de populairste van de twee, maar ik vond hem eigenlijk maar een sukkel, met zijn 'alles is voor Bassie' en dingen 'aan de binnenkant van zijn ogen' bekijken. Iedereen ging voor Bassie, ik voor Adriaan. Hij dacht na en wilde het overzicht houden, zo zit ik ook in elkaar.

'Ik had een leuke jeugd in Vlaardingen, maar ik had altijd het gevoel dat de wereld daar niet ophield. De horizon is in Vlaardingen altijd dichtbij, ik wilde verder, naar de plekken waar het gebeurt. Ik ben opgegroeid in een arbeidersmilieu waarin keihard werd gewerkt om de eindjes aan elkaar te knopen. Zo'n leven wilde ik niet. Ik wilde rijk worden, maar dat niet alleen. Ik wilde ontdekkingen doen en iemand zijn. Iemand met status.'

Adriaan dacht na en wilde het overzicht houden, zo zit ik ook in elkaar Beeld anp
Adriaan dacht na en wilde het overzicht houden, zo zit ik ook in elkaarBeeld anp

Nablus vroeger of Nablus nu?

'Het is weird om daar te zijn. Ik ken de stad uit mijn jeugd, van vakanties. Vorig jaar was ik er terug. Ik word er door een raar soort nostalgie overvallen. Er is veel veranderd, er zijn bijvoorbeeld geen Israëlische soldaten meer. Tenminste, je ziet ze niet. Nablus valt onder Palestijns bestuur. Ik vind het nog steeds vreemd om Palestijnse soldaten te zien. Dat beeld is onbekend voor me. En de stad is helemaal volgebouwd, met heel veel lelijkheid.

'Ik heb in Nablus niet het gevoel dat ik thuis ben, maar juist een gevoel van vervreemding. Van alle plaatsen die ik voor mijn werk heb bezocht, is Nablus de plek waar ik me het minst op mijn gemak voel. Ik zie eruit zoals de mensen daar en ik spreek zoals zij, maar ik ben anders. Mijn identiteit wordt als Nederlandse Palestijn altijd al beproefd, maar het scherpst voel ik dat in Nablus.'

De Kist of De Verandering?

'De Kist. Ik heb inmiddels met meer dan honderd mensen over de dood gesproken. Het heeft mijn loopbaan als presentator een impuls gegeven. Je kunt het bijna een herrijzenis noemen. Tot dan toe was ik vooral achter de schermen bezig, als eindredacteur en producent. Dankzij De Kist vond ik mijn stem en mijn eigen stijl.

'Ja, het is best raar om met een doodskist bij iemand langs te gaan. Wie met een doodskist komt aanzetten, kan het niet meer over koetjes en kalfjes hebben. Het gekeuvel kan worden overgeslagen. Technisch is het heel efficiënt. Praten over de dood is praten over het leven; het is praten over keuzen maken. Het klinkt misschien afgezaagd, maar die gesprekken verrijken mij enorm en ik loop altijd met meer weg dan waarmee ik ben aangekomen.'

Enkele agenda of dubbele agenda?

'Ik heb kritiek op de staat Israël, maar ik gebruik het tv-programma niet om dat te melden. De spagaat is: ik wil iedereen onbevooroordeeld tegemoet treden en ben bereid elk antwoord te accepteren, maar ik ben wel een Palestijn. Ik ben daar geboren, daar woont familie van me en daar heb ik akelige dingen gezien en meegemaakt. Het Israëlische leger gaat in de bezette gebieden structureel over de schreef en de Israëlische staat manifesteert zich op tal van terreinen kwaadaardig.

'Bij het zoveelste checkpoint vertel ik alleen dat ik het met gemengde gevoelens passeer, omdat ik vanwege de geboorteplaats in mijn paspoort overal word aangehouden. Ik ben altijd de man die wordt ondervraagd en op wie de rest van de groep moet wachten. Ik word gewantrouwd en bovendien zijn de militairen niet altijd even beleefd. Het is niet prettig, en dan druk ik me nog mild uit. Ik wil het zuiver houden voor de kijkers, alle vooroordelen vergeten, maar het is wel een worsteling.

'Je kunt gelovig zijn en bijbelvast, maar tegelijkertijd je ogen open houden en zien wat er gebeurt. Onrecht is onrecht. En er is daar nogal wat onrecht. Daarmee zeg ik niet dat de staat Israël moet verdwijnen. Ik stel vast dat er onrecht is, maar ik wil niet de programmamaker zijn die dat verhaal vertelt. Ik wil niet die Palestijn zijn, die activist. Ik wil verhalen vertellen.'

Van Ninevé naar Nazareth, elke woensdag, NPO 2, 21.15 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden