Aafje Heynis zong zo lang ze zich kon herinneren

Een Hollandser zangeres dan Aafje Heynis bestond niet. Haar 'warme alt' werd spreekwoordelijk.

Beeld ANP

Tv-coryfee Willem Duys vond haar een 'zoetgevooisde vogel' die hem steevast kippenvel bezorgde. Dirigent Bernard Haitink roemde haar 'innerlijke rust'. Maar Aafje Heynis zelf, de fluwelen alt die op 91-jarige leeftijd is overleden, beschouwde zichzelf een leven lang als het eenvoudige meisje uit Krommeniedijk, dat van haar Schepper toevallig 'enig zangtalent' had meegekregen.

Toen columnist Simon Carmiggelt schreef: 'We eten vanavond warme alt', wist heel naoorlogs Nederland dat hij knipoogde naar Aafje Heynis. Bescheiden zou ze blijven, ook al zong ze onder dirigerende legendes als Otto Klemperer en Erich Kleiber. Haar vader, buschauffeur in de Zaanstreek, bekeek haar roem eveneens van de nuchtere kant. 'Eén nachtvorsie, waifie, en je bent je stem kwait.'

Vertragend

Aafje Heynis zong zo lang ze zich kon herinneren: 'Het was Pasen, of Pinksteren, een feestdag. Ik zat buiten, op een houten stoepje, ik zag de zon, de bomen, daar liep een poes. Ik begon te zingen. En dat zingen in combinatie met de natuur, dat was één geheel.'

Na de lagere school nam ze een 'dienstje', de hbs zou voor haar, het arbeiderskind, wel te hoog gegrepen zijn. Haar stem werd ontdekt door de dirigent van de gemengde zangvereniging D.O.S. in Wormerveer. Zaanse industriëlen als Verkade en Albert Heyn verschaften het geld waarmee ze in Amsterdam kon gaan studeren. De oorlog werkte vertragend, maar uiteindelijk kwam ze terecht in de klas van sopraan Aaltje Noordewier.

Beeld ANP

Onovertrefbaar

Eerste analyse van deze vermaarde pedagoge: 'Je hebt een mooie stem, maar zingen kan je niet!' Toch wist Noordewier haar pupil in 1948 door het Staatsexamen te loodsen. Beroemd werd Heynis vooral met Bach. Ze was onovertrefbaar in aria's als 'Es ist vollbracht' uit de Matthäus-Passion. Vaak wordt aan haar de verzuchting toegeschreven, geslaakt na de zoveelste Matthäusmarathon: 'Zo, die hangt weer voor een jaar.' Anderen houden staande dat die oneliner stamt uit de mond van sopraan Jo Vincent.

Heel soms deed de nuchtere Noord-Hollandse gek. Toen ze in Naarden in de passietijd aan kwam rijden in een fraai gelijnde Renault Floride, bekende ze: 'Ik ben ijdel op auto's. Ik zoek er altijd een die je weinig ziet.'

Lesgeven

In 1983 brak ze haar zangcarrière af. Haar echtgenoot bleek ongeneeslijk ziek en de zangeres was met stomheid geslagen. Wat viel er nog te zingen? 'Verdriet maakt je rijk, zeggen ze wel eens. Maar als het zover is, slik je je strot in hoor. Dan heb je niet zoveel meer te zeggen.'

Heynis ging lesgeven. Charlotte Margiono behoorde tot de zangstudenten die de weg vonden naar haar Blaricumse huis. Voorgezongen werd er niet, hooguit een of twee tonen. 'Het instrument slaapt', zei Heynis dan.

Eind jaren negentig beleefden haar Philips-opnamen een revival, waarvoor het pad werd geëffend door de tv-documentaire Aafje Heynis, stem van de ziel. De platenmaatschappij dook in de archieven en even was Aafje Heynis weer de populaire alt van voorheen. Meer dan vijftigduizend exemplaren werden verkocht van de cd met de programmatische titel Dank sei Dir, Herr.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden