A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence is tragisch en geniaal

Roy Anderssons slotstuk van zijn trilogie over het menselijk bestaan blijkt net zo geniaal als de eerste twee delen. De Zweedse regisseur blijft onovertroffen in zijn precisie en zijn kunstenaarsoog.

Beeld Lumière

'Ik ben altijd te gierig geweest, niet genereus', zegt een man in een café. 'Daarom ben ik nu zo ongelukkig.' Niemand luistert, dus de man zegt het nog een keer. 'Ik ben te gierig geweest.'

Het is een treurige constatering, maar toch een die - door het zelfinzicht - getuigt van een sprankje hoop. In elk geval in het universum van Roy Andersson, de Zweed die in zijn films breeduit het menselijk tekort etaleert. Zijn personages zijn armzalig, zwak, onbeholpen of ronduit gemeen. Ze gebruiken anderen of worden gebruikt. Het leven heeft niet veel goeds voor hen in petto.

Neem Sam en Jonathan, mannen van middelbare leeftijd die samen fopartikelen proberen te verkopen. De zaken gaan slecht, Sam is bazig, Jonathan neerslachtig. Zij zijn de sullige gidsen door de wonderlijke wereld van A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence, na Songs from the Second Floor (2000) en You, the Living (2007) het laatste deel in Anderssons meesterlijke, surrealistische trilogie over het menselijk bestaan.

A Pigeon, bekroond met de Gouden Leeuw op het filmfestival van Venetië, kan gemakkelijk los worden gezien van de eerste twee delen, zoals eigenlijk elke scène in alledrie de films op zichzelf staat. Vignetten zijn het, korte verhaaltjes waarin tragiek en slapstick samenkomen. In zijn unieke, aan de schilderkunst ontleende stijl, waarbij zelfs de buitenscènes binnen, in een studio, zijn opgenomen in zorgvuldig vormgegeven decors, geeft Andersson zijn kijk op de wereld. Met oneindig mededogen voor de ploeterende mens, maar soms ook vol woede over een systeem dat uitbuiting bevordert en empathie de kop indrukt.

Het is bekend terrein voor wie de eerdere films heeft gezien. Dat Andersson zijn werkwijze trouw blijft, maakt de laatste twee delen van zijn trilogie minder verrassend, maar niet minder geniaal. De perfectionistische regisseur (hij deed vier volle jaren over het maken van A Pigeon) blijft onovertroffen in zijn precisie, zijn kunstenaarsoog en zijn droefgeestige humor.

De 39 scènes in A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence variëren van licht melancholisch tot ongekend fel en fantastisch; dromen en nachtmerries krijgen meer ruimte dan in Anderssons eerdere films. Tegelijk zijn juist de simpelste scènes het ontroerendst: Jonathan, die opziet tegen de hereniging met zijn ouders in de hemel; kleine meisjes die bellen blazen op een balkon; een liefkozend stelletje in het zand, grauwe flats op de achtergrond.

A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence. Regie: Roy Andersson. Met: Holger Andersson, Nils Westblom, Charlotta Larsson. 101 min., in 16 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden