A Little Life wordt steeds een stapje erger

Een snijdende leeservaring is de uiterst bekwaam opgebouwde roman over onherstelbaar leed. Net als je denkt dat het niet erger kan, doet Hanya Yanagihara er een schepje bovenop.

Schrijfster Hanya Yanagihara. Foto afp

Een klein leven (A Little Life) van de Amerikaanse schrijfster Hanya Yanagihara begint verraderlijk rustig, ja bijna kabbelend. We maken kennis met vier vrienden die zijn afgestudeerd aan een prestigieuze universiteit. Ze gaan in New York wonen, om daar carrière te maken.

En jawel: stapje voor stapje gebeurt dat. Willem, een would-be-acteur die - uiteraard - in een restaurant werkt, ontwikkelt zich tot een ware ster. JB wordt een succesrijk kunstenaar. Malcolm groeit uit tot een globetrottende toparchitect. En hoofdpersoon Jude, wiens verleden in nevelen is gehuld, wordt een briljant jurist.

Gaandeweg richt de roman zich steeds meer op Willem en Jude, die een liefdesrelatie hebben, en worden hier en daar tipjes van de sluier rond Judes verleden opgelicht.

Aanvankelijk geschiedt dat op bijna tergende wijze. We weten dat Jude tobt met zijn gezondheid en problemen met zijn benen heeft, maar als zijn vrienden vragen hoe dat komt, geeft hij vage verklaringen. Na enige tijd ontdekt Willem dat Jude zichzelf met scheermesjes verwondingen toebrengt. Wat is hier gaande?

Vondeling

Heel bekwaam bouwt Yanagihara spanning en intrige op. Van alle personages krijgen we via flashbacks inzicht in hun verleden, hun persoonlijkheid, hun dromen en demonen. Wat Jude betreft wordt duidelijk dat ons weinig blijmoedige onthullingen te wachten staan. Die verwachting wordt met rente ingelost.

Hij blijkt als kind te vondeling te zijn gelegd en te zijn opgegroeid in een klooster. Als Jude 9 is gaat broeder Luke er met hem vandoor: hij belooft de jongen dat ze samen als vader en zoon in een huisje in de bossen gaan wonen. De twee trekken van plek naar plek. Judes geestelijke en lichamelijke ondermijning, die in het klooster al was ingezet, krijgt nieuwe dimensies. Als uitweg uit de nood leert broeder Luke hem 'iets geheims' waardoor hij 'het gif, het vuil, de woede' kan laten wegvloeien': zichzelf snijden met keurig door de broeder aangeleverde scheermesjes.

Een scheermes: dat is ook het beeld dat het lezen van deze roman oproept. Een klein leven onderwerpt wie het ter hand neemt aan een snijdende leeservaring. Telkens als je denkt: nu kan het niet erger, doet Yanagihara er nog een schepje bovenop. En net als je je de voyeur van geweldsporno dreigt te gaan voelen, besef je: wat is er treffender dan dat deze roman mij bijna net zo murw maakt als de hoofdpersoon?

Fictie Hanya Yanagihara Een klein leven.
Uit het Engels vertaald door Josephine Ruitenberg en Kitty Pouwels. Nieuw Amsterdam; 752 pagina's; euro 24,99.

Foto .

Gruwelsprookje

Toch zijn de gruwelijke scènes van misbruik, geweld en zelfmutilatie niet eens het meest deprimerende aan het boek. Moedeloos makender is het feit dat de oudere, succesrijke en door hartelijke vrienden omgeven Jude zo weinig ontvankelijk blijkt voor de liefde waarmee hij wordt bejegend.

In een traditioneel gruwelsprookje wordt aan het slot het kwaad overwonnen. In een literaire roman kan verdriet worden geabsolveerd door inzicht. Bij Yanagihara is daarvoor geen plaats. Jude, zo maakt zij duidelijk, is in zijn jeugd dermate onherstelbaar beschadigd, dat alle liefde en goedheid die hij later in zijn leven ontmoet, afglijdt tegen een pantser van onbenaderbaarheid.

Een van de grondwaarden van de Amerikaanse cultuur, van de Amerikaanse psychologie, is dat je altijd opnieuw kunt beginnen. De pursuit of happiness is er voor iedereen. Niet waar, zegt deze roman. Er is verdriet dat je nooit meer te boven komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.