BoekenOmslag

75 ansichten tonen hoe De Bezige Bij met haar tijd meeging

Groei en bloei van De Bezige Bij in 75 beelden.

Beeld De Bezige Bij

Hoeveel creatieve geesten zouden ooit een omslag hebben ontworpen voor De Bezige Bij? Vast flink wat meer dan de 32 die zijn uitverkoren voor 75 ansichten uit 75 jaar De Bezige Bij, een selectie van bekende tot nagenoeg vergeten ontwerpen van 1944 tot nu, gereproduceerd op briefkaartformaat en verzameld in een solide doosje met scharnierdeksel en gouden leeslint.

1943.Beeld De Bezige Bij

Het overzicht begint met Fedde Weidema’s illlustratie voor Jan Camperts verzetsgedicht De achttien doden (bloemen en prikkeldraad onder een stralende zon). Geen echt omslag, maar bestemd voor de losse rijmprent waarmee de nog illegale uitgeverij in 1943 haar leven begon en hier dus terecht gememoreerd.

In december 1944 werd de officiële oprichtingsakte van De Bezige Bij ondertekend. Van kort daarna dateert het tweede (anonieme) ontwerp in de selectie: het ingetogen omslag van De stilte der zee, de uit het Frans vertaalde oorlogsnovelle van Vercors. In goud is het allereerste vignet van de uitgeverij afgedrukt: een werkbij met twee B’s, ook ontworpen door Fedde Weidema.

In de daaropvolgende jaren dienen zich nieuwe ontwerpers aan die de uitgeverij een moderner aanzien geven. Van veel ontwerpers is maar één omslag gekozen, maar de door Cobra geïnspireerde omslagen van Karel Beunis en Jaap Jungcurt zijn met acht stuks goed vertegenwoordigd, net als de recentere ontwerpen van Studio Jan de Boer en Brigitte Slangen.

1970.Beeld De Bezige Bij

Met twaalf omslagen is Leendert Stofbergen het ruimst bedeeld. Terecht, want met zijn koel-zakelijke en subtiel humoristische stijl heeft Stofbergen veel bijgedragen aan het progressieve imago van De Bezige Bij. Kijk maar naar de brutaal vormgegeven Boerengedichten van H.H. ter Balkt alias Habakuk de Balker uit 1970.

Wat ook opvalt: het prominente, al dan niet tongue-in-cheek bedoelde bloot, zoals op De lotgevallen van Hugo Raes (zevende druk 1980), een omslag dat tegenwoordig vermoedelijk niet geruisloos zou passeren.

Ook moeilijk voorstelbaar anno nu: Beunis’ schitterend kale omslag uit 1972 voor Richter Roegholts De geschiedenis van De Bezige Bij 1942-1972, dat bestaat uit twaalf pesterige stellingen. Stelling IV: ‘Was De Bezige Bij al niet vergrijsd toen ze begon?’

1980.Beeld De Bezige Bij

75 ansichten uit 75 jaar De Bezige Bij

Ontwerp Moker Ontwerp. De Bezige Bij; € 25.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden