500-Jarig Friesland gedenkt zijn schrijvers

'Niet in mijn dorpen en mijn elf steden', dichtte Ed. Hoornik, 'niet in mijn meren en mijn heerlijkheden ben ik het meest mijzelf, maar in mijn taal: het instrument waardoor ik ademhaal.'..

Van onze verslaggever

Wio Joustra

LEEUWARDEN

Het bijzondere karakter van Friesland heeft menig dichter tot de muze geïnspireerd. Dat blijkt weer uit de bundel Dit is myn Lân. De titel is ontleend aan de openingsregel van Op it Jelsumer Binnenpaad van Obe Postma, de grootste der Friese dichters.

De bundel wordt door het provinciaal bestuur aangeboden aan zijn relaties voor wat in Friesland een gedenkwaardig jaar belooft te worden. Niet alleen wordt gevierd dat Friesland vijf eeuwen bestaat als bestuurlijke eenheid; ook is 1998 het honderdste geboortejaar van drie literaire grootheden uit de provincie, Jan Jacob Slauerhoff (Leeuwarden, 15 september 1898), Simon Vestdijk (Harlingen, 17 oktober 1898) en Fedde Schurer (25 juli 1898).

Dit is myn Lân is een bundel van bestaande en nieuwe gedichten. Gemeenschappelijke noemer is dat de gedichten iets met Friesland te maken hebben. Bij voorbeeld het kwatrijn 'Boetspalm', waarin Gerard Reve volgens het voorwoord van Commissaris der Koningin Loek Hermans 'in enkele rake streken zijn literair zo vruchtbare verblijf in Greonterp neerzet': 'Vol alcohol, zwaarmoedigheid,/ en eerbied voor de Maagd,/ woon ik in Friesland./ Niet mijn, Uw wil geschiede.'

Het is een bundel in beide rijkstalen met bestaande, maar ook met nieuwe gedichten van onder anderen Theun de Vries, Jean Pierre Rawie, Michaël Zeeman en Friese dichters als Willem Abma, Pieter Boskma, Piet Gerbrandy, Tsjêbbe Hettinga, Margryt Poortstra en Harmen Wind.

Van Slauerhoff is Pastorale er in opgenomen, zijn ode aan de Jorwerder domineesdochter Heleen Hille Ris Lambers. Vestdijk bezingt Stad aan de Wadden, zijn geboorteplaats die in de Anton Wachter-cyclus Lahringen wordt genoemd. En van de meest Friese van de drie literaire jubilarissen, Schurer, is Hope opgenomen: 'O hope, dy't yn 't kealste hout, Dyn nêsten fan gedichten bout.'

Het Friesland dat in de bundel naar voren komt is dat van het ouderlijk huis van Piter Jelles Troelstra: 'In smouter plakje op ierde, ha 'k nearne, nearne kend', van de Tjongervallei waar 'de zon op sleeptouw wordt genomen door dorstige engelen' (Carla Bogaards), van Abe Lenstra die 'even met zijn hoofd knikte, bijna ootmoedig, bijna verlegen, bijna verontschuldigend' (Rutger Kopland) en van de Afsluitdijk van M. Vasalis: 'Er is geen einde en geen begin/ aan deze tocht, geen toekomst, geen verleden,/ alleen dit wonderlijk gespleten lange heden.'

Van Slauerhoff wordt op Vlieland in het voorjaar een plaquette onthuld. Ook staat het Iepenlofspul in Jorwerd in het teken van de dichter en scheepsarts. Harlingen gaat het geboortejaar van Vestdijk uitgebreid herdenken. De journalist, politicus, dichter/

schrijver en vertaler (Heine en Rilke) Schurer wordt vooral herdacht in Lemmer, waar hij in 1930 vanwege zijn pacifistische opvattingen als onderwijzer werd ontslagen.

De viering van het 500-jarig 'bestaan' van Friesland met onder meer een grote zeilmanifestatie en een popconcert is onder Friezen uiterst omstreden. De déconfiture van dit feest lijkt wetenschappelijk nog eens te worden aangetoond in een voetnoot in het recentelijk verschenen boek 'Negen Eeuwen Friesland - Holland: Geschiedenis van een Haat-Liefdeverhouding', onder auspiciën van de Fryske Akademy.

Daarin schrijven de frisist Philippus Breuker en de historicus Antheun Janse: 'Het grondgebied van het huidige Friesland blijkt niet in 1498, maar in 1506 een bestuurlijke eenheid te zijn geworden, dat nog weer negen jaar later exclusief de naam Friesland kreeg. Er zijn bovendien veel Friezen die zich verzetten tegen het feest, omdat ze 1498 als het jaar van de ondergang van de Friese vrijheid zien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden