40 jaar Poetry begint verrassend maar stuurloos

Peter Swanborn..

Rotterdam In het Italiaans betekent het woord ‘verso’ zowel de regel van een gedicht als de roep van een dier. Met dit voorbeeld illustreerde de Italiaanse dichter Umberto Fiori zijn streven met zijn poëzie zo dicht mogelijk bij zijn eigen stem te komen. Geen hooggestemd Italiaans ‘dat nog nooit door iemand is gesproken’, maar een taal die vanuit zijn diepste innerlijk komt. Fiori deed deze bekentenis afgelopen zondag in de Rotterdamse Schouwburg tijdens een programma gewijd aan de stem van de dichter. Aanleiding was de presentatie van Ze kwamen om een dichter te zien, een prachtige verzameling van 15 cd’s met een eerste overzicht van veertig jaar Poetry International.

Op de cd’s staan meer dan 700 voordrachten van bijna 200 dichters uit de hele wereld, ingedeeld naar taalgebied. De opnamen zijn afkomstig uit de archieven van Radio Nederland Wereldomroep, vanaf het eerste festival in 1970 trouw aanwezig met microfoon en bandrecorder.

Het legendarische optreden in 1971 van Nobelprijswinnaar Pablo Neruda leek verloren te zijn, zo vertelde samenstelster Ineke Holzhaus, maar kwam bij toeval alsnog boven water. Nu kan iedereen weer horen hoe Neruda zijn De Hoogten van Machu Picchu eigenlijk meer zong dan sprak.

De cd-doos is een eerste stap in de ontsluiting van het poëziearchief. Volgens directeur Bas Kwakman is het de bedoeling dat in 2012 van alle dichters die ooit op Poetry International hebben opgetreden, geluidsopnamen op de website terug te vinden zijn, inclusief Engelse vertaling. De indrukwekkende filmbeelden die tijdens de presentatie werden vertoond, van inmiddels overleden grootheden als Joseph Brodsky en Roberto Juarroz, maakten duidelijk dat er ook aan beeldmateriaal nog veel fraais te ontdekken valt.

Een paar buitenlandse dichters die eerder op het festival te gast waren en zodoende ook in de cd-doos zijn opgenomen, zijn ook dit jaar weer aanwezig. Zoals de kleurrijke, 78-jarige Japanse dichteres Kazuko Shiraishi die haar gedichten schrijft op meterslange rollen papier. Tijdens haar optreden rolt ze deze langzaam uit en bij het verlaten van het podium draagt ze de rollen met veel gevoel voor theater als een vaandel boven haar hoofd met zich mee.

Ze deed dit ook op de openingsavond. Het publiek kreeg een verrassende show zonder presentator te zien, met voorproefjes van wat het festival deze week te bieden heeft. Twaalf dichters moesten in groepjes van drie zelf hun microfoon het podium opdragen waarna ze ieder één gedicht voorlazen.

Tussendoor was er beeld, muziek en dans, maar wat het was bleef voor velen een raadsel. Er waren geen programma’s beschikbaar, en alleen van de dichters werd via projecties naam en land van herkomst vermeld. Een enkeling herkende de Zaanse band De Kift, maar wie waren de vier mensen die op elektronisch versterkte schoolborden Engelstalige teksten schreven?

Bij navraag bleken het leden van Slagwerkgroep Den Haag te zijn die een compositie uitvoerden van Mayke Nas en Wouter Snoei, gebaseerd op een toneelstuk van Peter Handke. Fascinerend maar voor deze gelegenheid te lang, net als de ruim een kwartier durende danssolo op muziek van Johnny Cash. De rollen leken hierdoor omgekeerd, alsof de dichters met hun korte voordrachten de entr’acte waren.

Het achterwege laten van een presentator die het publiek wegwijs maakt, had nog een nadeel. De glazen kisten bij de uitgang waarin bezoekers ‘naar eigen waardering’ geld kunnen achterlaten als tegenprestatie voor de gratis entree, waren zaterdagavond ondanks de hoge opkomst opvallend leeg.

De avond ervoor waren ze beter gevuld, al was dat een ‘vooravond’ voor een klein publiek met Rotterdamse dichters en met burgemeester Aboutaleb die met veel gevoel gedichten voordroeg van zijn Syrische lievelingsdichter Adonis. In het Nederlands én in het Arabisch, en bijna net zo ontroerend als de dichter zelf toen deze in 1988 het festival bezocht. Zoals te horen is op cd nummer 13.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.