Cultuurtipseerste kwartaal 2020

27 cultuurtips om het nieuwe jaar mee te beginnen

Meesterwerken uit Wenen - Noordbrabants Museum. Anthony van Dyck, Zelfportret op 15-jarige leeftijd, ca. 1615.Beeld Gemäldegalerie der Akademie der bildenden Künste Wien

Oude kunst

Meesterwerken uit Wenen 

Noordbrabants Museum, Den Bosch, 8/2 t/m 1/6.

Wie de Gemäldegalerie en het Kupferstichkabinett in Wenen kent, weet genoeg van de meesterwerken die er hangen. Wie daar nog nooit is geweest, kan dit voorjaar in Den Bosch terecht. Want daar is een groot aantal werken van Vlaamse en Hollandse meesters uit die uitmuntende collectie te zien, onder wie Rubens, Van Dyck, Weenix, Rembrandt en d’Hondecoeter.

Van Eyck, een optische revolutie

Museum voor Schone Kunsten, Gent, 1/2 t/m 30/4.

Er zijn maar twintig schilderijen van Jan van Eyck (1390-1441) bewaard gebleven. En verdomd, de helft daarvan komt naar Gent, voor de grootste Van Eyck-tentoonstelling tot nu toe. Het gemis aan die andere helft van zijn oeuvre wordt gecompenseerd met werken uit zijn atelier, kopieën van verdwenen schilderijen en honderd andere stukken uit de Middeleeuwen.

Van Eyck, een optische revolutie, Museum voor Schone Kunsten, Gent. Jan van Eyck, Portret van Baudouin de Lannoy, ca. 1435.Beeld KIK-IRPA, Brussel

Caravaggio-Bernini, barok in Rome 

Rijksmuseum, Amsterdam, 14/2 t/m 7/6.

Na het succes van Rembrandt-Velázquez, nu de volgende (geheide) klapper: een duopresentatie van de twee giganten uit het barokke Rome, Michelangelo Merisi da Caravaggio en Gian Lorenzo Bernini. Voor alle duidelijkheid: de één schilder, de ander beeldhouwer. Maar beiden even weelderig als beweeglijk, dramatisch en gepassioneerd. Precies zoals Rome in de 17de eeuw.

Caravaggio-Bernini: Barok in Rome, Rijksmuseum, Amsterdam. Beeld RV

Fotografie

Eddy Posthuma de Boer – De eerste foto van God 

Fotomuseum Den Haag, 18/1 t/m 26/4.

Eddy Posthuma de Boer, ook bekend van de rubriek die hij samen met dochter Eva in de Volkskrant heeft, is van 1931. Dat maakt hem een generatiegenoot van Ed van der Elsken en Johan van der Keuken. Fotomuseum Den Haag komt met een groot retrospectief van een fotograaf die zich een vertegenwoordiger van de ‘humanistische fotografie’ mag noemen. ‘Ik ben op zoek naar de wereld zoals zij werkelijk is.’ Een wereld die vol compassie en humor wordt vastgelegd.

Wright Morris – The Home Place

Foam Amsterdam, 24/1 t/m 5/4.

De Amerikaan Wright Morris (1910-1998) is vooral bekend als schrijver. Als fotograaf probeerde hij in levenloze voorwerpen te vinden wat het betekent om Amerikaan te zijn. Hij fotografeerde het langzaam verdwijnende leven op het platteland van Nebraska, waar hij werd geboren in Central City. Het zwaartepunt van zijn fotografische oeuvre, dat voor het eerst in Foam te zien is, ligt in de periode 1938 - 1947.

Beyond the image: Bertien van Manen & Friends 

Stedelijk Museum Amsterdam, 25/2 t/m 9/8.

Dit is wonderbaarlijk genoeg pas de eerste grote overzichtstentoonstelling van de documentaire fotograaf Bertien van Manen. In de bijzondere opzet van deze expositie worden bekende series van Van Manen gecombineerd met het werk van verwante en bevriende fotografen. Van Nan Goldin tot Boris Mikhailov, van Rineke Dijkstra tot Dana Lixenberg. Het Stedelijk Museum heeft tachtig van haar foto’s in collectie. Verwacht veel van haar intens persoonlijke werk uit Rusland en China .

Beyond the Image: Bertien van Manen & Friends, Stedelijk Museum Amsterdam. Eva, Sasha and Alosha, Shachunia, 1993Beeld Bertien van Manen

Hedendaagse kunst

De tranen van Eros: Moesman, Surrealisme en de seksen

Centraal Museum, Utrecht. 15/2 t/m 24/5.

Op papier een mogelijk omstreden #MeToo-tentoonstelling: hoe de surrealisten tegen het vrouwelijke naakt en seks aankeken. Maarrrr, dit keer worden de macho-schilderijen van Moesman, Dalí, Magritte en Ernst aangevuld met werk van vrouwelijke surrealisten als Leonora Carrington, Leonor Fini, Dorothea Tanning en Unica Zürn, en hedendaagse kunstenaars als Sarah Lucas, Gillian Wearing en Viviane Sassen.

De tranen van Eros: Moesman, Surrealisme en de seksen. Centraal Museum, Utrecht. Zelfportret, J.H. Moesman, 1935.Beeld Centraal Museum Utrecht / Ernst Moritz

Tell me your story: 100 jaar Afrikaans-Amerikaanse kunst 

Kade, Amersfoort. 8/2 t/m 17/5.

Eerst de cijfers: 50 kunstenaars, 140 bruiklenen, 100 jaar Afrikaans-Amerikaanse kunst, en dat allemaal in één tentoonstelling. Voor het eerst in Europa. Beginnend met kunst uit de Harlem Renaissance, de Post Harlem Renaissance, de Civil Rights-beweging, Black Renaissance en Bloom Generation. Kortom een alomvattend beeld, van Afrikaanse verhalen in Amerika.

Tell me your story: 100 jaar Afrikaans-Amerikaanse kunst. Kade, Amersfoort. Romare Bearden, Maquette for Quilting Time, 1985. Beeld Romare Beerden c/o Pictoright Amsterdam 2019

In the picture 

Van Gogh Museum, Amsterdam. 21/2 t/m 24/5.

Een even filosofisch als eigentijds gegeven: hoe verbeelden we onszelf? Nu met een selfie, vroeger als zelfportret. In het Van Gogh Museum worden 75 kunstenaarsportretten getoond, in een tentoonstelling over identiteit en imago. Met o.a. Munch, Charley Toorop, Courbet, Cézanne en Schjerfbeck. En de manier waarop schilders als Francis Bacon en Julian Schnabel reageerden op de zelfportretten van Van Gogh.

In the Picture, Van Gogh Museum Zelf portret 1889, Vincent van GoghBeeld Vincent van Gogh

Toneel

Weg met Eddy Bellegueule, Toneelschuur Producties

23/1 t/m 4/3.

De debuutroman van Édouard Louis werd in 2014 in één klap dé literaire sensatie van Frankrijk. Over de gevoelige Eddy, die opgroeit in een hard arbeidersmilieu, en geen andere mogelijkheid ziet dan zijn familie te verlaten. Regietalent Eline Arbo maakt bij Toneelschuur Producties een eigen theatrale en muzikale bewerking van deze schokkende succesroman.

Weg met Eddy Bellegueule, Toneelschuur Producties Beeld Mette Stam

Wolven huilen niet alleen, Frascati Producties

20/2 t/m 17/4.

De piepjonge regisseur Charli Chung, die vorig seizoen met het buitenissige Don Caravaggio alle favorietenlijstjes in schoot, laat zich voor zijn nieuwe productie inspireren door de documentaire The Wolfpack. Zes jonge, talentvolle acteurs, onder wie Chris Peters, spelen de broers Angulo, die door hun vader vijftien jaar lang binnenshuis worden gehouden.

Wolven huilen niet alleen, Charli Chung, Frascati ProductiesBeeld Filmbeeld

Jihad van liefde, George en Eran Producties

1/3 t/m 4/5.

Mohamed El Bachiri raakte miljoenen mensen met zijn oproep tot liefde, nadat hij zijn vrouw verloor bij de aanslagen in Brussel van 22 maart 2016. Jihad van Liefde wordt een rauwe, muzikale en inspirerende voorstelling over een gewone man, getroffen door het noodlot, die zichzelf tot een haast bovenmenselijke daad van vergeving dwingt.

Jihad van Liefde, George en Eran Producties.Beeld Casper Koster

Jeugdtheater

Mijn moeder is een diva (8+) van De Toneelmakerij

15/2 t/m 13/4.

Als twee van ’s lands leukste theatermakers een jeugdvoorstelling maken, dan kan het haast niet anders of deze absurdistische komedie is een feestje voor jong én oud. Wart Kamps en Ellen Parren maken bij De Toneelmakerij Mijn moeder is een diva. Over een tweeling, die ontdekt dat hun moeder een diva is en altijd liegt.

Mijn moeder is een diva (8+) van De Toneelmakerij. Beeld Jan Hoek

Trojan wars (14+) van Het Nationale Theater en HNTjong

14/3 t/m 24/4.

Hét (jeugd)theaterspektakel van dit seizoen komt van HNTjong. Trojan Wars is een theatrale oorlog met eten en dansen tussendoor. Regisseur Noël Fischer en schrijver Peer Wittenbols lieten zich inspireren door Lord of the Rings en Game of Thrones en maakten van de Ilias van Homerus en al even epische theaterervaring van marathonproporties.

Trojan wars (14+) van Het Nationale Theater en HNTjong. Beeld Marijke de Gruijter

Een lied voor de maan (6+) van Opera Zuid, De Nationale Opera 

Première 18/3, t/m 11/4.

De wondere, beetje sombere wereld van Toon Tellegen wordt een jeugdopera. De jonge componist Mathilde Wantenaar (26) geldt alom als een supertalent. Eerder zette ze een gedicht van Herman Gorter op muziek, nu maakt ze bij De Nationale Opera en Opera Zuid Een lied voor de maan, over een mol die de maan wil opvrolijken met een lied.

Een lied voor de maan (6+) van Opera Zuid, De Nationale Opera. Beeld Bjorn Frins

Cabaret

Stefano Keizers – Sorry baby

18/1 t/m 30/5.

Sorry baby heet het nieuwste hoofdstuk in de wonderlijke wording van theateraanwinst Stefano Keizers, inmiddels ook nogal een tv-persoonlijkheid. Zijn intrigerende debuut Erg heel, een spannende parodie op zo’n beetje elke cabaretconventie, maakte al meteen benieuwd naar het vervolg: zou hij zijn publiek nog eens zo kunnen verwarren, of gooit hij het over een heel andere boeg? Dat willen we meemaken. GH

Stefano Keizers - Sorry babyBeeld Julie Hrudova

Plien & Bianca – En nu dan? 

Première nog niet bekend, tournee t/m 28/5.

Afzonderlijk van elkaar zijn ze succesvol in films en tv-series, maar gelukkig zoeken Plien van Bennekom en Bianca Krijgsman elkaar ook steeds weer op in het theater. Een avond Plien & Bianca betekent de meest excentrieke types, bizarre kostuums en maffe liedjes. In En nu dan? zal er weer een nieuwe stoet lachwekkende figuren aan ons voorbij trekken. JH

Plien & Bianca: En nu dan? Beeld Katinka Krijgsman

Rundfunk – Todesangstschrei

Première 21/2, t/m 28/6.

Met hun debuutshow Wachstumsschmerzen wonnen cabaretiers Yannick van de Velde en Tom van Kalmthout, oftewel het duo Rundfunk, in 2018 de talentenprijs Neerland Hoop. Er wordt dus het nodige verwacht van hun tweede voorstelling, die opnieuw een Duitse titel kreeg: Todesangstschrei. Van ‘groeipijnen’ naar ‘doodsangst’, wat voor grensverleggende sketches gaat dat opleveren? JH

Rundfunk - Todesangstschrei. Beeld Mark Engelen

Musical

Hello, Dolly! 

Première op 6/3.

Nederland heeft er een musicalproducent bij: MediaLane. De eerste grote productie wordt Hello, Dolly! – de succesmusical uit 1964 over de lotgevallen van een huwelijkskoppelaarster, die in 2017 in New York nieuw leven werd ingeblazen door Bette Middler. In deze nieuwe productie speelt Simone Kleinsma de hoofdrol. Ook met Paul de Leeuw en Jörgen Raymann. HJ

Tina – De Tina Turner musical 

Première op 9/2.

Met medewerking van Tina Turner zelf, ging vorig jaar in Londen de musical Tina in première. Stage Entertainment brengt de musical nu ook in Nederland uit. Volgens het principe van de jukebox-musical worden bestaande bekende songs gebruikt om het dramatische levensverhaal van La Turner te vertellen. HJ

Tina - De Tina Turner musical. Beeld Manuel Harlan

Haal het doek maar op! 

Première op 23/1.

Hoe verwerk je Nederlandse hits als Spiegelbeeld, Ritme van de regen en Brandend zand in één verhaal? Schrijver Dick van den Heuvel probeert het met een musical over het schnabbelcircuit van de jaren zestig. We volgen hitzangers Lonneke (Mariska van Kolck) en Rolf (Tony Neef), die zich helemaal suf schnabbelen in de feesttenten van Appelscha tot Zierikzee. JH

Haal het doek maar op! Beeld Roy Beusker

Dans

Holland Dance Festival

22/1 t/m 8/2.

Het tweejaarlijkse Holland Dance Festival presenteert niet alleen werk van beroemdheden als William Forsythe, Ohad Naharin en Jirí Kylián, maar ook een debuut uit Korea (Bow van Jeon Misook) en een toverlantaarn uit Zwitserland (Mire van Jasmine Morand). Plus een nieuw werk van de in Nederland neergestreken Fransman Antonin Comestaz.

Holland Dance Festival 2020. beeld van voorstelling BOW van Jeon Misook.

Frida, door Het Nationale Ballet

6 t/m 25/2.

Van Wende Snijders naar Frida Kahlo: de Vlaams-Colombiaanse choreograaf Annabelle Lopez Ochoa maakt wederom een choreografie voor Het Nationale Ballet. In 2018 choreografeerde ze een tornado van 32 balletdansers rond de Nederlandse zangeres. Voor het avondvullende Frida duikt ze diep in de gevoelswereld van de beroemde (biseksuele) Mexicaanse kunstenares.

Frida, door Het Nationale Ballet.Beeld Florian Joahn

Memory Loss, Ann Van den Broek

17/1 t/m 3/3.

Choreograaf Ann Van den Broek sluit met vijftien performers haar drieluik af over dementie en geheugenverlies. Waar deel 1 een blauwdruk van het brein was en deel twee ging over de kooi van het gehavende geheugen, belooft ze in Memory Loss een liefdevolle acceptatie van het wrede verlies van het ik. Van den Broek maakte het mee als mantelzorger van haar moeder.

Memory Loss.Beeld Rio Staelens & De Zagerij ontwerpbureau

Klassieke muziek 

Yannick is terug

Mahler 5: 16/2, De Doelen, Rotterdam. Strauss: 23/2, De Doelen, Rotterdam.

In de zomer van 2018 nam Yannick Nézet-Séguin afscheid van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Tien jaar was hij er chef-dirigent en stuwde hij het orkest naar grote hoogten. We missen de Canadees, en gelukkig keert hij als gastdirigent terug in Rotterdam met de Vijfde symfonie van Mahler en de opera Die Frau ohne Schatten van Richard Strauss.

Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny

16/3 t/m 5/4, De Nationale Opera, Amsterdam.

Een sarcastische parabel over doorgeslagen kapitalisme: zo zou je Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny kunnen samenvatten. De Nationale Opera brengt dit werk van Kurt Weill en Bertolt Brecht uit 1930 in een regie van Ivo van Hove. Kent u de vaak gecoverde Alabama Song (onder meer door The Doors)? Die komt uit dit stuk.

Strijkkwartet Biënnale

25/1 t/m 1/2, Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam.

Voor de tweede keer wordt in Amsterdam de Strijkkwartet Biënnale georganiseerd. Het festival belooft ‘een ontdekkingstocht langs traditie én experiment’, met veel internationale topkwartetten en veel Beethoven. Nieuw werk van onder anderen Joey Roukens en Lera Auerbach.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden