Actie / Thriller / Misdaad

25th Hour

Een gat in het geweten

Pauline Kleijer

Nog 24 uur heeft Montgomery Brogan te gaan voordat hij zich moet melden bij de gevangenis. Hij heeft zeven jaar gekregen. Bij een inval in zijn appartement in Manhattan viste de politie een grote som geld en een paar kilo heroïne uit zijn bankstel. Monty's luxe leven is voorbij; het is tijd om te boeten.

25th Hour begint als een klassiek gangsterdrama, in een donkere, vuile achterafsteeg, waar Monty met zijn Russische partner op weg is naar een drugstransactie. Maar de gebruikelijke schimmige onderhandelingen blijven uit, en de film slaat een zijweg in. Monty vindt een zwaargewonde hond op straat en besluit het beest mee te nemen om het te verzorgen.

Zo'n man is hij dus. Geen lompe crimineel, maar een aardige, welbespraakte, vredelievende jongen. Hij had beurshandelaar kunnen worden of leraar, zoals zijn jeugdvrienden Francis en Jacob. Zijn leven is niet meer of minder burgerlijk dan dat van hun. Monty leeft gezond, heeft een mooie vriendin en wil kinderen.

Hoe slecht is het om je geld op illegale wijze te verdienen? Het is een vraag die makkelijk te beantwoorden lijkt, maar nuanceringen behoeft. Is een crimineel minder strafbaar wanneer hij zich goed gedraagt? En hoe schuldig zijn de vrienden die hem nooit op zijn daden hebben aangesproken? Is het aanvaardbaar van een drugsdealer te houden en zijn geld aan te nemen?


De boef is al gevangen en de rechtsorde hersteld, en toch is 25th Hour een spannende film. In zijn laatste vrije uren moet Monty Brogan keuzes maken. Hij wandelt met zijn hond door New York, gaat eten in het café van zijn vader, en bezoekt een nachtclub met zijn oude vrienden. Ondertussen verdenkt hij zijn vriendin Naturelle ervan hem verraden te hebben. Zeker weet hij het niet.

Iedere scène is doortrokken van morele twijfel. Jacob, de onderwijzer, gaat gebukt onder zijn obsessie voor een minderjarige leerling. Monty's vader, een oud-brandweerman, neemt gewillig alle schuld op zich voor de misstappen van zijn zoon, maar weigert zijn eigen drankmisbruik onder ogen te zien. Ook Naturelles beweegredenen zijn dubieus. Misschien houdt ze echt van Monty; in ieder geval heeft ze volop van hem geprofiteerd.

De veertiende speelfilm van Spike Lee is in veel opzichten een vreemde eend in zijn oeuvre. Vrijwel alle personages zijn blank, en Lee schreef het scenario niet zelf - David Benioff bewerkte zijn eigen boek tot script. Daarnaast mist 25th Hour de strenge visie op sociale misstanden waarmee Lee de laatste jaren meer weerstand dan bewondering opriep.

Dit keer lijkt hij milder en bedachtzamer. Misschien omdat het conflictueuze New York dat hij altijd als achtergrond voor zijn films gebruikt, nu een gat vertoont; 25th Hour werd opgenomen toen de laatste resten puin van Ground Zero werden verwijderd; de regisseur verwijst direct naar de aanslagen van 11 september.

Voor rechtlijnig denken is in die omgeving geen plaats. Hooguit voor irrationele, ongecontroleerde woede, zoals in de indrukwekkende tirade die Monty afsteekt tegen zijn spiegelbeeld en al zijn multiculturele stadsgenoten.


25th Hour is Spike Lee op zijn best. In een eigenzinnig, loom tempo, gedragen door de sfeervolle muziek van zijn vaste componist Terrence Blanchard, vallen kleine dilemma's op hun plek in een bredere zoektocht naar rechtvaardigheid. Lee geeft zijn acteurs alle ruimte, en met hoofdrolspelers als Edward Norton en Philip Seymour Hoffman is het resultaat bij vlagen betoverend. Het vijfentwintigste uur dat Monty wordt gegund - een alternatief leven in het weidse Amerikaanse achterland, waar hoop gloort voor iedere mislukkeling - zorgt voor onvergetelijke filmminuten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden