2/11 maakt beheerst zijn punt

De AIVD als broodje-met-kaas-variant op de vertrouwde CIA-kost uit Hollywood: een interessant concept.

Susan Visser als AIVD-teamchef Ellen Maas in Het spel van de Wolf.Beeld -

Samenzweringsthrillers zijn een stuk spannender wanneer hun complottheorieën op feitelijke gebeurtenissen steunen. De afluisterpraktijken van Nixon. De aanslag op John F. Kennedy. Of, in Nederlandse dimensies, de moord op 2 november 2004 op Theo van Gogh.

Mohammed B. handelde bij die moord niet in zijn eentje, stelt de politieke thriller 2/11 - Het spel van de wolf. Moslimextremist B. zou aan zijn vuurwapen zijn geholpen en anderen hielden voor hem Van Goghs route in de gaten. Waarom werd dat door de AIVD verzwegen? En wat gebeurde er met de afluisteropnamen die vóór 2 november werden gemaakt van de Hofstadgroep, het netwerk van radicale moslimjongeren dat regelmatig in B.'s huis samenkwam?

Urgentie kan de volgens de makers uitvoerig nageplozen film niet worden ontzegd; het door Gijs van de Westelaken en Theodor Holman geschreven 2/11 verschijnt dik een week nadat hoofdofficier van Justitie Frits van Straelen in het tv-programma EenVandaag dezelfde vraagtekens bij de zaak heeft gezet. Tegelijkertijd siert het regisseur Thomas Korthals Altes dat hij die urgentie niet probeert uit te melken. Geen opgeklopt gedoe met nerveus camerawerk of dramatische muziek, maar een film die beheerst zijn punt maakt. En dan nog steeds kun je als toeschouwer denken: misschien ging het zo, misschien ook niet.

Dat de makers dicht bij de feiten willen blijven maar ook dichterlijke vrijheid zoeken, wordt alleen al door de twee hoofdpersonages geïllustreerd: de een is een scenariocreatie, de ander gebaseerd op een historisch figuur. De plot draait voornamelijk om de fictieve AIVD-teamchef Ellen Maas (Susan Visser), die lucht krijgt van de misstanden rond het Hofstad-onderzoek en daardoor botst met haar ijskoude baas Sybrand van Hulst (Johan Leysen).

Benauwend sfeertje

Op het kantoor van de AIVD wordt opvallend veel naar het tv-journaal gekeken en naar de radio geluisterd; een praktische én effectieve manier om de werkelijkheid van Van Goghs moord via archiefmateriaal te laten binnensijpelen. Intussen creëren Korthals Altes en cameraman Thomas Kist kundig een benauwend sfeertje met wat duister belichte straten en goed gekozen locaties.

Het fascinerendst is de ruimte die in 2/11 wordt vrijgemaakt voor typisch Hollandse vergadercultuur: steeds weer schuiven we aan bij de dagelijkse briefing aan de AIVD-tafel, waarbij volop koffie wordt genuttigd en mensen nerveus door paperassen bladeren omdat ze dat ene feitje niet zo snel kunnen vinden. De burelen van de AIVD ogen als een doodnormaal, bleek en lusteloos ingericht kantoor, waar het bewaken van de staatsveiligheid toch vooral routinewerk blijkt te zijn. De AIVD als broodje-met-kaas-variant op de vertrouwde CIA-kost uit Hollywood: een interessant concept.

Bij de zoveelste briefing, is de rek er niettemin uit. Dan wordt er in 2/11 toch net iets te veel gepraat en blijft de menselijke kant van Maas en Hulst onderbelicht. Schietpartijen, achtervolgingen, zulke clichés zijn in een politieke thriller als 2/11 helemaal niet nodig. Maar zonder echt interessante helden wordt het toch al snel wat saai.

2/11 - Het spel van de wolf. Regie: Thomas Korthals Altes. Met: Susan Visser, Johan Leysen, Gerson Oratmangoen, Pierre Bokma, Tijn Docter, Ali Çifteci. 90 min., in 7 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden