Filmrecensie 1917

1917 dompelt je volledig onder in de wereld van twee soldaten in WOI ★★★★☆

Regisseur Mendes toont op fraaie wijze wat oorlog in zijn ogen is: willekeur en waanzin, als gevolg van weinig rationele beslissingen. 

George MacKay als korporaal Schofield in ‘1917’. Beeld François Duhamel

De jonge Engelse korporaal Blake (Dean-Charles Chapman) is goed met landkaarten, dus dient hij zich tijdens de Eerste Wereldoorlog op 6 april 1917 te melden bij een van zijn superieuren, ergens in de buitenste rand van de loopgraven. Als compagnon kiest hij korporaal Schofield (George MacKay), met wie hij toevallig even pauzeerde in een lentegroen Frans weiland.

Hun missie: kilometers verderop, ver achter de linies, een waarschuwing afleveren aan kolonel MacKenzie (Benedict Cumberbatch), die de volgende ochtend ten aanval gaat om de reeds teruggetrokken Duitse frontsoldaten een genadeklap toe te brengen. Wat MacKenzie niet weet, maar de directe superieuren van Blake en Schofield wél, is dat de Duitsers een valstrik hebben voorbereid. Gaat de aanval door, dan rent een volledig bataljon een wisse dood tegemoet.

Krakende bunker

Zie ze gaan, Blake en Schofield, van het idyllische weiland naar de modderige, smalle loopgraven. Majestueus gefilmd door cameragigant Roger Deakins in technisch imposante, meeslepende, ononderbroken opnamen, met kundig verbloemde montage. Dit is het unique selling point van 1917. In zijn dankwoord bij de Golden Globes, waar de film zondag twee keer won, riep regisseur en scenarist Sam Mendes het publiek op de film vooral in de bioscoop te bekijken. Terecht. Mendes en Deakins demonstreren wat film als bioscoopervaring vermag: totale audiovisuele onderdompeling in de belevingswereld van de twee hoofdrolspelers. Ook het monsterlijke geluidsontwerp moet hier worden genoemd. Nooit hoorde je een bunker zo angstaanjagend donderend en krakend instorten.

Maar er is meer. Het tweetal is doelgericht, maar evengoed doodsbang: ze zijn niet geselecteerd op hun heldenmoed. Het ene moment kun je goed kaartlezen en het volgende moment vind je jezelf met een willekeurige kameraad terug tussen de boobytraps in het niemandsland tussen de loopgraven. De veelzijdige Mendes, die het verhaal van 1917 baseerde op overleveringen van zijn opa, laat zo op fraaie wijze zien wat oorlog in zijn ogen is: willekeur en waanzin, een gevolg van grillige en weinig rationele beslissingen. Met opmerkelijk resultaat: zijn Golfoorlogfilm Jarhead (2005) toonde oorlog als een grote wachtruimte, in 1917 is de strijd samengebald tot één lange wandeling.

Dat Mendes zich gaandeweg wat nadrukkelijker inlaat met oorlogsfilmclichés – de ontregelende sniper in een toren, de mooie kwetsbare Française met hongerige baby, alsnog een stevige scheut heroïek – is hem vergeven. Want wat hij met 1917 doet, lijkt af en toe zeldzaam te worden: filmen met een visie, op het hoogste niveau.

1917

Drama

★★★★☆

Regie Sam Mendes.

Met Dean-Charles Chapman, George MacKay, Benedict Cumberbatch.

119 min., in 142 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden