Interview

'We zijn verslaafd geraakt aan nieuw, nieuw, nieuw'

Interview Livia Firth, de vrouw van acteur Colin Firth

Livia Firth, de vrouw van acteur Colin Firth, is heus niet vies van een beetje glamour. Maar ze is ook een vrouw met een missie: 'Fast fashion moet de wereld uit.'

Livia Firth. Beeld Eco-Age

Het aangrijpendste beeld in de documentaire The True Cost is dat van gehandicapte Indiase kinderen, de hele dag liggend op een matje op het erf. Zwakzinnig, misvormd, zo geboren door het gebruik van pesticiden in de katoenteelt waar hun moeders werken. Ook hartverscheurend: de kleuter in Bangladesh die de hele dag in een textielfabriek rondhangt, omdat haar moeder achter de naaimachine geen geld heeft voor een oppas of school. Omdat het de moeder ook pijn doet dat haar dochtertje zo opgroeit, brengt ze haar regelmatig maandenlang naar haar ouders in het plattelandsdorp waar ze vandaan komt. Ja, zegt ze betraand voor de camera, het is erg om zo lang van elkaar gescheiden te zijn. Maar later, láter zal haar dochter het beter krijgen, dat is waar ze nu zo hard voor werkt.

'Moderne slavernij', zegt Livia Firth in haar kantoor in Londen, waar ze praat over de film, die ze mede produceerde. 'De fast fashion-industrie heeft geen rijkdom gebracht in Bangladesh, Cambodja, Myanmar, zoals ze altijd beweren, maar armoede van het ergste soort. Aan de andere kant: op de Bloomberg-lijst van de rijksten der aarden staat meneer Ortega van Zara op twee. En iets verderop staat meneer Persson van H&M. That is wrong. Als ik dat zie, moet ik bijna overgeven.'

Firth (46) is uitvoerend producent van The True Cost, een documentaire over de wantoestanden in mode-industrie die in juni uitkwam. De film is niet in de ban gedaan in Bangladesh, zoals onlangs gebeurde met de film Rana Plaza omdat die een 'negatief beeld' zou schetsen van de textielindustrie in het land, maar even vernietigend. 'Zo krachtig kan film zijn', zegt Firth over de ban van Rana Plaza. 'Alle kledingmerken die daar produceren zouden hem dus júist moeten zien.' Zelf bestrijdt ze die industrie waar ze maar kan. In The True Cost zie je haar tijdens een conferentie in Kopenhagen fel en onophoudelijk vragen aan Helena Helmersson, hoofd duurzaamheid bij H&M: 'Hoeveel loon betalen jullie werkelijk in Bangladesh? Voor de draad ermee, waarom noemen jullie nooit bedragen?'

Artikel gaat verder onder de foto

Colin en Livia Firth. 'We zijn allebei verbaasd dat Colin een soort sekssymbool is geworden.' Beeld GC Images

Niet vies van een beetje glamour

Livia Firth is ook de vrouw van de Britse acteur Colin Firth ('Mr. Darcy'), met wie ze regelmatig op de celebritypagina's van glossy's figureert. Op de rode loper, stralend in galajurk of zij aan zij met modetypes als Anna Wintour en Tom Ford - ze is heus niet vies van een beetje glamour. Integendeel, zegt ze: 'Ik hou van mode. Maar dan zoals de legendarische Vogue-redacteur Diana Vreeland het bedoelde: als een kunstvorm, een expressiemiddel. Als meisje spaarde ik een jaar voor een jas en als ik hem dan eindelijk bezat, dan glom ik van trots, dan koesterde ik hem. Nu zijn kleren wegwerpartikelen geworden. Je koopt een T-shirt van een paar euro, draagt het een paar keer en hup, in de textielbak ermee. Wist je dat een kledingstuk gemiddeld vijf weken gedragen wordt? Vijf weken, het is bizar.'

Vijf weken? Een onderzoek waaruit dat zou moeten blijken, is nergens te vinden, maar iedereen zal herkennen dat een feestjurkje kopen om het twee keer te dragen allang niks bijzonders meer is. Hoe anders was dat in haar jeugd in Italië, zegt Firth, toen ze twee corduroybroeken bezat. En als er nieuwe moest komen, was dat een hele aanschaf.

Vandaag draagt ze, naast een lange paardenstaart, een zwart truitje, een zwarte broek en groene veterschoenen. Uit zichzelf somt ze op hoe lang ze die al heeft. 'De broek is van Max Mara en is vier jaar oud. De schoenen heb ik vier jaar geleden in Lucca gekocht bij een schoenmaker, een ambachtsman die ze zelf maakt. Het truitje is een zijden skitruitje, ik heb het al minstens tien jaar. Het is eigenlijk thermisch ondergoed, maar het zit zo lekker dat ik het altijd draag.'

The sexiest man alive

Firth, geboren Giuggioli, groeide op in Rome. Na een studie filmwetenschappen belandde ze als productieassistente op de set van een tv-serie, Nostromo. Daar ontmoette ze Colin Firth, toen nog niet zo beroemd als nu, wel net gescheiden van actrice Meg Tilly en vader van een zoon. Hij was toen 35, Livia 25 - inmiddels zijn ze twintig jaar verder, ze wonen in Londen en hebben twee zoons, Luca van 14 en Matteo van 12. 'The sexiest man alive?' lacht Firth op de vraag wat haar copingstrategie is - het is wellicht lastig om getrouwd te zijn met een man die de vrouwen van zich af moet slaan. 'Welnee, de meest sexy man ter wereld vind ik Bruce Springsteen. In Italië geldt een man als Colin als behoorlijk constipated, stijf. We zijn eerlijk gezegd allebei nog steeds verbaasd dat hij een soort sekssymbool is geworden. Het is een heel gewone man als-ie 's avonds thuis op de bank zit, hoor.'

Firth-Giuggioli ontvangt in de serre van haar adviesbureau Eco-Age, huiselijk ingericht met een zandkleurige bank, bloemen, koffietafelfotoboeken en kindertekeningen van Luca en Matteo aan de muur. Ze is klein, heel slank, goedlachs en zeer toegankelijk; op het interviewverzoek reageerde ze onmiddellijk, mailend dat ze de Volkskrant zeker kende ('Ik ben dol op Amsterdam, een van mijn favoriete restaurants is De Goudfazant') en dat ze een interview een 'wonderful opportunity' vond om haar verhaal te vertellen. Haar verhaal is, kort gezegd: fast fashion moet de wereld uit. De wegwerpmode, zoals zij het noemt, van goedkope ketens zorgt voor dieptrieste leefomstandigheden van de textielarbeidsters - meestal vrouwen, daarom noemt ze het een feministische kwestie - uitputting van de aarde en een gigantische afvalberg. Over de dure kleren van de luxe merken is ze een stuk milder. Hoewel ze beaamt dat de zaak ingewikkeld is - wie garandeert dat die niet uit dezelfde fabrieken komen? -, kopen we daar in elk geval een stuk mínder van, zegt ze, en dat scheelt al een boel.

Haar mildheid heeft vast ook te maken met de wereld waarin ze leeft. Met ontwerpers Tom Ford, regisseur van A single man waarin Colin Firth de hoofdrol speelt, en Stella McCartney zijn de Firthjes dikke maatjes. Ze worden veelvuldig uitgenodigd op filmgala's en (mode)evenementen; kijk, daar staan ze, hier in Londen, op de partyfoto's bij de opening van een schoenententoonstelling in het Victoria and Albert Museum, tussen Victoria Beckham en Kate Moss. 't Zou wel heel ongezellig zijn om in die kringen voortdurend op de modewereld te spugen. Bovendien heeft Livia Firth er haar verdienmodel van gemaakt de mode-wereld te veranderen van binnenuit. Met Eco-Age bedenkt en produceert ze verantwoorde collecties voor luxemerken. Zo heeft Chopard onlangs onder haar bezielende leiding een sieradenlijn gelanceerd van goud uit slaafvrije mijnen. En Gucci bracht een duurzame tassenlijn van Braziliaans runderleer uit goed beheerde stukken regenwoud. Eerder bedacht ze de 'green carpet challenge'; een oproep aan filmsterren om toch vooral in duurzame designersjurken op de rode loper te verschijnen - zelf doet ze het altijd. En, zegt ze, draag toch in godsnaam twee keer hetzelfde naar zo'n feest of gala. Zonder veel resultaat overigens, vertelt ze goedgehumeurd in de serre. Lachend: 'Ik doe het, maar nog steeds geldt dat als een doodzonde.'

Vast in een armoedeval

Iets later, zonder lach: 'Weet je hoeveel collecties ketens als H&M en Zara produceren? Veertig tot vijftig per jaar. We zijn verslaafd geraakt aan nieuw, nieuw, nieuw, aan steeds weer andere kleren kopen. In plaats van één mooie broek van 400 euro kopen we er tien, waaraan we in totaal nog meer kwijt zijn ook. In die zin zijn ook wij armer geworden. Net als de Bengaalse en Cambodjaanse vrouwen die in de fabrieken werken armer zijn geworden door hun baan. Ze hebben hun geboortegrond verlaten om naar de stad te gaan, betalen naar verhouding veel voor het kot waarin ze wonen, ze zien hun kinderen nooit en ze werken twaalf, dertien, uur per dag, zeven dagen per week, waardoor ze geen leven hebben. Ze zitten vast in een armoedeval. Jij en ik kunnen klimmen op de carrièreladder, maar dat zal hen nooit gebeuren. Ja, er is tegenwoordig een minimumloon in die landen, maar dat is een hongerloon, geen loon waarvan je normaal kunt leven. Deze mensen kunnen de dokter niet betalen als ze die nodig hebben, ze kunnen geen school betalen voor hun kinderen, ze kunnen zich helemaal niets permitteren. Goddank dat ze een baan hebben, wordt er dan gezegd. Helemaal niet goddank. Misschien waren ze beter af als ze in hun dorp waren gebleven, zonder deze baan.'

In Bangladesh bedraagt het wettelijk minimumloon voor textielarbeiders 56 euro per maand; je hebt er maandelijks 260 euro nodig om fatsoenlijk te kunnen leven, berekende de Schone Kleren Campagne. Firth: 'In Turkije is het nog erger. Als mensen 'made in Turkey' zien staan in het label van hun shirt, denken ze: dat zit wel snor. Niet dus. Nergens is het verschil tussen het minimumloon en het leefbaar loon zo groot. Ook in Europa komt slavenarbeid voor. Grote kans dat jouw tomaat geplukt is in Italië door een immigrant die wordt afgescheept met 50 euro per maand.' Of wetten en overheden daar niet op toezien? Welnee, schudt ze beslist haar hoofd. 'De wereld wordt geregeerd door banken en bedrijven. Overheden staan erbij en kijken ernaar.'

Het is een bijna revolutionair geluid van iemand die thuis baadt in weelde, al doet ze haar best haar zonen daar niet te veel van mee te laten krijgen. 'Ze moeten soms gewoon sparen voor een paar nieuwe sneakers, dat doen we heel bewust.' De Firths wonen in Chiswick, een niet al te chique buurt in Londen waar ook haar adviesbureau zit. Ego-Age zit in een bescheiden, witgekalkt pand in een straat vol belwinkels en nagelstudio's, zo'n buurt in opkomst, waar de eerste hippe koffietenten zich al hebben gevestigd. Een paar panden verderop zit een Libanees restaurant, tegenover een eenvoudige Italiaan. Fijn, vindt Firth, die niks heeft met de torentjes en de schuimpjes die je in sterrententen krijgt voorgeschoteld. 'Verticaal eten noemen Colin en ik dat', grinnikt ze.

Artikel gaat verder onder de foto

Beverley Knight, Livia Firth, Jane Shepherdson en Annie Lennox tijdens de opening van de Oxfam Curiosity Shop. Beeld ap
Livia Firth en Volkskrant's Evelien van Veen. Beeld -

Giuggioli

In Engeland heten ze Firth, in Italië, waar ze ook een huis hebben, gebruiken ze haar naam, zegt ze, omdat niemand de zijne uit kan spreken. 'Dat wordt iets van Fiers. Dus daar zijn we Livia en Colin Giuggioli.' Overigens draagt ze de naam Firth graag; hij heeft al vele deuren voor haar geopend. 'Ontwerpers, actrices, iedereen is een stuk toegankelijker als ze eenmaal weten dat ik de vrouw van Colin ben. Natuurlijk maak ik daarvan gebruik. Toen ik een film produceerde over de doodstraf en daarvoor Snoop Dogg wilde spreken, heb ik net gedaan alsof Colin hem mailde. Ha, toen kwam ík opdagen.'

Na de geboorte van haar kinderen deed ze af en toe een filmproductieklus, maar een vaste baan had ze niet. In 2008 opende ze in Chiswick met haar broer Nicola een winkel die ook Eco-Age heette, waar ze ecomode en -interieurspullen verkochten. Ook gaven ze advies over het milieuvriendelijk inrichten van huizen. Geleidelijk aan begon de nadruk steeds meer op advies te liggen en steeds minder op verkoop van spullen. In 2013 sloten ze de winkel; nu doet Eco-Age, waar dertien mensen werken en broer Nicola directeur is, alleen nog in advies, met name voor luxemerken. Of ze niet bang is dat die haar gebruiken als handige pr-machine door een kleine, groene collectie op de markt te brengen en verder door te gaan op de reguliere weg? Gucci bijvoorbeeld, hoe duurzaam is zo'n merk nou helemaal? Firth: 'Gucci is onderdeel van de Kering-groep, een holding van luxemerken waarvan François Pinault de topman is. Hij is goed bezig op het gebied van duurzaamheid. Onlangs heeft Kering een rapport gepubliceerd waarin nauwgezet is onderzocht wat hun productie- en distributieketen betekent voor het milieu, met het doel die schade te reduceren. Transparant, zelfkritisch - ik zie het H&M niet doen. Die kloppen zich op de borst met hun Conscious Collectie van biologisch katoen, maar ze zeggen nooit: dit doen we fout. Juist omdat het lot van de wereld voor een groot deel in handen ligt van ondernemers, moeten die hun verantwoordelijkheid nemen. Pinault is een goed voorbeeld, jullie Unilever-topman Paul Polman ook. Het zijn er veel te weinig. Waarom denk je dat de grote kledingketens juist in Myanmar, in Cambodja en inmiddels ook steeds meer in Ethiopië zitten, waar geen minimumloon geldt? Omdat het in die landen heel slecht is gesteld met de mensenrechten. Daar kunnen ze hun gang gaan.'

Om niet alleen een sombere boodschap te ventileren, maar ook een oplossing te bieden, promoot Livia Firth de 30-wear rule. 'Bedenk steeds als je op het punt staat een kledingstuk te kopen: ga ik dit minstens dertig keer dragen? Is het antwoord nee, koop het dan niet.' Nee, het is niet eens veel, beaamt ze, zelf vraagt ze zich bij de meeste aankopen af of ze het nog draagt als ze 60 is. Maar met die regel bereik je geen jonge meiden - juist de generatie die te veel, te achteloos, en te goedkoop inslaat. Zegt de vrouw die zich in glossy's dikke vrienden toont met Vogue-hoofdredacteur Anna Wintour en Net-a-Porter-oprichter Natalie Massenet - toch bij uitstek mensen die jonge meiden inprenten dat consumeren het hoogste doel is. Hoe verantwoordt ze dat voor zichzelf? In een machteloos gebaar gooit Firth haar handen in de lucht. 'Ik weet het, het is one big mess. De wereld is een grote rotzooi en we maken er allemaal deel van uit. Jij, ik - we kunnen in elk geval ons best doen. Ik heb een zwak voor zwarte truitjes, je kunt er niet genoeg van hebben, denk ik stiekem toch. Maar als ik weer met een in mijn handen sta, denk ik: nee Livia, je kunt het niet máken. Dus koop ik het niet. Stilstaan bij wat je wel en niet koopt, dat kun je, als consument. Je portemonnee is een machtsmiddel. Ik was twee maanden geleden nog in een jeansfabriek in Bangladesh, weet je hoeveel spijkerbroeken ze daar maandelijks maken? Drie miljoen. In één fabriek. Het is absurd. Die drie miljoen broeken worden gemaakt omdat wij ze kopen. Hoeveel broeken heeft een mens nodig? Koop een skinny jeans en vooruit, nog een boyfriend jeans en laat het daarbij. Echt, er zijn nog een heleboel andere leuke dingen die je met je geld kunt doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.