TV-recensie JULIEN ALTHUISIUS

‘Voor de Vorm’ nam de toiletpot onder de loep. Niet zoals iemand dat zou doen na een avond stevig stappen, maar op een nieuwsgierige manier

Als u weleens poept of plast, dan kan het zijn dat u regelmatig op een toilet zit – of in ieder geval weet hoe zoiets eruitziet. Maar heeft u er weleens bij stilgestaan waarom een toiletpot eruitziet als een toiletpot? ‘De wc-pot is eigenlijk een product waar je nooit echt over nadenkt’, begon presentator Christien Meindertsma de aflevering van Voor de Vorm donderdagavond. Ze bekeek een oude toiletpot van dichtbij. Niet zoals je die bekijkt als je na een avond stevig stappen het porselein omhelst; maar nieuwsgierig, met de onderzoekende blik van een ontwerper. ‘Als je er zo naar kijkt is het qua vorm een heel ingewikkeld ding.’

Meindertsma is ook ontwerper. En kunstenaar. Haar werk werd tentoongesteld in New York, Tokio en Londen. Ze won tal van belangrijke prijzen en nu presenteert ze dus een serie voor de NTR over waarom dingen eruitzien zoals ze eruitzien. De afgelopen weken ging het in Voor de Vorm over de bril, de kamerplant, de beha en het wijnglas. Gisteravond was het dus de beurt aan de hoeksteen van de hygiëne, de wc-pot. ‘Is deze vorm het eindstation?’, vroeg Meindertsma zich af. ‘Of gaan we over een paar jaar op een heel andere manier naar het toilet?’ Onweerstaanbare onderzoeksvragen.

Eerst ging Meindertsma op bezoek bij archeoloog Gemma Janssen, wereldwijd een autoriteit op het gebied van Romeinse toiletten. Janssen liet Meindertsma zien hoe de Romeinen poepten, namelijk in een gezamenlijke ruimte met een veertiental toiletten. Ernstig legde ze uit hoe Romeinen hun billen af veegden. Niet met een papiertje vanaf de achterkant, maar met een natte spons vanaf de voorkant. Maar wacht even: hadden ze die spons dan de hele dag bij zich? Nee, waarschijnlijk stond er een bak met sponzen te wachten op de poepende Romein. ‘Is dit hygiënisch?’ vroeg Janssen terwijl ze een sponsje omhoog hield. ‘Nee’.

Daarna ging Meindertsma langs bij een toiletdeskundige die vertelde over de geschiedenis van het moderne toilet. ‘Het toilet van vandaag bestaat bij de gratie van vallend water’, zei ze. Zo zaten er wel meer citaten in deze aflevering die een omlijsting waard waren. De immer vrolijk verwonderde Meindertsma zag in een Japanse winkel een toilet dat de anus van de gebruiker na een grote boodschap trakteerde op een gerichte straal warm water. De trotse Japanse woordvoerder: ‘Wij zouden heel graag zien dat deze gewoonte zich wereldwijd verspreidt.’

Hoogtepunt van de aflevering was een bezoek aan een wc-tester. Die bestaat namelijk. Hij heet Ludger en praat met een schitterend Duits accent. Ludger testte met behulp van nepdrollen (‘proeflichamen’) het zogenoemde ‘naspoelvolume’ van een wc. Daarna zette Ludger een veiligheidsbril op en testte hij hoe zwaar iemand kan zijn voordat de toiletpot onder zijn gewicht bezwijkt. Met een machine voerde Ludger langzaam de druk op. 100 kilo, 200 kilo, 300 kilo, 600 kilo; pas bij een gewicht 900 kilo brak de pot op glorieuze manier in stukken. ‘Dat is fantastisch’, zei Ludger. Dat was het zeker.

Een dwarsdoorsnede van een toiletpot. Let op de typische S-vorm waardoor er altijd een laagje water in het toilet blijft. Dat komt de geur in de badkamer of toiletruimte ten goede. Beeld NTR
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.