'Vertel ons niet hoe te luisteren naar muziek'

Interview Adele

Ze is pas 27 maar kan in haar eentje de tanende verkoopcijfers van de platenindustrie vlottrekken. Adele over de records, haar nieuwe album en waarom dat niet op Spotify te vinden is.

Adele in 2013. Foto afp

Adele is langer dan verwacht. Mogelijk komt het door de hoge hakken waarop ze zich een half uur voor de afgesproken tijd meldt in het Londense etablissement. Ze lijkt gegroeid sinds onze eerdere ontmoeting, vijf jaar geleden in Amsterdam.

Dat was naar aanleiding van haar tweede album, 21, dat begin 2011 verscheen. De toen 22-jarige zangeres bleek een gezellige flapuit, hoopvol, maar nog niet overtuigd dat haar plaat het net zo goed zou doen als haar debuut 19, waarmee ze in 2008 de popwereld had veroverd.

Elk liedje van Adele klinkt precies zoals het hoort

'Ik zal dit nooit vergeten', zegt ze voordat ze, nog altijd even onwennig in haar jurk, het podium verlaat. Wij ook niet. Lees hier de recensie (*****).

Skyfall

Van dat interview herinnert Adele zich voornamelijk dat het zo koud was dat ze de hele dag handschoenen had gedragen. Ik herinner me haar zoekend naar een raampje, zodat ze een sigaret kon opsteken. 'Ja, dat was toen', lacht Adele. 'Het lijkt een eeuwigheid geleden dat ik voor het laatst een peuk rookte.'

Adele verkocht in die afgelopen vijf jaar meer dan dertig miljoen platen van 21, een aantal dat sinds de hoogtijdagen van Michael Jackson niet meer gehaald is. Een vervolg-cd liet op zich wachten. In oktober 2012 werd Adele moeder van zoon Angelo. Behalve de sterke James Bond-song Skyfall in dat zelfde jaar, vernam de wereld weinig van de soulvolle Londense zangeres.

Foto EMPICS Entertainment / Hollandse Hoogte

Hello

Maar een maand geleden, op 23 oktober, was daar ineens een nieuwe single, Hello, en kondigde Adele haar derde album aan: 25. Hello was weer zo'n ballad die zich meteen in je hoofd nestelt en die dan ook vele records brak: het was de eerste single die binnen één week meer dan een miljoen keer op iTunes werd gekocht in de Verenigde Staten, het nummer werd in één dag bijna dertig miljoen keer bekeken op YouTube en het aantal Spotify-streams van Hello schoot in korte tijd naar de honderd miljoen.

Adele was terug. Goed nieuws voor de muziekindustrie. Adele's 21 verkocht in 2011 zo krankzinnig goed, dat de hoop is dat 25 de internationale plaatverkoop van dit jaar gaat redden. In tien jaar tijd is de cd-verkoop met 80 procent gekelderd. De verwachting is dat de cijfers van 2015 weer slechter zijn dan die van vorig jaar. Het lijkt geen prettige gedachte, dat jouw elf liedjes verantwoordelijk zijn voor de toekomst van een complete industrie. Maar Adele is niet iemand die zich snel gek laat maken, zoveel wordt dit gesprek wel duidelijk.

Foto anp

Vrolijk

Het is dinsdagmiddag, tien dagen voor de release van 25, opnieuw een titel die verwijst naar de leeftijd waarop Adele de liedjes ervoor schreef. Eerder die ochtend mochten we naar het streng bewaakte album luisteren, op het hoofdkantoor van Adeles platenmaatschappij XL Recordings in Notting Hill. De Volkskrant zit er samen met dagbladen La Repubblica (Italië) en Le Monde (Frankrijk) in een kamer vol gouden platen van Adele, maar ook van labelgenoten als The Prodigy, The xx en Radiohead.

Na één keer luisteren staat wel vast dat 25 het niveau heeft waar massaal op werd gehoopt. Powerballads worden afgewisseld met kleine liedjes en een enkel vrolijk, modern klinkend dansnummer. Adele's stem is warmer geworden, als zangeres lijkt ze nog meer gegroeid.

Het is bijzonder dat de grootste popster van het moment al jaren onderdak heeft bij een klein, onafhankelijk label als XL Recordings. Ze zijn daar dankzij bijvoorbeeld The Prodigy wel wat gewend, maar Adele is zo veel groter dan dat. Iedereen wil op dit moment wat van haar.

Maar Adele zit er ontspannen bij, drinkend van haar groene thee. Ze is zwaar opgemaakt. Haar zwarte rok en blouse, lang loshangend blonde haar en bordeauxrode nagellak geven haar een wat deftiger voorkomen dan vijf jaar geleden. Haar stem heeft nog diezelfde harde Noord-Engelse tongval. Ze lacht veel, maar laat ook regelmatig het f-woord vallen, net als toen.

Hoe heb je de afgelopen vijf jaar beleefd?

'Ik probeerde mijn leven zo gewoon mogelijk te houden. Wat moeilijk was, want 21 werd zo succesvol dat ik een celebrity werd, mét bijbehorende paparazzi. Die houden wel van een zwangere beroemdheid. Na de geboorte van mijn zoon werd alles weer iets normaler. Het gekke was dat iedereen dacht dat ik inmiddels wel in Los Angeles zou wonen. Als je een bepaald niveau op de beroemdheidsschaal hebt behaald, dan verkas je blijkbaar naar LA. Ik hou van die stad, maar ik heb er nooit gewoond. Ik ben en blijf Engels.'

Wanneer vond je het tijd voor een nieuwe plaat?

'Twee maanden na mijn 25ste verjaardag ( 5 mei 2013, red.). Ik had mijn draai als moeder min of meer gevonden en ik wilde weer wat gaan doen. Maar waar ik voorheen altijd opleefde in de studio en het heerlijk vond om creatief te zijn, kwam er nu niks uit mijn poten. Waar moest ik over schrijven? Mijn Moleskine-notebook met 25 erop bleef leeg.

'Ik wilde het anders aanpakken dan op mijn eerdere albums. Op 19 en 21 ben ik soms zo openhartig geweest dat ik mensen pijn heb gedaan. Sommige vriendjes kregen elke keer als ze me hoorden zingen weer al die shit over zich heen. En waarom zou ik nog over ex-vriendjes schrijven, nu ik in een gelukkige relatie zit en een mooie zoon heb?

'Alles verandert als je moeder wordt. Ik vind het prachtig dat ik nu iemands mum ben. Maar ik dacht ook: waar is de Adele van vroeger? Ik had een geweldig leven voordat ik moeder werd en dat ontglipte me. Ik voelde weemoed naar mijn onbezorgde tienertijd. Dat werd het onderwerp van de plaat.'

Foto EMPICS Entertainment / Hollandse Hoogte

Wat miste je het meest aan die tienerjaren?

'Elke dag als mijn vriendinnen en ik om vijf uur uit school kwamen, gaven we onze moeders een kus en verzamelden ons in het park. Beetje cider drinken, peukje roken, gewoon een beetje ontspannen. Dat noemden we het vijf uur-momentje. We wisten niet beter dan dat het altijd zo zou blijven. Niet dus, en dat maakt me droevig.'

In het liedje Million Years Ago zing je 'I miss it when life was just a party to be thrown'.

'Precies, dat is de kern! Begrijp me niet verkeerd, natuurlijk heb ik een prachtleven. Maar als 15- jarige kon ik overal mee wegkomen. Ik was een enorm feestbeest, ik dronk iedereen onder de tafel zonder dat het mijn functioneren beïnvloedde. Dat kan nu niet meer. Feestjes mijd ik. Beroemde vrienden om de bloemetjes mee buiten te zetten heb ik niet. Ja, Robbie Williams is een vriend geworden. Of liever gezegd, zijn vrouw. Op de een of andere manier kan ik het altijd beter met de vrouwen van beroemdheden vinden dan met de mannen zelf.'

Wat was het idee achter de samenwerking met Max Martin, de man achter grote hits van Katy Perry en Taylor Swift?

'Ik hou van Max. Ik vind het geweldig wat hij met de grootste artiesten ter wereld maakt. Maar als Katy Perry een liedje van hem zingt, hoor je eerst Max, en pas daarna Katy zelf. Ik wilde een Adele-liedje, geproduceerd door Max Martin. Dat lukte, omdat ik nog een eigen gitaarmelodietje had liggen. Door alle Max-geluiden heen blijft dat stukje gitaar overeind. Dat nummer werd bijna de eerste single, maar ik ben toch blij dat het Hello is geworden.'

Ook bij Hello ben je geholpen. Hoe kies je je partners?

'Alle teksten schrijf ik zelf. De muziek maak ik het liefst met meerdere partners. Die worden me meestal aangeraden door mijn manager, Jonathan Dickins, de belangrijkste werkrelatie in mijn leven. In juni werken we tien jaar samen. We ontmoetten elkaar toen ik twee maanden van school was. Alles wat hij voorstelt, werkt, al moet ik vaak even wennen.

'Iemand als de Amerikaanse producent Greg Kurstin, bijvoorbeeld, vond ik geweldig voor zangeressen als Lily Allen en Pink, ik vond mezelf niet flamboyant genoeg. We maakten vrij snel het eerste liedje, Water under The Bridge, en begonnen aan wat uiteindelijk Hello zou worden: Greg was ergens mee bezig, ik ging even bellen, je weet hoe dat gaat (Adele houdt een denkbeeldige telefoon tegen haar oor): 'Hello, it's me'. En ineens dacht ik: wat een geweldige, fucking manier om mijn publiek te laten weten dat ik terugben.'

Foto EMPICS Entertainment / Hollandse Hoogte

Je moet enorm lucratieve aanbiedingen van grote platenmaatschappijen hebben gehad, maar je bleef bij het kleine label XL.

'Ik had geen keus. Ik heb een contract getekend, waar ik me aan moet houden. In de Verenigde Staten zit ik bij Columbia, maar hier heb ik destijds voor drie albums bij XL getekend. Dat gebeurde op een moment dat ik volslagen onbekend was. En ik ben altijd goed behandeld, wat voor veel vrouwelijke collega's die bij grote labels zitten bepaald niet geldt. Het is echt een mannenindustrie. Verdomme, denk ik, als ik weer een horrorverhaal hoor. Wíj zijn de artiesten, maak zelf een plaat.

'Bij XL heeft niemand me ergens toe gedwongen, ze gaven me steeds de ruimte om alles te doen op de manier die ik wilde.'

Van 25 worden miljoenen cd's geperst, de industrie beschouwt je als laatste redmiddel. Krijg je daar geen slapeloze nachten van?

'Nee, ik ben niet iemand die zijn werk mee naar huis neemt. Ik ben eerder bang mijn fans teleur te stellen. Je kunt er niet van uit gaan dat je publiek alles maar van je pikt als je één keer een goede plaat hebt gemaakt. Er zullen vast mensen zijn die Hello goed vinden, maar de rest van het album niet waarderen. Maar ik weet dat ik het beste van mezelf gegeven heb. Ik heb geen plaat gemaakt omdat het moet, maar omdat ik het wíl.'

Ga je weer het podium op?

'Ik had een pesthekel aan toeren. Maar dat was jaren geleden. Het kan heel comfortabel zijn, en mijn kind kan nog even mee, voordat hij naar school moet. Ik ben alleen bang dat het weer misgaat met mijn stembanden, zoals in 2011, toen ik een complete tournee moest afzeggen. Van dat idee raak ik compleet in paniek. Het zit allemaal in mijn hoofd hoor, want er is niks dat erop wijst dat het mis zal gaan. Maar ik ben doodsbenauwd voor optredens. Het is zo erg dat zelfs als ik in mijn eentje repeteer en het geweldig gaat, ik dichtklap als er iemand binnenkomt.'

Foto EMPICS Entertainment / Hollandse Hoogte

Waarom jezelf toch kwellen?

'Ik wil mijn dankbaarheid tonen aan het publiek. En áls ik uiteindelijk van het podium stap, ben ik de gelukkigste vrouw ter wereld. Ik vind ook dat je geen complete artiest bent als je niet het podium op gaat. Mijn favoriete zangeressen, Etta James, Ella Fitzgerald en Sarah Vaughan zijn dood. Omdat ik ze nooit heb zien optreden, ontbreekt er toch iets aan de band die ik met hun muziek heb.

'Gelukkig heb ik Amy Winehouse gezien, en was ik onlangs nog bij Stevie Nicks. Springlevende artiesten die niet willen optreden, irriteren me. Zo wil ik niet worden. Ik moet mezelf laten zien.'

Wie zou je zelf graag eens willen zien optreden?

'Tina Turner, want die zag ik nooit eerder. En Beyoncé, omdat ik geen genoeg van haar kan krijgen. Niks is zo helend voor mijn ziel als een vrouwenstem.'

Er is nog één kwestie, waar tien dagen voor het verschijnen van 25 nog geen duidelijkheid over is. Komt het album ook beschikbaar als stream op diensten als Spotify, Tidal en Apple Music? Adele's manager liet zich vorig jaar nog heel positief uit over streamen, omdat hij het zag als dé manier waarop muziek geconsumeerd zal worden in de toekomst. Adele's vorige platen staan op Spotify, al duurde dat even. De single Hello was meteen op Spotify te vinden, maar dat zegt volgens XL Recordings niet óf en wanneer het album te streamen zal zijn.

Heb je al een besluit genomen?

'Nee.'

Maar jij bent wel degene die daar over beslist?

'Wat dacht je. Ik beslis alles.'

Waarom is het een lastige beslissing?

'Ik gebruik zelf geen Spotify, het maakt geen deel uit van mijn leven. Ik stream nooit muziek, ik koop cd's en ik download op iTunes. Ik heb geen gevoel bij streamen, dus waarom zou ik er voor tekenen? Ik weet best dat streamen de toekomst heeft en dat respecteer ik ook, maar ik hoef niet degene te zijn die dat versnelt. Mijn hart ligt er gewoon niet. Punt.

'Aan de andere kant wil ik ook graag dat zo veel mogelijk mensen mijn muziek kunnen horen. Lastig.

'Weet je wat ik het ergste vind: dat artiesten hier niks over te zeggen hebben. Ja, ik wel, maar ik ben een uitzondering. Veel van mijn collega's wordt niks gevraagd, en dat klopt niet. Wij zijn de fucking artiesten, vertel ons niet hoe er naar onze muziek moet worden geluisterd. Iedere artiest moet dat zelf beslissen. En mijn hart zegt: nee.'

Adele: 25. XL Recordings/Beggars.

Foto AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.