'Rosita is gek geworden, zei mijn moeder'

De keuzen van Rosita Steenbeek

Fietsen leek Rosita Steenbeek niets; ze had ooit haar rug gebroken door een autocrash. Toch fietste ze van Amsterdam naar Delphi. Vandaag verschijnt haar nieuwe boek.

Beeld FrankRuiter

De laatste vrouw of Rose? 'Jeetje. Nu is het Rose. Er is een verbinding tussen beide boeken. De laatste vrouw is het oerboek. Het is mijn debuut en het gaat over vaderbinding. Toen het in 1994 uitkwam, zei mijn vader dat ik over mijn oma moest schrijven, zijn Duitse schoonmoeder.

'Pas na zijn dood vroeg ik me af waarom hij dat had gezegd en ben ik me in mijn oma gaan verdiepen. Mijn vader was niet alleen een man van de letteren, maar had ook een grote passie voor geschiedenis. In 1952 ontmoette hij zijn Joodse schoonfamilie voor het eerst. Hij zag ooms en tantes en neven en nichten uit alle hoeken van de wereld. Die familiegeschiedenis laat de grote drama's uit de eerste helft van de vorige eeuw zien, met al zijn contrasten en vage grenzen tussen goed en kwaad. En mijn oma deinde mee op al die hoge en lage golven.

'Ik werd erdoor gegrepen. Ik ontdekte brieven die mijn grootmoeder aan mijn grootvader schreef. Zij was een meisje uit de grote stad, Keulen, Hamburg en Bremen; een meisje dat de charleston danste, naar het theater ging en Joods was opgevoed. Hij was een dominee, een overtuigd christen uit een dorpje. Ik heb me daarnaast erg in de historische achtergronden verdiept. Die interesse heb ik altijd gehad, ik heb ook over het oude Rome geschreven. Ik hou van geschiedenis, ook daarom vind ik het zo heerlijk om in Rome te wonen.'

Piazza della Rotonda of Piazza Navona?

'Ook moeilijk. In het ochtendgloren is Piazza Navona betoverend. Ik heb meegemaakt dat ik daar om zes uur 's ochtends liep en de enige andere aanwezige een man was die zijn hondje uitliet. Hij gooide een bal langs de Vierstromenfontein en dat hondje bracht het terug.

'Maar ik kies toch voor het Piazza della Rotonda, vanwege het Pantheon. Ik woon daar drie minuten vandaan. Ik ben altijd weer geroerd door dat tweeduizend jaar oude gebouw, in al zijn eenvoud en grootheid. Met Pinksteren beleef ik er altijd een magisch moment. Dan staat de brandweer in uniform onder de opening van de koepel en wordt er een mis gecelebreerd. Tijdens die mis wordt er gezongen over de Heilige Geest. Kom Heilige Geest, kom, steek het vuur van uw liefde aan. En dan kijkt iedereen omhoog en dwarrelt er een regen neer van rode rozenblaadjes. Geweldig. Je snapt het hè, de rozenblaadjes hebben de vorm van een vlammetje. De Heilige Geest wordt zichtbaar.'

CV Rosita Steenbeek

1959 Geboren in Utrecht

1977 Eindexamen Johan van Oldenbarnevelt Gymnasium in Amersfoort

1978-1984 Nederlandse taal- en letterkunde aan de UvA

1985 Figurant in Ginger e Fred van

Federico Fellini

1986 Vestigt zich in Rome

1990 Relatie met Federico Fellini

1994 Autobiografische debuutroman

De laatste vrouw

2000 Thuis in Rome, eerst non-fictie boek

2002 Breekt rug bij een auto-ongeluk

2004 Intensive Care

2011 Fietst met haar Armeense vriend Art Khachatrian van Amsterdam naar

Delphi

2012 Amsterdam - Delphi

2015 Rose

Bergop of wind tegen (I)?

'Ja, dat was geweldig, die fietstocht van Amsterdam naar Delphi. Over het algemeen vond ik wind tegen irritanter dan bergop. Op een berg word je op een gegeven moment beloond. Je komt steeds hoger, het uitzicht wordt indrukwekkender en je kunt je verheugen op die heerlijke afdaling. Wind tegen is alleen maar ergerlijk.

'Mijn geliefde en reisgenoot is afkomstig uit Armenië. Toen hij zijn Nederlandse paspoort kreeg, is hij op de fiets gesprongen en naar mij toe gefietst, vanuit Amsterdam. De fiets was voor hem een symbool van vrijheid. Dit moet je ook meemaken, zei hij toen hij in Rome aankwam. Het leek me niks. Ik heb mijn rug ooit gebroken bij een auto-ongeluk. Maar hij sprak er zo lyrisch over. Hij had het over ruisende beken, fluitende vogels en muizen die in de berm zitten te zonnebaden. Die muizen hebben me over de streep getrokken, haha.

'Trainen? Nee, daar had ik geen tijd voor. Alle familieleden en vrienden hebben zich ertegen verzet. Rosita is gek geworden, zei mijn moeder. Haar belangrijkste argument was dat ik nooit fietste sinds ik in Rome woonde. Ach, dacht ik, tegen de tijd dat ik bij de Alpen ben, heb ik het vast wel weer onder de knie. En zo ging het ook.'

Beeld anp

Ginger e Fred of Maria?

'Maria staat op mijn site, hè? Die moet eens worden bijgewerkt, ik heb in meer films gespeeld. Maria is uit 1986, het was geen groot succes. Ik noem liever Charley, vanwege Theo van Gogh. Ik speelde een hoofdrol. Het was fantastisch om met Theo te werken en het was een leuk stelletje mensen. Als we zin hadden, namen we een wodkaatje. Ik denk er met vreugde aan terug.

'Ginger e Fred met Federico Fellini was ook een grandioze belevenis, ook al was ik een figurant. Ik zat alleen maar aan een tafeltje, in een strak jurkje en met veel haar. Mijn favoriete film van Fellini is Otto e mezzo. Dat is een oerfilm, met prachtige beelden en een sterk verhaal. Het gaat over een regisseur die absoluut niet weet waarover hij een film moet maken. Het gaat over zijn eigen crisis. Het is autobiografisch, maar tegelijkertijd universeel.

'Fellini omschreef zijn films als schaamteloos autobiografisch. Toen ik mijn eerste boek schreef, zei hij ook dat ik dicht bij mijn eigen leven moest blijven. Eh ja, die relatie met Fellini. Daar heb ik het al heel vaak over gehad, hoor. Het is alweer heel lang geleden, 25 jaar. Later realiseer je je pas hoe bijzonder het was. Hij is een gids op mijn pad geweest, een inspirator met zelfspot. Nee, acteren doe ik allang niet meer, het hield vanzelf op.'

Fantasie of werkelijkheid?

'Ik kies voor de combinatie. Mijn laatste boek is begonnen als non-fictie, als een zoektocht naar mijn grootmoeder. Maar op een gegeven moment begon ze te praten, dat was sterker dan ikzelf. En dan gebruik je je fantasie.

'Ik vind het fijn ook mijn verbeelding te gebruiken, zo lang het maar niet ongeloofwaardig wordt. Dialogen kunnen wel, omdat mijn moeder zich die nog herinnert. Ze weet bijvoorbeeld nog goed dat haar moeder heel boos werd op haar vader omdat hij zijn dochter, mijn moeder dus, in de oorlog illegaal Trouw liet rondbrengen. De blaadjes lagen onder het matrasje van haar poppenwagen. Mijn moeder vond het leuk en ze had het gevoel dat ze iets belangrijks deed. En ze kreeg een snoepje. Dat zie ik dan allemaal voor me. En op het moment dat ik alle informatie heb, gaat het schrijven van de scène vanzelf.'

Bergop of wind tegen (II)?

'We gingen op de bonnefooi. Voor vertrek eiste ik dat we goede kaarten zouden meenemen, dat was nog aanleiding voor een flinke ruzie. Hij vond de iPhone genoeg. Op de Gerard Doustraat in Amsterdam tikte hij gewoon Delphi in en daar gingen we. Als we moe werden, zochten we een plek voor de nacht. Eén keer ging het bijna mis, toen kwamen we in Zuid-Italië in een enorme zandverstuiving terecht. Het was 40 graden en het water was bijna op. We moesten de fietsen duwen door het zand en de iPhone deed het niet meer. Het was een beetje griezelig.

'Het was als het leven zelf. Soms was het onnoemelijk zwaar. Maar op een gegeven moment sta je op een top in de Alpen, op meer dan 2.000 meter hoogte. Je kijkt naar beneden en suist daarna omlaag, terwijl je voelt dat het steeds warmer wordt. Uiteindelijk rij je een zonovergoten Italiaanse appelboomgaard binnen, een soort Hof van Eden. Ik kan het je aanraden.'

Gebroken rug of hersenbloeding?

'Die hersenbloeding dan maar. Dat overkwam me op een moment dat ik mezelf onsterfelijk waande. Ik was 13. Dan bestaat de dood nog niet. Het heeft me niet bang gemaakt, maar ik kreeg wel het besef dat ik er wat van moest maken. Dat ben ik gaan doen. Ik probeer te leven alsof het elk moment afgelopen kan zijn.

'Het heeft me ook naar Rome geleid. Omdat het te riskant werd geacht, mocht ik niet mee op schoolreis naar Rome. Die reizen leiden soms tot uitspattingen, hè. Ik sprak met mezelf af er later dan maar zelf heen te gaan. Mensen in Rome leven heel erg in het hier en nu. Er worden nooit afspraken gemaakt voor over anderhalve week. Dat spreekt me aan. In Rome maak je veel onverwachte wendingen mee. Alleen als ik een boek moet afmaken, sluit ik mezelf op en zeg ik overal nee tegen. Dan ben ik even een calvinist. Maar alleen dan.'

Beeld anp

Ajax of Feyenoord?

'Feyenoord heeft het de Nederlanders in Rome erg moeilijk gemaakt. Ik woon vlakbij de Campo de' Fiori. Ik zat te werken en hoorde sirenes en helikopters. Maar ja, die hoor je in Rome wel vaker, dan is de paus weer even op pad of zoiets. En toen belde mijn buurvrouw. Het gaat er hard aan toe met jullie fans, zei ze. Haar dochter stond er vanaf haar balkon naar te kijken.

'De volgende dag ben ik naar de Barcacciafontein gegaan. Het was schokkend, ik schaamde me dood. De Romeinen houden van hun stad, hè. Ze koesteren hun stad en ze zijn heel gastvrij. Daardoor was het ook zo schokkend. Ik heb de verbijstering gezien, en de ontreddering. De barbaren waren naar de stad teruggekeerd. Ik hou het dus maar op Ajax.'

Rose van Rosita Steenbeek, Ambo/Anthos Uitgevers. 21,99 euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.