'Romantiek is wat we nodig hebben, nu meer dan ooit'

Reportage: filmfestival Venetië

Met een spetterende musical begon gisteravond het 73ste filmfestival van Venetië. Dat belooft dit jaar een heerlijke editie te worden. Bor Beekman zag La La Land en kijkt alvast vooruit.

Actrice Emma Stone bij de presentatie, woensdag, van de film La La Land op het Filmfestival van Venetië. Beeld Getty Images

Gebeurt niet zo vaak, op filmfestivals: een spontaan ingezet applaus tijdens de film. Maar wel woensdagochtend in Venetië, direct na het zes minuten lange zang- en dansnummer waarmee Damien Chazelle zijn openingsfilm La La Land inleidt.

De auto's staan bumper aan bumper op een viaduct. En dan stapt de eerste bestuurder uit, zingend en dansend. Gevolgd door de tweede, en derde... Alles gefilmd in één ononderbroken opname, vroeg in de ochtend. Een wervelende choreografie op een afgezet stuk snelweg van de periferie van Los Angeles.

De Italiaanse bravo's klinken luid wanneer Chazelle en hoofdrolspeler Emma Stone de afgeladen perszaal van het statige festivalpaleis op het Lido binnengaan. Ja, geeft Chazelle toe, die klassieke videoclip van R.E.M. (Everybody Hurts, 1993) met soortgelijke file, speelde wel even in zijn hoofd. 'Maar er zijn meer iconische filescènes, ook in films. We zijn nu in Italië, dus dan denk ik aan Marcello Mastroianni, die uit de auto stapt in Fellini's 8 1/2. Overigens: in mijn echte leven voel ik zelf óók wel eens die neiging, als ik in een file sta. Je wilt uit de auto zweven, ontsnappen. Of ineens dansen.'

De 31-jarige Amerikaanse regisseur debuteerde in 2009 met de musical Guy and Madeline on a Park Bench en brak in 2014 wereldwijd door met zijn met drie Oscars bekroonde zwart-witarthousedrama Whiplash (2014), over een ambitieuze drumstudent en diens sadistische muziekdocent. Ook in die opmerkelijk ritmische film stond muziek centraal. Chazelle verklaart: 'Ik ben filmliefhebber én muzikant.'

La La Land speelt zich af in hedendaags L.A.. Mia (actrice Emma Stone) droomt van een carrière als filmactrice en loopt audities af en werkt intussen als barista in een koffietentje op een studiocomplex. Sebastian (Ryan Gosling) wil louter traditionele jazz spelen en verdient z'n schamele centen als onzichtbare deuntjespianist in restaurants. De tijd zit het stel niet mee: bioscopen sluiten, jazzclubs worden vervangen door eettentjes met lusteloze live-muzak.

Romantiek

'Ik denk dat we hoop en romantiek nodig hebben in de bioscopen', zegt de regisseur. 'Nu meer dan ooit. Film heeft iets weg van een droomland, films spreken de taal van onze dromen. En musicals doen dat bij uitstek. Het idee dat je ineens gaat zingen, dat je even uit de realiteit stapt, de regels breekt: dat is zoiets moois en simpels.'

Of jongeren nog wel zitten te wachten op een in klassieke stijl verpakte musical, vraagt een journalist. 'Wel als het in de film klopt', antwoordt Chazelle. 'Als de overgang naar een zangmoment niet geforceerd voelt, maar emotioneel gerechtvaardigd is binnen de vertelling. Veel oude, klassieke films doen dat ook zo. Ik denk dat die juist daarom tijdloos zijn. Iets van de magie van die ouderwetse musicals wilde ik verbinden aan de levens van jonge mensen van nu. Levens waarin de droom niet altijd gunstig uitpakt.'

De Britse actrice Emma Stone, die hem flankeert: 'Er zitten wel wat cynische momenten in La La Land, als de personages het zwaar hebben, maar de film zelf is niet cynisch.'

Suikerzoet

Haar tegenspeler Gosling is er vandaag niet bij; te druk met de opnamen van Blade Runner 2. Stone, over Gosling: 'Ik wist dat hij kon zingen en dansen, maar we moesten ook samen stijldansen. Dan leer je iemand pas écht kennen. Hij is erg goed in leiden.'

Chazelle, die de musicals van de Fransman Jacques Demy (Les parapluies de Cherbourg, 1964) als inspiratiebron noemt, combineert suikerzoete musicalscènes met humor en ironie. Fraai gechoreografeerd, en uitstekend vertolkt door de breekbare, helder zingende Emma Stone en haar tegenspeler Ryan Gosling, die zijn wat vlakke stem compenseert met zijn charme.

Als festivaldirecteur Alberto Barbera er zijn geld op zou zetten, dan tipt hij de openingsfilm La La Land alvast voor de Oscarrace, zei hij voorafgaand aan zijn festival. Hij ging ook in op meer wereldse zaken. De afgelasting van het openingsgala, uit piëteit met de slachtoffers van de recente aardbeving in Toscane. En de nieuwe, op de toegangswegen tot het festivalhart geplaatste en door agenten omringde betonblokken, in verband met de veiligheid. 'We hopen dat de bezoekers er zo min mogelijk hinder van ondervinden.'

Nog maar een paar jaar geleden verkeerde het festival zichtbaar in verval, en worstelde Venetië in de concurrentie met overlappende festivals van het kapitaalkrachtige Toronto en selectieve Telluride (Colorado), waar de programmeurs plots veel prominente titels afsnoepten. Barbera besloot in te zetten op artisticiteit en verkleinde de hoeveelheid geselecteerde films. Die strategie werkt. En met de wereldpremières van drie Oscarwinnaars op rij, Gravity, Birdman en Spotlight, willen de studio's nu graag met de Italianen in zee.

Het festival, 's werelds oudste, is nog altijd druk met renoveren. Maar inmiddels uitgerust met nieuwe, verbeterde filmzalen en de beste projectiesystemen. Alleen het oude, in 1937 onder Mussolini opgetrokken festivalpaleis moet nog opgeknapt. 'De liften zijn nu nog een nachtmerrie. Maar ook dat komt goed.'

Eer

Brimstone is de eerste Nederlandse film in tien jaar die is doorgedrongen tot de competitie in Venetië; in 2006 deed Zwartboek mee, Verhoevens oorlogsdrama met Carice van Houten. Ook Jos Stelling viel ooit de eer ten deel, met De Vliegende Hollander (1995). Nog verder terug in de tijd, in 1955, vertegenwoordigde de Duitser Wolfgang Staudte de Nederlandse cinema met Ciske de Rat. Hij won de Zilveren Leeuw. De Gouden Leeuw werd nooit gewonnen door een Nederlandse regisseur.


Koolhovens eerste

De eerste internationale film van Martin Koolhoven gaat in première in Venetië.

Guy Pearce komt niet naar de wereldpremière, zaterdag. De hoofdrolspeler uit Brimstone ontfermt zich momenteel over zijn pasgeboren 'Brimbaby', dixit Martin Koolhoven. Het was de Nederlandse regisseur die de Australische acteur en zijn huidige partner (en moeder van hun zoontje Monte), Carice van Houten, bij elkaar had gebracht op de set van Brimstone.

De andere hoofdrolspeler, de Amerikaanse Dakota Fanning, is er wel bij. Zij zal op de rode loper, alleen al vanwege haar verleden als actrice in de Twilight-reeks, vermoedelijk goed zijn voor een flinke opkomst van jonge Italiaanse fans.

Festivaldirecteur Alberto Barbera prees Brimstone voorafgaand aan het tiendaagse festival op het Lido. Toen hij de film zag, kon hij zich bijna niet voorstellen dat die buiten de VS was opgenomen, of van de hand was van een niet-Amerikaanse regisseur. In Koolhovens 148 minuten lange, epische thriller wordt een alleenstaande jonge vrouw (Fanning) opgejaagd door een wrede dominee van Nederlandse komaf (Pearce). Een soort western, maar dan met een gereformeerd, Nederlands tintje. Weer anders dan de zo bekende en door hem gekoesterde spaghettivariant, verklaart Koolhoven in zijn director's statement in de festivalcatalogus. De film werd opgenomen in Duitsland, Spanje en Hongarije.

Brimstone is, anders dan het Franse Elle, waarmee Paul Verhoeven afgelopen mei het Cannes filmfestival opluisterde, nadrukkelijk wél een Nederlandse speelfilm. Van de cameraman tot de artdirector, de kostuumontwerper, editor en de producent: alle bepalende posities werden ingenomen door Nederlanders. En Koolhoven is behalve de regisseur tevens de scenarist.

In totaal dingen twintig films mee naar de Gouden Leeuw, de hoofdprijs die de laatste zaterdagavond van het festival wordt uitgereikt.

Maar dan bevindt Koolhoven zich al in Toronto, het concurrerende festival waar Brimstone eveneens zal worden vertoond.

De competitie van de 73ste Venetië-editie belooft een mix van nieuw werk van veteranen als Wim Wenders, Emir Kusturica en Terrence Malick, tot meer contemporaine cineasten als de Filipijnse langfilmer Lav Diaz en de Chileen Pablo Larraín. Die laatste presenteert zijn biopic Jackie, met actrice Natalie Portman als de rouwende presidentsweduwe Jacqueline Kennedy. Ook de bejubelde openingsfilm, de musical La La Land, is in competitie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.