'Papa, waarom horen we niets van je?'

Documentaire In procedure

Jiska Rickels maakte In procedure, een documentaire over de Syrische asielzoeker Hassan (57).

In Procedure. Beeld Cerutti Film

's Nachts rookt Hassan buiten het azc in Gilze een sigaret. Ondertussen beluistert hij een audiobericht op zijn mobiele telefoon. 'Papa, waarom horen we niets van je? We maken ons zorgen. Gisteren heb ik de hele dag gehuild', zegt zijn dochter met stokkende stem. Hassan trekt nog eens goed aan zijn sigaret, een futiele poging om de pijn te verzachten.

Met dit filmshot opent de nieuwe documentaire In procedure van Jiska Rickels (39). Eind 2006 opende ze met haar eerste documentaire 4 Elements het Amsterdamse documentairefestival IDFA.

In procedure is gefilmd vanuit het perspectief van Hassan, een 57-jarige vluchteling uit het Syrische Hama, tijdens het proces voor een verblijfsvergunning. Zijn grootste doel? Zijn gezin en zieke dochter Yomna naar Nederland halen. Zo kan ze, als kankerpatiënt, eindelijk de juiste behandeling krijgen. Mits vader Hassan de verblijfsvergunning op tijd krijgt, natuurlijk.

Rickels koos bewust voor close-upbeelden: 'Ik wilde het publiek zo dicht mogelijk bij hun gevoelswereld brengen. Ook de audioberichten ondersteunen de nabijheid.' Zo is er een scène waarin Hassan via de telefoon het sprookje van Roodkapje - Layla, in het Arabisch - vertelt om zijn dochter te troosten.

Door het zo identificeerbaar te maken, wil Rickels het publiek motiveren in contact te treden met de nieuwkomers. Zeker nu asielcentra sluiten en statushouders vaak zelfstandig verder moeten. Aan het einde van de vertoningen vinden er zogenaamde match-events plaats. 'Wie wil, kan zich aanmelden als mentor voor het begeleiden van statushouders naar werk, of als taalmaatje.'

Beeld Cerutti Film

De audioberichten tussen Hassan en zijn gezin staan centraal in de film. Rickels: 'Het is hun manier van communiceren. Dat bericht uit de eerste scène, was het eerste dat ik van Hassan gehoord heb. Ik heb hem in september vorig jaar ontmoet. Destijds waren er veel nieuwsbeelden van vluchtelingen die verdronken tijdens de overtocht van Turkije naar Griekenland. Ik voelde machteloosheid en woede: waarom is dit mogelijk in onze moderne tijd?'

Aanvankelijk wilde ze naar Lesbos om er vrijwilligerswerk te doen. Maar toen opende vlak bij haar huis in Haarlem een opvang voor vluchtelingen, in de Koepelgevangenis. Zonder de intentie om een documentaire te maken, bracht ze er kleding naartoe. Ze raakte aan de praat met enkele vluchtelingen en met Jamila, een vrijwilligster uit Jordanië, die een prominente rol kreeg in de film.

'Ze was een taal- en cultuurbrug tussen mij en de vluchtelingen. Ze nam me mee naar haar huis, waar ze ook Hassan had uitgenodigd. Hij liet me de Arabische audioberichten van zijn dochter beluisteren. Hoewel ik ze niet verstond, grepen ze mij aan. Door de toon kon ik met hen meevoelen. Ze wisten niet of ze elkaar ooit nog zouden zien.'

In eerste instantie wilde Rickels meerdere mensen in de opvang van de Koepelgevangenis aan het woord laten, maar velen weigerden in beeld te komen uit angst voor represailles. 'Niet alle vluchtelingen waren immers al gescreend. In de opvang zaten mensen die voor het regime gevlucht waren, maar ook aanhangers van Assad en mensen die in Syrië anderen gefolterd hadden.' Ook Hassan is twaalf jaar gemarteld in de gevangenis in Palmyra, maar hij wilde zijn verhaal wel vertellen.

'Hoewel het een heftig verhaal is, eindigt de film gelukkig positief', verklapt Rickels, 'waardoor je als publiek niet in zak en as achterblijft, maar met hoop. Het gezin is herenigd en met dochter Yomna gaat het op dit moment goed, al hebben ze nog een lange weg te gaan.'

De eerstvolgende vertoning is op 15/1 om 12.30 uur in de Filmschuur in Haarlem. De complete speellijst is te vinden op ceruttifilm.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.