'Op tv mag heel veel, maar er zou ook meer moeten'

RTL 4-programmadirecteur Bert van der Veer vindt dat commerciële zenders in Nederland te veel vrijheid hebben. Hij prijst Groot-Brittannië waar stations moeten voldoen aan strenge programmavoorschriften, in ruil voor een zendvergunning....

'ER mag heel veel op Nederlandse televisie', meent programmadirecteur Bert van der Veer van RTL 4. 'Maar er zou ook meer moeten.' Hij signaleert een groot kwaliteitsverschil tussen Nederlandse en Britse commerciële zenders. De laatste moeten voldoen aan een waslijst van voorschriften, alvorens ze een licentie krijgen. 'Daardoor zenden ze niet alleen soaps, Weekend Millionair en Wheel of Fortune uit, maar ook programma's die duidelijk niet alleen voor kijkcijfers zijn bedoeld.'

Britse commerciële zenders, zegt Van der Veer, behoren tot de beste ter wereld vanwege hun variëteit en hoge kwaliteit. 'Channel 5 is een jonge zender met een van de beste en mooiste nieuwsrubrieken van Europa. Niet omdat ze die wilden hebben, maar omdat ze moesten.' Hetzelfde geldt volgens hem voor het grote aantal actualiteitenprogramma's en zelfgemaakt drama.

In het tv-programma De Plantage lonkte Van der Veer afgelopen week naar het Britse model. Hij verdedigde zich tegen het CDA dat klaagde over verloedering op tv. Van der Veer: 'Mijn idee heeft niets te maken met de campagne van het CDA. Jaap de Hoop Scheffer roept maar wat, zonder ooit zelf gekeken te hebben. Anders zou hij weten dat in Nederland niets wordt uitgezonden dat niet door de beugel kan. Nergens is harde porno te zien. Wie bij de videotheek Chain Saw Massacre III heeft gehuurd, realiseert zich pas wat excessief geweld is.'

Daarom ergert hij zich ook aan de stelling dat Nederlandse tv-makers de fatsoensgrenzen steeds verder oprekken. 'Dat roept iedereen meteen bij programma's als Big Brother, De Bus en Geboeid. Maar als je het eenmaal ziet, denk je: waar maken we ons druk over? Het is allemaal heel braaf.'

Desondanks meent Van der Veer dat commerciële zenders gebaat zijn bij programmavoorschriften. 'Ik stel vrijwillige afspraken voor, over de hoeveelheid amusement, nieuws, actualiteiten, eigen drama of kinderprogramma's. En over bijvoorbeeld ondertiteling voor doven en slechthorenden. Wie daaraan voldoet, mag uitzenden vóór de decoder. Wie geen zin heeft in al die beloftes, kan achter de decoder.'

Belangrijke voorwaarde bij zijn voorstel is dat Nederland 1, 2 en 3 voortaan afzien van STER-inkomsten (circa 400 miljoen gulden per jaar). Net als de BBC. De geldstromen van de tv-reclame kunnen dan worden verlegd naar de commerciële zenders, zodat die wat minder belang hoeven te hechten aan kijkcijfers en doelgroepen. Dan worden programmaschema's evenwichtiger en kan de kwaliteit omhoog.

Over de vraag welke gevolgen dat heeft voor de kijker, blijft Van der Veer vaag. Hij zegt dat RTL 4 al een aardige mix van amusement en informatie heeft: RTL Nieuws, de praatprogramma's Barend & Van Dorp, RTL Live, Een kwestie van Kiezen en de wekelijkse documentaire op donderdagavond. SBS 6 en Net 5 bieden volgens hem wel nieuws, maar geen actuele talkshows.

Alleen Veronica en FOX beperken zich bijna helemaal tot amusement. 'Ik ga niet zeggen dat Veronica morgen een nieuwsrubriek moet beginnen. Ik weet hoeveel dat kost. Maar de publieke omroep praat al jaren over een jongerenbulletin, terwijl dat juist heel goed zou passen bij Veronica.' Nieuwslijn herstarten is volgens Van der Veer geen logische stap. 'Je kunt ook informatie overdragen via een docusoap.'

Actuele programma's zijn volgens de programmadirecteur ook strategisch interessant. 'Het is niet alleen een fatsoenskwestie. Ik zie steeds meer concurrenten verschijnen met themakanalen en decoderpaketten. Maar de UPC's van deze wereld beperken zich voornamelijk tot ingeblikte programma's die eindeloos herhaald kunnen worden. Wie zich in de toekomst nog met een massazender voor de decoder wil onderscheiden, heeft actuele programma's nodig. Live versus ingeblikt.'

Die strategie hoeft volgens hem niet ten koste van de winst te gaan. 'We maken vijf afleveringen van Barend & van Dorp voor de prijs van één groot amusementsprogramma. Bovendien kiest 87 procent van de adverteerders rond dat programma specifiek voor die blokken. Die bedrijven willen onder meer hoogopgeleide mannen bereiken, in een omgeving die goed is voor hun imago.'

'Ik weet allang dat ik als programmadirecteur een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid draag. Meer dan een miljoen mensen halen dagelijks hun vertier van RTL 4, maar ook hun wereldbeeld. Daar heb ik het CDA niet voor nodig om mij dat te vertellen.'

Desondanks pleit Van der Veer voor onderlinge beloftes over de variëteit en kwaliteit van programma's. Al is het niet waarschijnlijk dat hij daarin zijn collega's meekrijgt. SBS-baas Fons van Westerloo ziet er het nut niet van in. Volgens Van Westerloo voldoen zijn zenders nu al aan de Britse regels. In de Holland Media Groep is het idee van Van der Veer niet aan de orde. RTL 4 en RTL 5 voldoen niet aan de Nederlandse Mediawet, laat staan aan de Britse. Van der Veer: 'Ik heb mijn eigen verantwoordelijkheid. Ik vertolk niet het standpunt van de HMG of van de Compagnie Luxembourgeoise de Télédiffusion.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.