'Niet gebeld, is niet gesolliciteerd'

Jongeren die geheel opgaan in de digitale wereld, hebben vaak moeite met telefoneren. Dat kan hun opbreken bij een sollicitatie. Sommige hogescholen geven nu belles.

Appen en mailen lijkt steeds vanzelfsprekender te worden. Jongeren hebben daarentegen vaak moeite met telefoneren. Beeld anp

'Kijk, zo ben ik aan mijn nieuwe baan gekomen', zegt Juliët Boogaard (18) uit Amstelveen. Op haar iPhone laat ze een serie WhatsApp-berichten zien. De eerste tekst is van een vriendin die Juliët aanbeveelt bij haar baas. Hij schrijft terug dat ze haar gegevens naar hem mag mailen. 'Mijn vriendin heeft een screenshot van die berichten naar mij gestuurd. Daarna heb ik via de app een afspraak voor mijn sollicitatiegesprek gemaakt.'

Juliët krijgt stress van bellen, dus komt ze er dit keer makkelijk vanaf. Zonder ook maar één telefoontje te plegen, heeft ze haar baan als frontofficemedewerkster bij een congrescentrum bemachtigd. Om haar wereldreis te bekostigen, gaat ze er de komende maanden aan de slag.

'Toen ik nog op het vwo zat, deed ik al zo veel mogelijk via de mail of WhatsApp. Ik kan dan veel beter bedenken hoe ik wil reageren. Zelfs toen ik achter de kassa van de supermarkt zat, stuurde ik een Facebookbericht naar mijn chef als ik verkeerd was ingeroosterd. Van een telefoontje met mijn dokter word ik al nerveus. Ik schrijf uitgebreid op een briefje wat ik wil zeggen en ga alleen zitten bellen, zodat ik niet word afgeleid.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Beeld Claudie de Cleen

Face to face

Juliët is zeker niet de enige jongere met telefoonangst. Tijdens een ruim twee jaar durend project met vierhonderd middelbare scholieren in Nederland, Polen en Griekenland merkte communicatietrainer Onno Hansen van IDentifEYE dat het merendeel veel liever contact heeft via de computer.

'Ik ben de resultaten nog aan het uitwerken, maar de jongeren lieten tijdens de workshops vaak blijken dat ze het stressvol vinden om offline te communiceren. Online kunnen ze hun reactie bijschaven, maar aan de telefoon of face to face moeten ze direct reageren. Dat vinden ze eng. En hoe minder ze oefenen, hoe vaker ze een telefoontje uitstellen of proberen te ontlopen.'

Hansen verwijst naar een onderzoek uit april 2015 van het Pew Research Center in Washington D.C. waaruit blijkt dat 92 procent van de Amerikaanse scholieren tot 18 jaar dagelijks gebruik maakt van digitale kanalen en 24 procent zelfs constant online is. Hij kent ze in Europa ook, de jongeren die voortdurend op hun schermpje turen naar Facebook, Instagram, e-mail of YouTube. Of midden in een serieus gesprek worden afgeleid door een piepje, omdat er een 'appje' binnenkomt. In de workshops leert Onno Hansen jongeren hoe ze zich on- en offline zelfbewuster kunnen profileren.

Mark Bauerlein, auteur van het boek The Dumbest Generation, waarschuwde in 2009 in The Wall Street Journal dat het te vroeg is om het effect van digitaal gedrag te bepalen. De technologie verandert zo snel dat onderzoeken alweer achterhaald zijn als ze uitkomen. Toch zijn er signalen dat verstokte gebruikers van silent language het moeilijk krijgen als ze op zoek gaan naar een baan.

Gouden regel

'Niet gebeld, is niet gesolliciteerd. Dat is een gouden regel', zegt Geert-Jan Waasdorp, directeur van Intelligence Group in Rotterdam, een bureau dat de arbeidsmarkt onderzoekt en analyseert. 'Door een goed telefoongesprek voorafgaand aan een sollicitatie heeft een kandidaat een voorsprong in de procedure. Voor jongeren zou dit echt een onderscheidend voordeel zijn. Ik heb ook weleens iemand aangenomen die voor de deur stond met zijn cv. Zo iemand heeft zich dan toch al even gepresenteerd.'

Binnenlopen bij een bedrijf is wel even wat anders dan thuis speuren naar vacaturesites, bedrijfspagina's en LinkedIn-groepen waar de gedroomde baan voorbij kan komen. Anderhalf jaar geleden heeft Intelligence Group onderzocht hoe mensen werk proberen te vinden. Online zoeken stond bij alle leeftijdsgroepen bovenaan. Een op de zes baanzoekers onder de 25 jaar maakt zelfs uitsluitend gebruik van digitale kanalen.

Dat komt niet alleen voort uit 'angst voor rechtstreeks contact', jongeren hebben niet meer geleerd hoe ze moeten bellen, denkt Waasdorp. 'De digitale wereld is een tweede natuur voor ze geworden. Voor jongeren heeft een app net zo veel waarde als een belletje. Alleen zien wij een generatiekloof met de werkgevers die mensen nog op de traditionele manier aannemen. Dan kun je zeggen: ze nemen me maar zoals ik ben. Maar die werkgevers beslissen wel over jouw toekomst.'

'U' zeggen

Zolang de beslissers afgaan op aanbevelingen, open sollicitaties, uitzendbureaus en netwerkcontacten, adviseert Waasdorp die kanalen ook te gebruiken. 'Natuurlijk moet je onlinemiddelen blijven inzetten. Bijvoorbeeld door een Facebook-bericht te sturen naar het bedrijf waar je solliciteert: ik wil graag even langskomen met mijn cv. Wanneer schikt het? Verras de werkgever maar, dat werkt.'

Waasdorp reageert enthousiast als hij hoort dat er bij Hogeschool Windesheim in Zwolle en Fontys in Tilburg docenten zijn die hun studenten belles geven. Met de stoelruggen naar elkaar leren ze dat ze hun verhaal niet meteen bij de telefoniste moeten afsteken, consequent 'u' moeten blijven zeggen en niet braaf hun vragenlijstje moeten afwerken, maar moeten ingaan op wat de ander vertelt. 'Briljant! Laat studenten maar oefenen hoe ze een telefoongesprek moeten voeren. Ik weet zeker dat ze dan een voorsprong hebben op de arbeidsmarkt.'

Juliët Boogaard moet er ook aan geloven: haar baas heeft gevraagd of ze af en toe in het callcentrum wil werken. 'Gelukkig krijg ik eerst een telefoontraining.' Juliët maakt haar beltegoed nu al niet op. Hoe vaak denkt ze haar mobiel over vijf jaar nog aan haar oor te hebben? 'Waarschijnlijk bel ik dan alleen nog met mijn moeder. Of zij belt mij, omdat ik niet snel genoeg reageer op haar app.'

Hogeschool Windesheim in Zwolle. Hier geven docenten studenten 'belles'. Beeld anp

Hoe overwin je je telefoonangst?

Kijk bij anderen af hoe ze een moeilijk gesprek voeren. Schrijf puntsgewijs op waarover je het wilt hebben. Zorg dat je niet gestoord wordt en niemand meeluistert. Zet jezelf voor het blok. Toets het nummer in en blijf aan de lijn. Check bij de ander of je gelegen belt. Blijf oefenen, dan wordt bellen steeds makkelijker.

Meer tips: gezondheidsnet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.