kunstenaars moeten een beetje exhibitionistisch zijn anders is er niks te zien

Wat je niet ziet

Juist dat proberen te tonen wat men niet wil laten zien. Of misschien pas in de loop van de tijd, stukje bij beetje. De Amsterdamse kunstinstelling Framer Framed doet een poging.

Wat je niet ziet, of pas later

Wat een ontdekking. Op een groezelige zolder in het Brusselse Molenbeek maakt een vrouw prachtige zwart-witfoto's van zichzelf. In haar foto's is Hélène Amouzou (48) doorzichtig, als een geestverschijning. Ook het decor brokkelt af. Het bloemetjesbehang schilfert van de muur. Een oefening in verdwijnen of in verschijnen? Eerder dat tweede.

In Brussel moest Amouzou zichzelf opnieuw uitvinden nadat ze met haar dochter thuisland Togo had verlaten. Ze ging een fotografiecursus volgen om wat mensen te ontmoeten. De simpele eerste opdracht waarmee ze thuiskwam was meteen de lastigste: maak een zelfportret. Dat kon ze nog niet. Ze had geen veilige status, wilde zich verbergen. Op zolder begon ze te experimenteren met de sluitertijd van haar camera. Zo ontstond deze diep duistere huisvlijt. Het is ironisch dat de fotografie die haar eenzaamheid moest verdrijven juist zo'n geschikt medium bleek om die eenzaamheid vast te leggen.

Haar foto's ontdekte ik op de tentoonstelling Some Things Hidden in het Amsterdamse Framer Framed. Hier brachten de samenstellers Nina Folkersma en Charlott Markus kunstwerken samen die het verborgene laten zien. Dat lijkt tegenstrijdig: kunstenaars moeten een beetje exhibitionistisch zijn, anders is er niks te zien. En als het te zien is, is het niet meer verborgen. Maar in die spanning gebeurt het, zie Amouzou.

Zo ook bij Lynn Hershman Leeson (76). In 1973 creëerde deze Amerikaanse mediakunstenaar haar alter ego Roberta Breitmore. Een blonde vrouw met Diorlippenstift en Maybelline-eyeliner. Breitmore volgde een afslankprogramma bij Weight Watchers en zelfs sessies bij een psychiater. Breitmore verschilde niet alleen uiterlijk van Hershman Leeson, maar praatte en bewoog zelfs anders. De kunstenaar leverde via haar alter ego kritiek op de tijd. Een geestuitdrijving (performance) hielp Hershman Leeson in 1979 van haar alter ego af. Zou ze Breitmore weleens missen? We kunnen het haar vragen: de kunstenaar komt over haar werk vertellen.

Some Things Hidden, Framer Framed, Amsterdam, t/m 11/3; gesprek Lynn Hershman Leeson 11/03, 16-18 uur.

Meer over