'Kleur bekennen' is nieuwste trend op 36ste Oerol

Op zoek naar de Indiaan in jezelf of feesten op z'n marokkaans

De 36ste Oerol op Terschelling staat bol van 'kleur bekennen' in bos en duin; weer of geen weer.

Op weg naar Penthesilea van Noord Nederlands Toneel. Beeld Moon Saris

Je wurmt je vrijdag door een mensenmassa in de vertrekhal van Rederij Doeksen in Harlingen. Op de veerboot naar Terschelling - toegangssluis tot festival Oerol - kom je de eerste bekenden al tegen (in dit geval artistiek leider Marcus Azzini van Toneelgroep Oostpool met zoon Hugo). Op het eiland probeer je in de chaos een allerlaatste huurfiets te scoren (tip: Jonker bij de jachthaven heeft er van Vlieland laten overkomen).

Maar dan ligt er eindelijk een oase van voorstellingen en installaties voor je te wachten: van de Brandaris in West-Terschelling tot de Wierschuur in Oosterend. Van strand, duin en plak tot kerk en bos: 35 theatervoorstellingen (waarvan 23 premières) plus 16 'expedities' (een combinatie van beeldende kunst, performances en installaties). Tien dagen lang kuiten krabben.

Leuk om te ontdekken welke trends deze 36ste editie komen bovendrijven. Meer dan vroeger gaan voorstellingen over 'kleur bekennen'. Like Minds probeert tijdens A seat at the table het alledaags racisme onder witte gutmenschen te fileren en De Nieuwkomers van Orkater reconstrueren met lekkere funk, blues en a-capellazang een zwarte Amerikaanse geschiedenis over rassenscheiding, tijdens een grote stroomstoring in New York, 1977.

Afscheid nemen is ook het onderwerp van Route Mortel, een dennenboswandeling over een waardig euthanasietraject, gemaakt door de jonge theaterregisseur Thabi Mooi. Via een koptelefoon vertellen warme stemmen over alle stappen van een zelfgekozen levenseinde. Respectvol, verstild. Maar theatrale spanning ontbreekt nog.

Een spannend afscheidsritueel is wel Tsukumogami van Japanse percussionisten, zangeressen en kunstenaars. Samen met Nederlands collega's eren ze alsnog op het strand bij Paal 8 de nooit gevonden slachtoffers van de vernietigende tsunami in 2011. Ze graven drums, olievaten, visnetten, klankschalen en gongs uit het zand om er met ijle fluiten en strakke roffels een vloedgolf aan ritmisch geluid uit te toveren.

De Hotshop - het jonge talent van De Warme Winkel - hoopt in de natuur op Terschelling nieuwe rituelen te vinden om oude Indianen te eren. Ze raken echter hopeloos verstrikt tijdens hun zoektocht naar De Indiaan in zichzelf, door als westerling in alle valkuilen te trappen die bij deze beladen geschiedenis horen. Van die tegenslag maken ze vervolgens weer bont en tegendraads theater. De Indiaan duurt te lang, maar het kantelmoment waarop actrice Joke Emmers met de moed der wanhoop een moderne uitputtingsslag inzet, is meesterlijk.

Lees verder onder de foto.

Halka van Groupe Acrobatique de Tanger. Beeld Moon Saris

Soms strandt een ritueel echt in clichés. Tijdens de luisterwandeling Levende Duinen van PeerGrouP, op het uiterste puntje van Oosterend, krijg je via een geluidsinstallatie op je rug een poëtisch bedoelde tekst over natuurbehoud te horen. De zinnen bulken echter van de bijvoeglijke naamwoorden: 'versleten' verhalen over 'stoere' duinen, 'slapende' dijken, 'oud' zand en 'oorverdovende' stiltes. Dat is een zandduin aan clichés te veel.

Gelukkig is er ook een echte hit tijdens dit Oerol: Halka van Groupe Acrobatique de Tanger. Deze Marokkaanse acrobaten, zangers en muzikanten (tien mannen, twee vrouwen) verheffen vrolijke mensendressuur tot een energiek mediterraan feestje op het Noordsvaarderstrand. Ze cirkelen voorbij met radslagen, salto's en (mannelijke) buikdans en bouwen ondertussen mensentorens van vier personen hoog. En dat alles met slechts zand als piste.

Festival Oerol, t/m 18/6 op Terschelling.


Stormwind, zompig moeras en botte pech

Buitentheater is altijd een gevecht met de elementen. Het verhoogt de spanning om in weer en wind op te treden én te kijken - de toeschouwers zitten in hetzelfde schuitje. Maar kort voor de start van de 36ste editie van Oerol, afgelopen vrijdag, stelden de elementen het locatietheaterfestival extreem op de proef.

Een zomerstorm raasde woensdag over het Waddeneiland. Tenten en zand-sculpturen werden vernield. Bosgrond veranderde in zompig moeras en weilanden baarden muggenpoeltjes. En dat precies tijdens laatste repetities en try-outs, wanneer makers cruciale knopen doorhakken en afmonteren.

Regisseur Julie Van den Berghe werd hard getroffen. Het decor van Penthesilea, een strandvoorstelling met veel naakt waarmee zij haar naam wil vestigen als artistiek leider van het Noord Nederlands Toneel, verdween in de golven - de vloed reikte tot aan de tribune. Acteurs en dansers renden de zee in om rekwisieten te redden. Maar de helft van het decor zal inmiddels in Noorwegen zijn aangespoeld.

De gele koepeltent van het Utrechtse gezelschap Orde van de Dag, die als een opkomend zonnetje aan de Heesker Dyk ligt, liep forse scheuren op. De bosgrond van Formerum leek even drijfzand. Daarop had kunstenaar Marco Canevacci van Plastic Fantastique twee bubbels opgeblazen - een witte en een doorzichtige - als futuristische koepels voor dansers van LeineRoebana en musici van het Stolz Quartet.

Acteur Vincent Brons toonde tijdens De Indiaan van De Warme Winkel de 187 muggenbulten op zijn bovenlichaam, veroorzaakt door een explosie aan muggenpoeltjes in Griene Pollen.

Lees verder onder de foto.

Uitzwaaine van oprichter Joop Mulder. Beeld Moon Saris

Maar alle makers ploegden voort. Oerol opende op vrijdagmiddag; en precies toen brak de zon door. Wel merkbaar was dat veel premières het eerste weekend nog niet helemaal af waren, soms door artistieke onmacht, vaker door het gemis aan cruciale montagetijd. Van den Berghe haalde bijvoorbeeld na een ijzig lange 'première' (2 1/2 uur) alsnog een uur eruit.

Domme pech had BOT, een ruig kwartet dat muziekpoëzie sloopt uit oud ijzer. Zij zaten hoog en droog in een koeienschuur, maar tijdens de première sneed zanger en muzikant Job van Gorkum per ongeluk door een ritmische smijtsessie met bekkens precies een stroomkabel door: kortsluiting. Het paste gelukkig bij het thema van de ontroerend mooie voorstelling LEK: de haperende machinerie van de ouderdom.

'Papa Oerol' laat Joop Mulder Plak na

Theater maken in de natuur woelt spirituele gevoelens los. Dit jaar gaan veel voorstellingen over 'rituelen bedenken' en 'afscheid nemen'. Dat laatste in ieder geval van Oerol-oprichter Joop Mulder. Hij vertrekt na ruim drie decennia als artistiek leider.

Zo'n zestig blazers, een tiental trommelaars en duizend Oerolfans 'bliezen' hem op zaterdagmiddag van het Noordsvaarderstrand naar 'de wal'. Daar gaat hij onder de noemer Sense of Place langs de Waddenkust verder met culturele landschapsprojecten. Maar hij is 'Papa Oerol' af.

Als dank is een nieuwe stimuleringsprijs naar hem vernoemd, de Joop Mulder Plak, voor jong talent in landschapskunst, dat werk op Oerol tentoonstelt. Mulder kiest, een fonds zamelt geld in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.