'Je moet zijn dansen gezien hebben'

Profiel Itamar Serussi, choreograaf Scapino Ballet

Choreograaf Itamar Serussi (36) geldt als grootste dansbelofte. Vanavond gaat 'Henry' in première, zijn eerste avondvullende dansstuk.

Itamar Serussi. Beeld Rob Hogeslag

Je zou het kunnen vergelijken met een roedel hindes in herfstzon: een betoverende, atletische verschijning die wegspringt als je haar nadert. De originele bewegingen van choreograaf Itamar Serussi Sahar (36) ogen speels, hip, gespierd en gek. Zijn dansers hinkelen, huppelen, hellen achterover, knakken hun polsen, draaien een been uit, leggen hun voorhoofd tegen een muur en overstrekken hun nek voorwaarts en achterwaarts. Het lijken verdraaiingen van moderne en klassieke basispassen, maar dan in duizelingwekkende diversiteit. Soms in razend tempo, soms juist beheerst meditatief. Geef je vervolgens echter een concrete verzamelnaam aan de motoriek, ontsnapt die even snel aan die categorisering.

'Dans 3.0', zo probeert Ed Wubbe het, artistiek leider van Scapino Ballet Rotterdam, die in oktober 2014 Serussi als huischoreograaf binnenhaalde, net voordat de in Israël geboren danser door bezuinigingen naar het buitenland dreigde uit te wijken. 'Heel erg van nu, hip en hunkerend naar een dansvloer. You love it or hate it, maar je moet het gezien hebben.'

In ieder geval is Serussi's bewegingsrijkdom niet los te koppelen van zijn samenwerking met de Eindhovense producer en muzikant Richard van Kruijsdijk. Met een indrukwekkende batterij aan laptops, synthesizers, mengpanelen, gitaren en drums creëert die tijdens de repetities in de dansstudio een muzikaal landschap vol industriële noise, avant-gardistische triphop en jazzy drum-'n-bass.

Henry. Beeld Joris-Jan Bos

Framen

Het was Marc Vlemmix, toenmalig artistiek directeur van (het inmiddels wegbezuinigde) Danshuis Station Zuid in Tilburg, die Serussi en Van Kruijsdijk in 2010 samenbracht. Vier jaar eerder zag Vlemmix Serussi dansen in een choreografie van Stephen Shropshire van Noord Nederlandse Dans - ook opgeheven. Ze raakten in gesprek. Niet veel later stond Serussi met een dvd'tje verlegen aan Vlemmix' bureau: een solo van drie minuten die Serussi nog in Israël had gemaakt bij de Batsheva Dance Company van Ohad Naharin. Daar had hij vijf jaar gedanst, nadat hij een balletopleiding had afgerond en als kind niets liever deed dan folklore dansen.

Hij toog naar Nederland om 'zich niet te laten framen door Naharins beroemde Batsheva' en zijn eigen stem te ontwikkelen aan de Fontys Choreografie Opleiding in Tilburg.

Vlemmix: 'Die solo was in opbouw nog onvoldragen, maar getuigde van vakmanschap met hypnotiserende flow.' Toen Vlemmix in 2008 een choreograaf zocht om te werken met Vlaamse amateurdansers, dacht hij aan Serussi: 'Een seizoen lang toog Itamar ieder weekend vanuit Amsterdam naar Leuven om die dansers boven zichzelf te laten uitstijgen. Hij sliep in de studio, een bewijs van de noodzaak te willen choreograferen.' Door Serussi te koppelen aan Van Kruijsdijk brak de naar binnen gekeerde Israëliër open. 'Zijn taal is fysiek en komt uit zijn lijf, dat ademt beweging, met een twist. Als zijn heup naar links gaat, trekt zijn bovenlijf naar rechts.'

De openening van het jubileumjaar

Henry opent het jubileumjaar van het zeventigjarige Scapino Ballet Rotterdam, het oudste reizende dansgezelschap van Nederland. De festiviteiten culmineren in een grote circusdansvoorstelling medio augustus op live muziek van de Nits, In the Dutch Mountains, gechoreografeerd door artistiek leider Ed Wubbe. Ook van de drie huidige huischoreografen - de Israëlische Itamar Serussi, de Taiwanese Fang-Yu Shen en de Duitse Felix Landerer - is dit jubileumjaar werk te zien. Scapino heeft een opvallende historie met de lancering van huischoreografen: de jongste ooit, Nanine Linning, werkt nu op grote schaal in Duitsland en de meest succesvolle, Marco Goecke, werd vorig seizoen weggekocht door het Nederlands Dans Theater.

Henry. Beeld Nienke Elenbaas

Inspiratiebron

Bij Danshuis Station Zuid maakte Serussi in vier jaar tijd twaalf choreografieën, waaronder solo's, duetten, groepsstukken en zelfs een opera in samenwerking met Muziektheater Transparant. Vooral op het grote podium kwam Serussi los. MONO (2012) werd zijn doorbraak: het bejubelde ensemblestuk werd genomineerd voor een Zwaan voor meest indrukwekkende dansproductie.

Vreemd genoeg had MONO als inspiratiebron het inklapsysteem van een dubbele buggy, die de homoseksuele Serussi net had aangeschaft voor zijn tweeling Michael en David. Die voedt hij op in co-ouderschap met de lesbische danseres en choreografe Liat Waysbort. In één beweging van mono naar duo, zoiets. Maar net als bij Henry, de avondvullende voorstelling die vanavond in Rotterdam in première gaat, en waarvan de titel verwijst naar een fictief familielid, moet niet naar dieperliggende thema's worden gezocht. Bij Serussi is vorm gelijk aan inhoud, concludeert ook Roberto Casarotto, voormalig artistiek directeur van Balletto di Roma. Hij nodigde Serussi uit voor een locatieproject in Bassano del Grappa en de Dansbiënnale van Venetië omdat hij onder de indruk was van diens grote gevoel voor 'het organiseren van ruimte, met twee dansers of met twintig.'

Vlemmix verklaart dat talent door zijn gevoel voor snel wisselende tableau vivants: 'In een bedwelmende serie snapshots combineert hij alledaagse bewegingen zoals lopen, rennen en huppelen met vreemde, dierlijke aberraties.'

Ook Dave Schwab, dansprogrammeur van de Rotterdamse Schouwburg, ziet Serussi als de grootste belofte voor de grote zaal van dit moment. 'Goed dat Scapino Ballet Rotterdam het aandurft hem een avondvullende voorstelling te laten maken. We hebben niet veel jonge choreografen meer die dat grote podium aankunnen.' En Serussi's valkuil? Casarotto: 'Gezelschappen zullen op hem azen. Hij moet zorgvuldig kiezen en nee durven zeggen.'

Henry van Itamar Serussi Sahar door Scapino Ballet Rotterdam, première vandaag, Rotterdamse Schouwburg. Tournee t/m 19/12.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.