'Ik vond het gewoon handig'

De eerste website van Nederland zag 25 jaar geleden het licht. Een historisch moment? 'Ik vond het gewoon handig.'

De website van het Nikhef in 1992. Beeld .

Ineens was het er, het 'world wide web'. Alleen al het uitspreken van die naam maakt nostalgische gevoelens los, als een oude herinnering die in een hoekje jankt. Je hoort bij wijze van spreken de piepknarsende modems. Wat gebeurde er precies in die beginjaren negentig? Wie denkt dat de lancering van de eerste site een met champagne en vuurwerk gelardeerd vreugdemoment was waarin de hemelen zich openen en God op een panfluit speelt, zit er in ieder geval heel ver naast. Er was überhaupt geen sprake van een lancering. 'Het was allemaal niet zo spectaculair, ik vond het gewoon handig.' Aan het woord is de man die 25 jaar geleden aan de wieg stond van de eerste website van Nederland, Willem van Leeuwen (77).

Groene lettertjes op een zwarte achtergrond. Geen plaatjes, geen cybercriminelen, geen reclame, geen geluid. Wie naar een volgende pagina wil, klikt op een cijfertje op zijn toetsenbord. Een wereld gaat open. Wow, een telefoonboek met medewerkers van CERN! Nederland is er vroeg bij. Het Nikhef (het Nationaal instituut voor subatomaire fysica) in Amsterdam maakt de derde website ter wereld. Zonder verwachtingen, laat staan hooggespannen. Het net ontluikende world wide web is vooral handig om te kunnen communiceren met andere wetenschappelijke instellingen.

Willem van Leeuwen - Maker van de eerste site van Nederland Beeld .

Beknopte geschiedenis van het www

1989 Tim Berners-Lee van CERN schrijft het voorstel voor wat later het World Wide Web is gaan heten. Het commentaar van zijn chef: 'Vaag, maar interessant'.
1990 Berners-Lee schrijft zelf de eerste webbrowser: simpelweg WorldWideWeb genoemd. Een browser is nodig om de abstracte informatie van een webpagina om te zetten in iets leesbaars.
1991 Het WWW wordt voor het eerst gepresenteerd. Ditzelfde jaar komt de allereerste website ter wereld in de lucht, die van CERN.
1992 Website Nikhef online
1993 Mosaic ziet het licht, een van de eerste grafische webbrowsers. In 1994 volgt Netscape.

Het web is er

Google, Facebook en Amazon bestaan nog lang niet. Waar internet heden ten dage wordt gedomineerd door webwinkels en sociale media, daar is het rond 1992 vooral iets voor wetenschappers, die eigenlijk nog helemaal niet beseften wat er allemaal zou gaan veranderen.

Van Leeuwen is destijds verbonden aan het Nikhef en al sinds de jaren zestig intensief bezig met computers. Hij ondersteunt zijn collega's met hun computervragen. In 1991 bezoekt Van Leeuwen twee congressen waar een medewerker van deeltjeslab CERN een beetje tussen neus en lippen door iets vertelt over het world wide web. In de twee jaar daarvoor was daaraan door een klein groepje onder leiding van de Brit Tim Berners-Lee gewerkt. Niet veel later krijgt Van Leeuwen een mailtje vanuit Zwitserland: het web is er. Niet meer dan een dienstmededeling. Voor de destijds 52-jarige Amsterdammer is dit het sein om de code te installeren. Want dat doet hij altijd met code: kijken of het werkt. En als dat niet zo is de broncode bestuderen. Na wat gepuzzel krijgt hij het aan de praat en is zijn interesse gewekt. Vooral omdat Van Leeuwen nu rechtstreeks een webpagina bij CERN kan oproepen. 'Dit moeten we hebben', denkt hij.

In februari 1992 heeft het Nikhef zijn eigen site. Het is geen toeval dat juist het Nikhef aan het pionieren is geslagen. De Amsterdamse instelling heeft nauwe banden met CERN plus een snelle internetverbinding met de Zwitsers. Bovendien heeft Van Leeuwen verstand van internet en code. Uit de mailwisseling met Berners-Lee uit die tijd komt het pionieren duidelijk naar voren. De twee praten over niet goed werkende scriptjes en brainstormen over welke pagina's er aan elkaar gelinkt kunnen worden.

Mooie interface

Ook bij CERN ziet nog lang niet iedereen de voordelen van het www. Dat komt vooral doordat er nog gewerkt wordt met primitieve browsers, terwijl een internetsysteem als Gopher er dankzij een grafische browser veel gelikter uitziet. Veel wetenschappers zweren bij Gopher. Van Leeuwen zegt nu, 25 jaar later, dat hij niet werd afgeleid door het gebrek aan een mooie interface. 'Ik zag dat het nuttig was. Het concept van pagina's die aan elkaar werden gelinkt was verbijsterend simpel.' Die simpelheid is een rode draad bij Van Leeuwen: code moet simpel, pagina's moeten simpel, de navigatie eenduidig. Alsjeblieft geen toeters en bellen. 'Laat dat maar over aan het jonge volk dat alles flitsend wil maken.' De eerste gebruikers van de Nikhef-pagina zijn de secretaresses. Omdat ze zo makkelijk bij de telefoonlijst van de CERN-medewerkers kunnen komen. Daarna kwam een database van publicaties online en raakten geleidelijk meer mensen enthousiast.

Met de komst van de eerste grafische webbrowsers (Mosaic in 1993 en daarna Netscape) neemt de populariteit van het world wide web ineens in rap tempo toe. Zo stijgt in Nederland het aantal websites van één in 1992 naar bijna 10 duizend in 1996 en 530 duizend in 2000. Hierna neemt het groeitempo geleidelijk af. Momenteel zijn er een kleine 5,7 miljoen.

Wat vindt Van Leeuwen van deze krankzinnige groei? Heeft het www zijn verwachtingen waargemaakt? 'Alles wat goed is, blijft. Het is natuurlijk totaal anders dan de begindagen. Destijds was er niemand bezig met geld verdienen. Echt niemand. De software was gratis en aan geheimhouding deden we ook niet.' Aan beveiliging trouwens ook niet, niemand die daaraan dacht. Rijk is hij er dan ook niet van geworden, van internet. Aan Twitter ('mordicus tegen') doet hij niet, maar hij maakt nog steeds sites. En nog altijd op dezelfde manier als in die begindagen: gewoon zelf code tikken in html. 'Keep it simple.'

Macintosh LC II van begin jaren negentig Beeld .

Wat is het verschil tussen 'internet' en 'www'?

Internet en het www zijn twee verschillende dingen. Het internet gaat terug tot de jaren zestig en is een netwerk van openbare computers. Centrale gedachte bij de ontwikkeling van het Amerikaanse ministerie van Defensie is dat het systeem decentraal is. De informatie wordt in pakketjes opgedeeld en zoekt via de snelste route zijn plaats van bestemming. Het world wide web is een onderdeel van dit internet. De doorbraak van het www is dat via hyperlinks informatie van andere computers kan worden opgehaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.