'Ik vind het heerlijk mensen aan het lachen te maken, omdat ik zelf ook graag aan het lachen word gemaakt'

De keuzen van Paulien Cornelisse

Schrijver en cabaretier Paulien Cornelisse (41), nu in de theaters met Om mij moverende redenen, is weliswaar zwaar op de hand maar denkt toch ook dat het leukste nog moet komen.

Paulien Cornelisse: 'In m'n eentje op een podium staan is essentieel voor mij' Foto Frank Ruiter

Thuis boeken schrijven of als artiest langs de theaters toeren?

'Op dit moment geniet ik erg van het toeren, maar er zijn ook tijden waarin ik behoefte heb aan zo weinig mogelijk mensen om mij heen. Trouwens: ook toeren is in mijn geval alleen in de kleedkamer zitten, alleen op het podium staan en daarna alleen weer naar huis gaan. Daar voel ik me goed bij, ik ben geen ensemblemens. In m'n eentje op een podium staan is essentieel voor mij, omdat het me alleen dan lukt niet met de ander rekening te houden.

'Mij wordt vaak gevraagd wat ik nu eigenlijk ben: schrijver of cabaretier. Ik ben zowel op het Boekenbal geweest als op het Stuiterbal, dat is voor cabaretiers. Bij dat laatste voelde ik me meer op mijn plek. Misschien omdat het beroep van cabaretier kwetsbaarder is en de mensen over het algemeen aardiger tegen elkaar doen. Maar meer mensen hebben mijn boeken gelezen dan dat ze mijn voorstellingen hebben gezien, dus in die zin ben ik schrijver. Ik zwabber een beetje tussen beide.'

Taal is zeg maar echt mijn ding: het boek of de film?

'Er komt in januari een verfilming van het boek uit, geregisseerd door Barbara Bredero, maar daar heb ik artistiek gezien niets mee te maken. Dus ik kies het boek. Mijn boek heeft geen verhaal, maar men heeft op basis van mijn stukjes een scenario gemaakt. Het wordt een romantische komedie met taalobservaties. Fockeline Ouwerkerk en Egbert-Jan Weeber spelen de hoofdrollen. Ik vind het een eer dat zo veel mensen zich geïnspireerd voelen door mijn werk. Het is kennelijk een boek dat mensen op een of andere manier heeft geraakt. Ik heb van mensen gehoord die hun bevalling zijn doorgekomen met mijn boek - tussen elke wee een stukje. En nu een film. Dit soort reacties, dat is meer dan ik ooit had kunnen bedenken. Dus daar heb ik met blijmoedige verbazing naar gekeken.'

Podiumangst of speelbeest?

'Speelbeest! Ja echt. Ook omdat ik de situatie in het theater zo overzichtelijk vind: ik sta op dat podium te spelen en in de zaal zitten mensen die daarbij willen zijn. Toen ik begon heb ik lang voor weinig mensen gespeeld, nu gelukkig voor veel meer. Elke keer sta ik daar toch wel even bij stil, hoe fijn dat is. Mijn publiek is intussen heel gemengd, sinds ik heb meegedaan aan Wie is de Mol? kwamen er ineens ook tieners op me af en die zijn gelukkig gebleven.'

Theater De Skâns in Gorredijk of Koninklijk Theater Carré in Amsterdam?

'Als ik dit dilemma mag opvatten als open sollicitatie, dan zeg ik: Carré. Ik heb daar tijdens een cabaretmarathon ooit een half uur gestaan, maar nog nooit avondvullend in mijn eentje. Het lijkt me geweldig! Zou ik dat aankunnen, wat denk jij? Volgende week speel ik in De Kleine Komedie, dat is al heel wat.

'Nee, van de glamour moet je het niet hebben in het Nederlandse theater. Er is heel weinig glamour, en als het op glamour begint te lijken, zie je dat het geen glamour ís. Ik ben ooit eens te gast geweest bij een diner in de Ridderzaal. Dat vond ik van tevoren enorm glamoureus, maar toen ik daar naar de wc ging, rook het naar een bejaardentehuis. Dan is de glamour wat mij betreft weg.'

CV Paulien Cornelisse

1976 Geboren in Amsterdam

1995-2000 Studie psychologie, Universiteit van Amsterdam

1999-2003 Vormt cabaretduo Rots met Irene van der Aart

2001-2004 Treedt op bij Comedytrain

2008 Eerste solovoorstelling: Dagbrake

2009 Boek Taal is zeg maar echt mijn ding verschijnt, inmiddels meer dan 500.000 exemplaren verkocht

2010 Wint Neerlands Hoop, cabaretprijs voor beginnend talent

2010 Tweede solovoorstelling: Hallo aarde

2013 Wint het tv-programma Wie is de Mol

2013 Derde solovoorstelling: Maar ondertussen

2016 Roman De verwarde cavia verschijnt

2017 Vierde solovoorstelling, Om mij moverende redenen, gaat in De Kleine Komedie in Amsterdam in première

Waardering van het publiek of mooie woorden van de critici?

'Dat gaat allebei over erkenning van buitenaf, maar de voldoening moet uit mijzelf komen. Pas als ik voel dat iets goed is, wil ik daar graag mee naar buiten treden, onafhankelijk van wie of wat dat goed vindt. Anders kom je in een vreemde gedachtekronkel terecht. Recensies, ze blijven lastig. Je maakt iets persoonlijks, je bent kwetsbaar en wordt daarop beoordeeld. Toch willen we dat onze kunstvorm serieus wordt genomen en daarbij hoort ook een serieuze pers. In de Volkskrant stond destijds een recensie van mijn tweede programma en daar was één bepaalde zin uitgelicht. Hè, waarom juist die ene zin, dacht ik toen, want hij was niet zo leuk. Die zin was: 'Zo ongevaarlijk als dit hoeft cabaret nou ook weer niet te zijn.' Maar verder wel drie sterren, hoor.'

Youp van 't Hek of Freek de Jonge?

'Ik heb om alle twee weleens hard moeten lachen en om alle twee ook weleens niet moeten lachen. Voor mij is het eigenlijk geen keuze. Veel cabaretiers van mijn generatie zijn helemaal niet zo bezig met het Nederlandse cabaret en richten zich veel meer op het buitenland. Ik ben ook niet opgevoed met Freek of Youp, bij ons thuis deden we niet aan cabaret, dus die twee zijn voor mij niet de standaard. Ja, Koot & Bie, daar keek ik naar op, en tegen Arjan Ederveen. En Brigitte Kaandorp natuurlijk. Maar verder ben ik momenteel erg geïnteresseerd in Engelse en Amerikaanse stand-upcomedians. Louis C.K. bijvoorbeeld. En ik ben onlangs naar Simon Amstell gaan kijken, in Londen.'

Toren C of The Office?

'Ik vind ze allebei heel grappig, maar ik heb een enorm zwak voor Toren C. The Office zit zo dicht op de realiteit dat sommigen niet eens zagen dat het niet de realiteit was. Dat was toen heel vernieuwend. Van Toren C vind ik het gaaf dat ze die extra stap durven zetten naar de echte gekte. Op een bijna dierlijk niveau gaan daar dingen fout. Als ik me niet goed voel, kan ik mezelf aan het lachen maken door te denken aan één bepaalde scène uit Toren C. Daarin krijgt Els, de overbelaste moeder, een onaangename verrassing en zegt dan een aantal keer achter elkaar: 'Is het waar?' Nou ja, dit moet je even opzoeken op YouTube, want als je het zo beschrijft, komt het niet over. Het is ontzettend grappig.'

Tekst gaat verder onder foto.

'Je mag van geluk spreken als je oud mag worden' Foto Frank Ruiter

#metoo of geen #metoo?

'Ik voel me er erg bij betrokken. Ik vind het namelijk verschrikkelijk dat de schaamte altijd bij het slachtoffer heeft gelegen en niet bij de dader. Daarom is het goed dat er meer openheid komt, dat meer mensen de vrijheid voelen zich hierover uit te spreken. Ik las laatst iets van Joyce Roodnat dat ik erg goed vond: 'Een man deed iets, ik wilde dat niet, hij deed het toch.' Kort samengevat is dat de kern.

'Ik ken geen enkele vrouw die nooit zoiets heeft meegemaakt. Dat hoeft niet altijd een trauma op te leveren, maar als dat wel zo is moet er in elk geval openheid over zijn. Ik ben blij dat er nu meer vrouwen en ook mannen zijn die durven vertellen waar ze vaak al jaren onder lijden.'

Zwaar op de hand of lichtvoetig door het leven?

'Zwaar op de hand, hahaha! Dat is niet zo moeilijk. Heel veel cabaretiers zijn volgens mij zwaar op de hand. Dat moet misschien ook wel, omdat het in dit vak bijna een vereiste is te onderzoeken waar het nu eigenlijk om gaat in het leven. Ik vind het heerlijk mensen aan het lachen te maken, omdat ik zelf ook graag aan het lachen word gemaakt. In mijn nieuwe voorstelling Om mij moverende redenen hoop ik dat ik van die zwaarmoedigheid iets kan laten zien waar mensen zich in herkennen, een beetje om kunnen lachen en iets van troost in vinden. Dan voelt het voor mij alsof het nut heeft gehad.'

Naar ouder-kindzwemmen of gezellig met vriendinnen in het café doorzakken?

'Doorzakken doe ik nooit, want ik drink geen alcohol. Ouder-kindzwemmen heb ik een tijdje gedaan. Ik geniet daarvan, maar tegelijkertijd bekijk ik het ook van een afstand. Het is eigenlijk een absurde situatie, in het water lopen met je baby, samen met allerlei andere mensen.

'Zo'n kind is een verrijking, maar ik wil daar niet al te evangeliserend over doen, omdat ik vind dat mensen zonder kinderen ook een volwaardig leven hebben. Heb jij kinderen? Nee? Nou, het ouderschap is niet per se het hoogst haalbare. Natuurlijk bepaalt het een tijdlang je hele universum, maar ik vind dat een leven op vele manieren volwaardig kan zijn.'

Het leukste is geweest of het ergste moet nog komen?

'In de voorstelling vraag ik me dat letterlijk af, ja. Ik ben vaak bezig met het antwoord vinden op die vraag. Afhankelijk van mijn stemming is de keuze telkens anders. Komt het leukste nog of niet? Op blijmoedige momenten denk ik van wel, maar vaak ook van niet. Twee jaar geleden ben ik moeder geworden en na de geboorte van mijn zoon dacht ik: Wauw, dit is het mooiste wat mij ooit is overkomen, hier kan niets overheen! De consequentie daarvan is dat het mooiste dus is geweest. Logisch. Ik doe intussen mijn best om er iets van te maken. Mijn vorige voorstelling ging over mijn angst voor kanker, omdat ik toen onrustige cellen had. Je mag dus van geluk spreken als je oud mag worden.'