'Ik had helemaal niet de intentie om het uit te brengen'

David Longstreth over de breuk met zijn band én vriendin

Toen het uitging met zijn vriendin en bandlid, wist muzikant David Longstreth even niet meer wat hij aanmoest met Dirty Projectors. Uiteindelijk besloot hij iedereen te ontslaan en zelf een nieuwe plaat te maken. Over zijn ex, dat wel.

David Longstreth: 'Zwarte muziek hielp me uiteindelijk mijn lethargie te overwinnen.' Beeld Shane Mccauley

Het kan zo maar gebeuren dat je niet meer meezingt in een band en dat je toch alomtegenwoordig bent op het laatste album. Zangeres Amber Coffman, die tot 2014 deel uitmaakte van Dirty Projectors, een lieveling uit de hippe New Yorkse indierockscene die op een speelse en intellectuele manier genres vermengt, was ook de vriendin van opperProjector David Longstreth (35). Ze zit niet meer in de groep en niet meer in zijn hart. Het is uit. Op de nieuwe Dirty Projectorsplaat, feitelijk het soloproject van Longstreth, die heeft besloten de band in zijn laatste bezettting niet meer te handhaven, prijken weliswaar heel wat namen van muzikale medewerkers (zie balkon) maar het meest prominent is de geest van een ter ziele gegane relatie die in bijna elk nummer opdoemt. Daarmee is het album, simpelweg Dirty Projectors getiteld, een echte break-upplaat geworden.

'Dus eh', probeer je voorzichtig, 'heeft Amber al nummers van het album gehoord?'

Longstreth (in zo neutraal mogelijke modus): 'Ja, ze heeft hem gekregen.'

'Hoe reageerde ze?'

Longstreth: 'Dat zou je aan haar moeten vragen?'

'Kun jij me dat niet vertellen?'

Longstreth: 'Ik wil niet voor haar spreken.'

'Je kunt er toch feitelijk over zijn? Vond ze hem mooi?'

Longstreth: 'Eh... ja, ik denk dat het eh... waarschijnlijk nogal intens voor haar was om te horen. Maar je moet er maar met haar over praten.'

Dan wasemt het lichaam op de luie stoel in het Amsterdamse hotel uit elke porie een afgemeten stilte die je ten zeerste afraadt verder te vragen.

Wie wil weten hoe de 35-jarige Longstreth, zanger-gitarist-songschrijver en degene die de scepter zwaaide over de band, zelf denkt over de break-up, gebruike het album losjes als handleiding. Hier hebben we het nummer Keep Your Name, dat het album inluidt met kerkklokken. Maar na een paar regels weet je dat de bijbehorende huwelijksgelofte niet ingelost zal worden en dat Amber haar achternaam mag houden. Want: 'What we imagined and what we became / We keep them separate and you keep your name.'

Waarom? Misschien omdat, zoals Longstreth het zelf fijntjes uitdrukt, 'What I want from art is truth / What you want is fame.' Ai. Daarna in Death Spiral, een metafoor voor een relatie in duikvlucht, 'It's the end / We're enemies not friends.' Vervolgens herinnert Longstreth in Up In Hudson zich nog de eerste kus, waarna het refrein hem telkens weer met de neus op de feiten drukt. 'Love will burn out / Love will just fade away.'

En terwijl je geïntrigeerd raakt door de openbare vertoning van een om zeep geholpen relatie en Longstreths dissectie van het lijk, besef je dat uit het persoonlijke verdriet iets heel moois is gegroeid. Dirty Projectors is een prachtplaat, waarop r&b en indierock op een haast achteloze manier botsen op grillige drumpatronen, terwijl blazers en strijkers het plaatje verder inkleuren.

David en Solange

Nu Dirty Projectors het bandformat heeft losgelaten en een soloproject is geworden van David Longstreth, heeft de voormalig frontman een keur van muzikanten om zich heen verzameld. Componist en multi-instrumentalist Tyondai Braxton en percussionist Mauro Refosco hielpen bijvoorbeeld bij het programmeren en spelen van percussie. De opvallendste aanwezige op het album Dirty Projectors is echter Solange Knowles, de zus van megaster Beyoncé. Die coverde al eerder Stillness Is the Move van Dirty Projectors en Longstreth verleende hand-en-spandiensten voor haar album A Seat at the Table. Op Longstreths plaat schreef ze mee aan het nummer Cool Your Heart.

Andermans favoriet

Dirty Projectors had al een solide reputatie bij de avontuurlijk ingestelde popliefhebber, maar in zijn veertienjarig bestaan heeft Longstreths lieveling nooit de status van wereldband behaald. Het voorlaatste en meest commerciële album, Swing Lo Magellan, kwam niet hoger dan een bescheiden 22ste plaats op de Amerikaanse Billboard Charts, terwijl het wel de een na hoogste plek in de Billboard Independent Charts haalde.

Dirty Projectors is zo'n band die andere bands als favoriet betitelen. En Longstreth is een genre-agnost die zich in bijna elke muzikale omgevingen senang voelt. Een getalenteerd musicus die met Bjørk een muzikale suite opnam voor vijf stemmen en gitaar (Mount Wittenberg Orca), die het bruggetje componeerde voor de wereldhit van Kanye West, Paul McCartney en Rihanna (FourFiveSeconds), die orkestrale arrangementen schreef voor Joanne Newsom, de modernistische folkjonkvrouwe met de harp, en die samenwerkte met Solange Knowles, de zus van Beyoncé, op haar album A Seat at the Table.

Beeld Bobby Bukowski

Voor Longstreth, die muziek studeerde aan de Yale-universiteit, zijn muzikale labels de stickers op potjes waar je naar hartelust uit kunt graaien. Zijn experimentele popproject, beïnvloed door zowel Nirvana, Michael Jackson als klassiek componist Schönberg, laste onbevangen maar zorgvuldige koortjes, met de kenmerkende stemmen van Coffman en collegazangeres Olga Bell, aan metalgitaren; strijkkwartetjes aan hink-stapritmes. En dat allemaal zonder dat het geforceerd klonk.

De beats zijn nu voornamelijk elektrisch gebrouwen en vormen niet alleen de basis voor Longstreths nummers, maar dringen zich ook op de voorgrond. Dat kwam voort uit noodzaak.

Longstreth: 'Ik was gefixeerd door ritme. Door een writer's block had ik niets anders toen ik begon met dit album. Geen specifieke ideeën voor liedjes, geen melodieën, niets. Ik voelde me nogal down toen het uitging en was pessimistisch over muziek maken. Ik wist niet eens waar ik over wilde schrijven. Ritme was het enige waar ik mee kon werken zonder dat ik me verloren voelde.'

Kanye West

Dus nee, het was niet de bedoeling dat al die overdenkingen rond een stukgelopen relatie op de plaat zouden terechtkomen. 'Ik was puur voor mezelf aan het schrijven. Keep Your Name was strikt privé, alleen bedoeld om mijn schrijvershand te oefenen. Ik had helemaal niet de intentie om het uit te brengen.'

Hij kwam tot inkeer. 'Mede dankzij Kanye.' (Sinds Longstreths verhuizing naar Los Angeles in 2015 is hij bevriend met Kanye West.) 'Wat ik van hem heb afgekeken, is dat je je onaffe werk aan anderen laat horen. Schetsen, muzikale ideeën waar je mee aan het spelen bent, maar niet zozeer om de mening van anderen te peilen. Als je met een groepje mensen naar je eigen werk luistert, vindt er een soort osmose plaats: je luistert met andermans oren en hoort opeens waar het aan schort.'

Bijvangst van die informele luistersessies, waarbij ook Longstreths broer Jake en meesterproducer Rick Rubin aanwezig waren, was de weerklank die zijn onderwerpen vonden bij het clubje intimi. Rubin merkte op dat het juist het hyperpersoonlijke de liedjes sterk maakte. En Longstreth realiseerde zich dat 'persoonlijk' een betrekkelijk begrip is. 'Ook al voelde het voor mij gênant, iedereen had wel zoiets meegemaakt.'

Zelfs zijn manier van zingen lijkt zijdelings beïnvloed door de amoureuze ellende. In 2013, net na de laatste tournee en de ontbinding van Dirty Projectors, werd Amerikaanse popmuziek gedomineerd door een aantal indrukwekkende albums van zwarte Amerikaanse artiesten. Longstreth somt op: 'Drake's Nothing Was the Same; Good Kid, M.A.A.D. City van Kendrick Lamar en Beyoncé van Beyoncé.' Hij heeft veel tijd doorgebracht in de 'majestueuze schoonheid, in de diepte en de oprechtheid van die platen'.

'Het hielp me uiteindelijk mijn lethargie, veroorzaakt door een stukgelopen relatie, te overwinnen.' Nu lijkt Longstreth het verlies van Amber en zijn collega Olga Bell te compenseren door met zijn stem alle hoeken en gaten van de zwarte vocale traditie te verkennen. Death Spiral heeft die steeds vertragende en versnellende, maar altijd glijdende, frasering van Drake. Up in Hudson klinkt alsof doowop flirt met autotune, terwijl Little Bubble de zoetgevooisde samenzang laat bloeien waar een r&b-zanggroep als Boyz II Men het patent op had. En overal waar de romantische nood hoog is, schieten de falsetjes omhoog.

'Dat is een van de beste dingen van de Amerikaanse cultuur: het herbergt een enorme schat aan zwarte muziek. Die diende als troost en ik zal er ongetwijfeld iets van hebben opgepikt.'

En ook al was het niet zo bedoeld, je mag best zeggen dat het maken van deze plaat een therapeutische uitwerking op hem heeft gehad. 'Het was louterend en maakte het mogelijk al die gevoelens die bij een break-up komen kijken te verwerken.'

Net zoals zijn verhuizing van New York naar Los Angeles, waar hij in zijn eigen studio het album afmaakte. 'Met zoveel meer ruimte en licht is het veel makkelijker om in een droomtoestand je eigen wereld te scheppen.' Lachend: 'Dat is fijn als je een fantasierijke persoon bent die gewoon met rust gelaten wilt worden.'

En net zoals de muzikale samenwerkingen (Kanye, Solange) die hij aanging toen Dirty Projectors op zijn gat lag. Ze scherpten zijn vaardigheden toen hij voor zijn eigen band niets voor elkaar kreeg.

Leerzaam

In Los Angeles voelde hij zich gegroeid als producer. Zo gegroeid zelfs dat hij de klus aannam om het solodebuut van zijn ex te produceren dat later dit jaar uitkomt. Je zou het het sluitstuk van zijn romantische revalidatie kunnen noemen, een lakmoesproef om te testen of hij heelhuids de andere kant van de liefdestunnel uit is gekomen. Longstreth zelf houdt het op een heel aangename ervaring. Uiterst leerzaam ook.

'Dirty Projectors was weliswaar een band, maar ook een project dat ik altijd volledig naar mijn hand zette. Per album verschilde de line-up en iedereen in de band was daar om mijn visie vorm te geven. Met Ambers soloplaat kwam ik nu zelf in die dienende rol.'

Dat was wel even wennen voor iemand die als ambitieuze drillsergeant bekend stond en bandrepetities hield die konden oplopen tot twaalf uur. 'Ik raakte bij Amber gehecht aan wat ik goed vond voor de plaat en er was weleens een woordenstrijd. Dan ging ik van: "Hoe kun je niet inzien dat dit het beste werkt op deze plek?" Maar ze hield voet bij stuk. Zij zei nee en ik oké.'

Uiteindelijk was het een openbaring voor hem dat hij consequent haar muzikale wensen kon inwilligen, die vaak ook nog eens beter bleken te werken dan zijn ideeën. 'Ik dacht: wauw, na die beladen geschiedenis zijn we toch in staat om samen dingen te maken.'

Er was verzoening. Oók te horen op Longstreths eigen album. Want na de depressie over een verbroken relatie volgt het album de route van liefdes rouwverwerking.

Longstreth: 'Het gaat van dat moment waarop je denkt: hoe kon mij dit overkomen, het moment waarop je geheel verwoest, verdrietig en boos bent, tot je op die plek aankomt waar er acceptatie is, je je ogen opent en weer interesse toont in de wereld.'

In het slotnummer I See You opent een sacraal orgeltje de poorten van berusting en overal is licht. In harmonieuze samenzang met zichzelf zingt Longstreth over vergiffenis, verzoening en dankbaarheid dat 'ik jou ken en jij mij.' De versmade minnaar heeft losgelaten.

Dirty Projectors, Dirty Projectors (V2) verschijnt vrijdag 24 februari.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.