'Ik doe alleen dingen die ik leuk vind. Heerlijk'

Wat zijn dit voor vragen?

Na een leven in de journalistiek doet Philip Freriks alleen nog wat hij leuk vindt. Zoals het presenteren van De Slimste Mens, waarvan het tiende seizoen op 24 juli begint.

'Het vak van quizmaster heb ik echt moeten leren, het was even wennen. Maar goed, dat was het presenteren van het NOS Journaal ook.' Foto Frank Ruiter.

Quizmaster of nieuwslezer?

'Als ik nu moet kiezen, gaat mijn voorkeur uit naar de quiz. Het NOS Journaal heb ik eind 2009 heel bewust achter me gelaten, na veertien jaar nieuwslezen. Ik koos voor de vrijheid: een paar maanden per jaar werk ik aan De Slimste Mens, verder mag ik een beetje rommelen. Dat is fijn, alsof ik mag buiten spelen.

'Het vak van quizmaster heb ik echt moeten leren, het was even wennen. Maar goed, dat was het presenteren van het NOS Journaal ook. Dat spelprogramma kwam wel als een verrassing voor me. Ik ben niet iemand van de showtrap, dus ik heb er even over getwijfeld. Wat hielp, is dat het vanaf het begin de bedoeling was dat ik een duo zou vormen met Maarten van Rossem. Het klikte meteen met hem.'

Lijkt het duo Freriks-Van Rossem op Statler & Waldorf (uit de Muppet show) of op Wim Jonk en Dennis Bergkamp?

'Ik geef een voorzet en Maarten is de Bergkamp die er een fantastisch doelpunt van maakt. Maar we lijken meer op Statler en Waldorf. Maarten en ik hadden het pas nog over die twee oude mannetjes. Tijdens een borrel zaten we grappen te maken. We hebben giechelend een nieuw format bedacht, met een prachtige opkomst: onder begeleiding van bombastische muziek lopen we de studio in, achter onze rollators.

'Sommige kijkers denken dat Maarten en ik niet met elkaar kunnen opschieten, maar het tegendeel is waar. Het hoort bij het spel dat we proberen elkaar vliegen af te vangen. Als een van ons wil stoppen met De Slimste Mens, vertelt hij dat eerst aan de ander. Dat hebben we afgesproken. Maar het is niet aan de orde. We zijn nog zodanig in conditie dat we het nog wel even volhouden.'

Philip Freriks of Flip Freriks?

'Intimi noemen me Flip, voor de buitenwereld is het Philip. Flip is mijn roepnaam. Daar ben ik als kind heel vaak mee gepest: ik was Flipje van Tiel, hè. Toen ik mijn eerste stappen in de journalistiek zette, op mijn 16de, heb ik mezelf Philip genoemd. Die naam staat ook in mijn paspoort, hoor. Flip was naar mijn smaak te kinderlijk, ik vond een volwassen naam wat chiquer.'

Wonen in Amsterdam, Parijs of op Corsica?

'Wat een verschrikkelijk dilemma. Mijn vrouw Lili en ik zijn in de prettige omstandigheid dat we niet hoeven kiezen, dat we ongestraft van twee, zelfs drie walletjes kunnen eten. We gaan graag naar ons vakantiehuis op Corsica, maar dat is vooral iets voor de zomer.

'Tussen Amsterdam en Parijs kan ik eigenlijk niet kiezen. We zijn ongeveer net zo vaak in ons pied-à-terre in Amsterdam als in Parijs, waar ik premie- en belastingplichtig ben. Ik houd van het dorpse van Amsterdam, en het grootsteedse en de omgangsvormen in Parijs. Als je in Frankrijk iets koopt in een winkel, spreken ze je aan met twee woorden en bedanken ze je voor je aankoop. In Nederland is minder hoffelijkheid, daar roepen ze 'doei' als je een winkel uit loopt. Vreselijk. Nederlanders zijn assertiever en openhartiger. In Frankrijk proberen ze dingen te zeggen op een vriendelijke, nette manier. Dat past beter bij me.

'Ik ben het gewend op twee plekken te wonen. Zo gauw ik Brussel voorbij rijd, in noordelijke richting, schakel ik over op het Nederlands. Alleen met mijn echtgenote spreek ik altijd Frans. Lili is Française, maar ze kan zich heel goed redden in het Nederlands.'

Philip Freriks

1944 Geboren op 27 juli in Utrecht
1965 Studie politieke wetenschappen in Parijs
1971 Correspondent Frankrijk, Het Parool
1974 - 1977 Redacteur VARA, correspon dent Nederland, Le Monde
1977 - 1993 Correspondent Frankrijk, Het Parool (later: de Volkskrant) en NOS Journaal
1989 - 1995 Presentator Lopend Vuur (NOS-tv), Passages (NPS), De tijd staat even stil (NCRV)
1990 - 2016 Groot Dictee der Nederland se taal
1996 - 2009 Presentator NOS Journaal
2012 - heden Presentator De Slimste Mens (KRO-NCRV), met Maarten van Rossem

Philip Freriks maakte twee theatertournees en publiceerde zeven boeken. Hij is vijftig jaar getrouwd met de Française Lili, ze hebben één zoon: Emmanuel (46).

Miles Davis of Johann Sebastian Bach?

'Bach is prachtig, maar omwille van mijn jeugd kies ik voor Miles Davis. Jazz was de muziek van mijn generatie, ik heb heel wat tijd doorgebracht in jazzkelders. Ik ben zelfs een tijdje jazzrecensent geweest, voor de lokale krant in Utrecht. In die tijd toerden veel beroemde Amerikaanse jazzmusici door Europa, omdat ze het hier prettiger vonden. Miles Davis is een geniale muzikant, hij heeft zich steeds weten te vernieuwen. Ik heb hem twee keer zien optreden, op het festival in Juan-les-Pins. Fantastisch was dat.'

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal bij BNR Nieuwsradio, of bij Omroep Max op tv?

'Sinds bekend is dat de NTR het Groot Dictee bij het grofvuil heeft gezet, hebben zich allerlei mensen gemeld die het nog een keer willen uitzenden. Ik vind het ontzettend aardig dat BNR belangstelling heeft, maar het Groot Dictee is toch echt televisie, geen radio. De grap is juist dat je deelnemers ziet zweten in de Eerste Kamer, terwijl ze dat dictee proberen te maken.

'Er is nog discussie over een doorstart of een afscheidsuitzending. Jan Slagter, de baas van Omroep Max, is ermee bezig. Hij moet zaken doen met dezelfde netmanager van de Nederlandse Publieke Omroep, dat maakt het lastig. Wat misschien helpt, is dat Max het graag wil doen, terwijl de NTR eigenlijk van het Dictee af wilde. Als Jan Slagter ook nog zegt: ik wil wel meebetalen, dan wordt het voor de NPO misschien een heel ander verhaal. Uiteindelijk draait het in Hilversum, naast de kijkcijfers, altijd om geld: wie betaalt wat?'

Overlegt u alles met uw vrouw, of gaat u uw eigen gang?

'Ik doe niet zomaar dingen op mijn eentje. Als het een beetje belangrijk is, overleggen we. De reden dat mijn vrouw weinig in de publiciteit komt, terwijl we toch al vijftig jaar getrouwd zijn, is dat ze er niet zo veel zin in heeft in het volle licht te treden. Dat ligt niet in haar aard en ik vind het ook wel best zo.

'We hebben in 2009 samen een kattenboekje gepubliceerd. Lili had een serie schilderijtjes gemaakt van katten die bij ons langskwamen op Corsica. Ik heb er verhalen bij bedacht, die katten een bepaalde persoonlijkheid gegeven, een avontuur. Maar dat was een eenmalig project. Zij schildert, ik doe mijn ding. Dat hoeven we niet persé te combineren, hoe prettig het ook is om samen te zijn.'

Wist u meteen dat De Slimste Mens een hit zou worden of werd u erdoor verrast?

'In 2012 was het idee dat we het één zomer zouden doen, tijdens de Olympische Spelen, die te zien waren op een andere zender. De producent mikte op 700- à 800 duizend kijkers. Maarten en ik zeiden: 'Dat is belachelijk, 400 duizend zou al heel mooi zijn.' Maar we gingen al snel over de miljoen kijkers heen en staan inmiddels geregeld in de top-5 van best bekeken programma's.

'De Slimste Mens heeft iets verslavends. Het format zit goed in elkaar: het eindigt met een cliffhanger, je wilt weten hoe het verder gaat met kandidaten. Mensen vatten een bepaalde liefde op voor deelnemers of irritatie. En kennelijk kunnen ze Maarten en mij ook waarderen. Wij zijn erbij gehaald om het programma wat cachet te geven: twee heren op leeftijd die niet van de straat zijn.'

Verspreekt u zich nu minder dan bij het NOS Journaal of doet u dat nog net zo vaak?

'Bij het NOS Journaal ben ik heel erg afgerekend op mijn versprekingen. De Telegraaf noemde me al snel 'Philip De Hakkelaar'. Er was toen een crimineel met net zo'n bijnaam. Ik vond het niet prettig, al die kritiek, maar je moet het in perspectief zien. Het ging vooral mis in het begin, daarna ging het beter. Maar het beeld was gevestigd, dus riepen mensen bij elke hapering: zie je wel! Al met al heb ik het veertien jaar volgehouden bij het Journaal, dus zo erg was het niet. Nu zie ik het maar als een geuzennaam.

'Achteraf denk ik dat het te maken had met het Frans. Ik woon al sinds 1965 in Parijs, met enkele onderbrekingen. Ik ben zo tweetalig geworden dat dingen soms door elkaar lopen. Dat heb ik onderschat, dat is me in de weg gaan zitten. Het wreekte zich toen ik bij het Journaal begon. Ik wilde iets te veel, had te vaak de neiging te improviseren. Bij De Slimste Mens verspreek ik me ook weleens, maar minder vaak dan vroeger. En als er iets misgaat, kan ik altijd zeggen: stop. Dan knippen we het eruit.'

Het leven is mooier na het pensioen of voor het pensioen?

'Twintig jaar geleden, bij het Journaal, of daarvoor, als correspondent van de Volkskrant, had ik waarschijnlijk gezegd dat er geen mooier leven was dan dat. Ik heb het met ontzettend veel plezier gedaan. Maar als je het nu vraagt, kies ik voor deze fase in mijn leven. Het hoeft allemaal niet meer zo nodig, ik doe alleen dingen die ik leuk vind. Heerlijk.'