INTERVIEW

'Ik ben zo fucking gemiddeld'

Interview Chrissie Hynde

Woedend werden feministen omdat Chrissie Hynde in haar autobiografie schrijft dat ze haar verkrachting, vroeger, aan zichzelf te wijten had. De frontvrouw van The Pretenders geeft tekst en uitleg.

Chrissie Hynde Beeld Jude Edginton

De eerste twintig minuten van het gesprek is Chrissie Hynde de grillige ster voor wie was gewaarschuwd. Bitchy, kortaf, snel op de kast. De uitgestoken hand negeert ze; ze geeft alleen een boks. De vingers van de rechterhand gevouwen, een zilveren ring met twee schedels om de middelste.

Bijna twee uur later - ze blijft drie kwartier langer zitten dan afgesproken - pakt ze haar telefoon en tikt erop zoals oudere mensen doen. Onhandig. Ze vraagt: 'Wil je de foto's van mijn kleinkinderen zien?' Het zijn jongens, een tweeling van bijna 5, straks zal de vroegere rockgodin ze uit school halen en vliegtuigjes met ze vouwen.

De afspraak van twee maanden eerder ging niet door. Kort daarvoor was haar autobiografie Reckless verschenen, waarin Hynde de hobbelige, van wiet en harddrugs doortrokken weg beschrijft naar haar grote droom: spelen in een band.

Ze vertelt daarin ook hoe ze, een meisje van begin 20, in haar geboorteland Amerika wordt verkracht door een groep motorrijders - een gebeurtenis waarvan ze zichzelf de schuld geeft. In het boek: 'Ik had er niet raar van moeten opkijken toen ik mijn verdiende loon kreeg.' Die woorden, uitgerekend van het feministische icoon Chrissie Hynde, maakten de vrouwenbeweging in zowel Engeland als Amerika razend. Waarna de publiciteitsmachine voor Reckless tijdelijk werd stopgezet.

In een Londens vijfsterrenhotel haalt Hynde geïrriteerd haar schouders op. 'Ik hoorde pas veel later over die ophef, omdat ik nooit iets over mezelf lees. Daarbij: ik vertelde gewoon míjn verhaal. Maar die feministen werden gek. Nou, prima. Ik heb jullie niet nodig, jullie mij niet, koop mijn boek niet, luister niet naar mijn muziek en fuck off. Ik heb meer voor het feminisme gedaan dan zij allemaal bij elkaar. Cause I walk it, they just talk it.'

Beeld CAMERA PRESS/Jude Edginton

Hoe kun je zelf schuldig zijn als zoiets tegen je zin in gebeurt?

'Kijk, ik was helemaal de weg kwijt door alle drugs die ik had genomen, ik was half ontkleed én ik ging naar het clubhuis van een bende motorrijders die erom bekend stond te moorden en verkrachten. Iedereen die maar een klein beetje intelligent is, brengt zichzelf niet in die positie. De feministen van nu vinden dat ze het recht hebben om in een push-upbeha rond te lopen, in een heel korte rok, de hele avond een man mogen opgeilen in een bar, nog meegaan naar zijn hotelkamer ook, maar op het moment dat hij een stijve krijgt en zij plotseling 'nee' zeggen, moet het nee zíjn. Game over.'

Chrissie Hynde backstage met The Pretenders Beeld Redferns

Dat hoort toch ook zo?

'O ja? En waarom gedragen ze zich dan zo seksueel provocatief?'

Er worden ook veel vrouwen verkracht die dat niet doen.

'Over die vrouwen heb ik het niet. Maar als ik de generatie twintigers van nu spreek, vind ik ze net verwende kleuters. 'Ik mag dragen wat ík wil.' Het is kortzichtig. Ik vergelijk het met op vakantie gaan, maar wel je ramen open willen laten staan. Dat kan, dat is jouw goed recht, doe het. Maar kijk dan niet gek op als een week later je huis leeg is.'

Hoe reageerden uw twee dochters toen ze het lazen?

'Geen idee, ik heb er niet met ze over gesproken.'

Waarom niet?

'Gewoon niet.'

U draagt het boek aan hen op.

'Eentje stuurde me een bericht dat ze het een goed boek vond. De ander heeft er niks over gezegd.'

Kenden ze dit verhaal?

'Dat weet ik niet.'

Chrissie Hynde is de enige constante factor in The Pretenders, een rockband die begin jaren tachtig wereldberoemd wordt en wiens eerste album, Pretenders, door het toonaangevende Amerikaanse muziekblad Rolling Stone wordt uitgeroepen tot een van de beste debuutalbums ooit.

De groep heeft hits met nummers als Stop you Sobbing, Brass in the Pocket, Back on the Chain Gang, Message of love, Talk of the town en I'll stand by you. Hynde schrijft de meeste muziek, zingt en bespeelt haar favoriete instrument, de gitaar.

In haar zelfgeschreven biografie, die de periode tot kort na de doorbraak in 1980 behelst, trekt de hele rockscene van de jaren zestig en zeventig voorbij. Hynde krijgt haar eerste kus - een natte - van soulzanger Jackie Wilson, terwijl hij aan het optreden is. Ze ziet het Amerikaanse debuut van David Bowie als Ziggy Stardust en rijdt met hem rond in haar moeders oude auto. Ze blowt met Rod Stewart en Ron Wood - al hadden de twee op meer gerekend. Hynde, in Reckless: 'De twee dandy's waren duidelijk gewend aan meiden die zich meteen uitkleedden zodra de roomservice de ijsemmer had gebracht. Maar tijdens dit uitje zat dat er niet in, met de 16-jarige Chris Hynde in het gezelschap. Alsjeblieft zeg. Wiet was één ding, maar buiten dat naaide ik bij wijze van spreken nog kleertjes voor mijn Midge-pop.'

Eenmaal verhuisd naar Engeland verdient ze bij als schoonmaakster, samen met Johnny Rotten. En biedt The Sex Pistols' Sid Vicious 2 pond om met haar te trouwen (en zo in Engeland te kunnen blijven). Ze heeft eindelijk seks met haar grote idool Iggy Pop ('De pik in kwestie is zo goed gedocumenteerd dat ik het niet nodig vind om er verder op in te gaan'). Gaat uit met John Belushi (kort voordat hij bezwijkt aan een overdosis). Smokkelt Cubaanse sigaren voor David Letterman, in wiens show ze, eenmaal beroemd, vaste gast is. En treedt op met een rits aan collega-sterren: Frank Sinatra (duet Luck be a Lady), Tom Jones (Lust for Life), UB40 (de hit I got you Babe), INXS, Eric Clapton, Neneh Cherry, Cher, Ringo Starr en Nick Cave.

Op het podium. Beeld getty

Voor iemand die schrijft dat het hele idee van carrière maken of een doel in het leven hebben burgerlijk was, heeft u nogal veel bereikt.

'Yeah, nou, misschien wel.'

Bent u daar trots op?

'Trots is niet een emotie die bij mij past. Ik ben eerder opgelucht. Iedereen wil in een band spelen, en mij is het gelukt. Al moest ik er dan nogal lang op wachten.'

De tiener Hynde uit Akron, Ohio, doet niet veel anders dan zich tegen haar ouders afzetten, wiet roken, muziek luisteren en concerten afgaan. Nadat ze Mitch Ryder & The Detroit Wheels ziet optreden, beschouwt ze de rockgitaar als 'het hoogtepunt van het aardse bestaan'. Maar zelf in een band spelen: dat wil niet lukken.

Als ze kort na de verkrachting in 1973 naar Londen verhuist, is ze eerst een half jaar journalist bij het toonaangevende muziekblad New Musical Express. Daarna wordt ze verkoopster in de roemruchte modewinkel SEX van Malcolm McLaren en Vivienne Westwood.

Ze gaat om met mensen die The Clash formeren, The Damned en The Moors Murderers, maar ze loopt al tegen de 30 als ze concludeert: 'Iedereen die ik in mijn leven had ontmoet zat nu in een band. Ik had intussen geen enkele hoop dat het voor mij nog zou gaan gebeuren, maar ik was zo gewend aan fiasco's dat ik, als een karrenpaard op weg naar de lijmfabriek, gewoon door bleef gaan.'

In 1979 gebeurt het alsnog: Hynde ontmoet bassist Peter Farndon, gitarist James Honeyman-Scott, drummer Martin Chambers en formeert The Pretenders. Januari 1980 staat hun debuutalbum Pretenders op nummer 1 in de hitlijsten van zowel Engeland als Hynde's geboorteland Amerika.

Maar kort daarna, terwijl Hynde dikke verkering en een dochter krijgt met The Kinks' Ray Davies, vallen The Pretenders door te enthousiast druggebruik uit elkaar. In 1983 ontslaat Hynde haar ex Peter vanwege zijn allesverwoestende heroïneverslaving, twee dagen later sterft James Honeyman-Scott, 25 jaar pas, door een hartverlamming als gevolg van cocaïne-intolerantie. Acht maanden later overlijdt ook Farndon. Hij verdrinkt in bad, de speedballspuit nog in zijn arm.

Toch zet Hynde, bij wijze van eerbetoon en in verschillende bezettingen, de band voort. Pas in 2014 komt ze met een soloalbum, Stockholm (waarop ook haar vrienden Neil Young en tennisser John McEnroe meespelen).

In Reckless concludeert Hynde dat ze het verlies van Pete Farndon nooit heeft verwerkt: 'Ik had hem meegetrokken in mijn roekeloze wereld en daar ben ik hem verloren.'

CV Chrissie Hynde

Geboren 7 september 1951 in Akron, Ohio, VS.

Opleiding drie jaar Kent State University.

1973 Verhuist van Amerika naar Londen.
1974 Journalist bij een muziekblad, werkt in kledingwinkel SEX.
1975 Probeert een band te formeren in Parijs, gaat terug naar Ohio.
1978 Richt, weer in Londen, The Pretenders op.
1980 Debuutalbum Pretenders is nummer 1 in hitlijsten.
1983 Na dood band-leden Farndon en Honeyman-Scott zet Hynde de band voort.
1985 Trouwt met Jim Kerr, wereldwijd succes met I Got You Babe, met UB40.
1997 Trouwt met Columbiaans kunstenaar Lucho Brieva.
2007 Opent een veganistisch restaurant in Akron.
2008 Elfde album van The Pretenders komt uit, Break Up the Concrete.
2014 Solodebuutalbum Stockholm.
2015 Autobiografie Reckless verschijnt. Hynde neemt album op met (Black Keys') Dan Auerbach.

Met Vivienne Westwood tijdens de presentatie van haar autobiografie. Beeld Richard Young/REX Shutterstock

Geeft u echt uzelf de schuld van zijn dood?

'Ik neem een deel van de verantwoordelijkheid op me, ja. Je bent jong, je doet gekke dingen, maar je weet niet wie de kwetsbaren zijn. Veel mensen uit het boek zijn slecht geëindigd. Sommigen kwamen in een gekkenhuis terecht, anderen pleegden zelfmoord of stierven aan een overdosis.'

'Een leven zonder drugs was onbestaanbaar', schrijft u, 'als je nog rechtop kon staan om je instrument te bespelen, dan maakte het verder niet uit'. U gebruikte tranquillizers, speed, barbituraten, wiet, cocaïne, heroïne. Waarom redde u het wel?

'Dat is moeilijk te zeggen. Mijn hele generatie leefde zo. Ons gebruik was niet eens zo buitensporig, het is alleen beter gedocumenteerd dan van anderen. Toen ik het boek teruglas, vond ik dat er wel erg veel drugs in voorkomen. Dat baarde me zorgen. Het laatste wat ik wil, is drugs promoten. Ik begrijp alles als het om dom gedrag gaat, maar ik wil zeker niet dat lezers mij gaan kopiëren. Ik heb er namelijk nogal veel spijt van.'

De band nog compleet in 1980. Beeld getty

U heeft inmiddels alles afgezworen, zelfs de sigaretten.

'Eigenlijk zijn die het meest zinloos. Je zuigt op een stuk gif en wordt er niet eens high van.'

Toch heeft u het veertig jaar gedaan.

'Dat is wat ik zeg. I fucking get it, er is niets stoms dat ik niet zelf heb gedaan. Als ik op het podium sta, zie ik het in de gezichten van mijn publiek: 'Oh my God, she is more fucked up than I am'. En ja, dat klopt.'

Vroeger, bedoelt u?

'Nee, nog steeds. Maar nu ben ik bijna 65. Als je nog zin in het leven hebt, weet je dat je je gedrag moet aanpassen. We doen het allemaal. Keith Richards drinkt geen Jack Daniels meer. Mick Jagger is een gezondheidsfreak. Iggy Pop heeft de smack en lsd afgezworen. Zelfs Van Morrison is gestopt met drinken. Dat is echt een wonder.'

Ze frommelt aan haar zwarte sweatvest. Eronder een zwart shirt, 'Nashville' staat erop. Zwarte strakke jeans met een ketting eraan, witte gympen met een plateauzool, naast haar stoel een oversized Louis Vuitton-tas. Ze drinkt zwarte thee. Als de zonnebril met licht getinte glazen af gaat, zijn er de beroemde met kohl omrande ogen. Hynde is nogal stijlvast - haar look gaat al drie decennia mee. Alleen het sluike haar met de pony is blonder dan voorheen. Niet dat er een marketingstrategie achter dat onveranderlijke uiterlijk zit, zegt ze, 'ik wist gewoon niets anders te bedenken.'

Ik interviewde Keith Richards een aantal jaar geleden. Hij vond het bij-effect van roem schadelijker dan drugs.

'En als iemand het kan weten, is hij het wel. We zijn wel-eens samen over een luchthaven gewandeld. Echt iedereen spreekt hem aan.'

Zelf vergeleek u roem met een zwaarbewaakte gevangenis.

'Het verschil tussen sterren als Keith en mij is dat zij over het algemeen afgeschermd zijn van de buitenwereld. Ze wonen in een gigantisch huis waarvan je de voordeur niet eens kunt zien, ze hebben managers en een vrouw die alles voor ze regelt, ze hebben zich getraind in het ster-zijn. Ik wil juist gewoon leven. Ik heb een abonnement op het openbaar vervoer, reis regelmatig met de bus, woon in een doorsneestraat in een doorsneehuis en loop elke ochtend naar de hoek van de straat om een krant te kopen. Ik vind het niet erg om aandacht te krijgen, maar alleen als ik op het podium sta, met de band. Dan kan ik het handelen. In mijn privéleven vind ik het zeer ongemakkelijk. Als ik met een vriendin lunch en een fan komt op me af, dan reageer ik pissed off. Omdat ik er eigenlijk verlegen van word. En daar voel ik me dan weer maanden slecht over. Maar ik heb er een hekel aan om een celebrity te zijn. Bovendien ben ik op het podium dezelfde persoon als erbuiten. Gisteravond heb ik even opgetreden, met Dan Auerbach, we maken samen een album. Ik droeg toen ook deze kleren - oké, op schoon ondergoed na.'

Chrissie Hynde. Beeld getty

Net als Grace Jones in haar pas verschenen biografie heeft u kritiek op de huidige generatie vrouwelijke muzieksterren.

'Misschien sluit het aan bij waar we eerder over spraken. Ze noemen zichzelf feministen, maar verkopen hun product door middel van seks. Muziekvideo's waarin ze bijna naakt zijn en een soort pornografische act doen: in mijn ogen ben je dan gewoon een prostituée. Ik heb veel meer op met vrouwen als Joni Mitchell of Kate Bush. Na afloop van Kate's concerten heb ik altijd het gevoel dat ik twee balen wiet heb gerookt. Zo trippy is het. Kate Bush heeft het niet nodig haar seksualiteit in te zetten om aandacht te krijgen. Ik vind het ook tragisch dat tienermeisjes zichzelf uithongeren omdat er tegenwoordig zo veel nadruk ligt op dun zijn. Dat komt mede door die muziekvideo's. Net iets te dikke meisjes die in een dorp wonen gaan zichzelf vergelijken met popsterren die de godganse dag met hun personal trainer in de sportzaal hebben gezeten en amper kleding dragen. Dat vind ik oneerlijk en vals. Maar het verkoopt, omdat seks verkoopt.'

Is uw uiterlijk dan nooit belangrijk voor u geweest?

'Natuurlijk wel, maar ik was er nooit op gefixeerd. Weet je, als er iets aan mij interessant is, is het hoe ongelooflijk gemiddeld ik ben. In alles. Op een schaal van 1 tot 10 ben ik altijd een 5. Gemiddeld knap, een gemiddeld goede artiest. I'm so fuckin average.'

Het motto van het boek is een citaat van Tony Bennett. 'Het leven leert je hoe je moet leven, als je lang genoeg leeft.'

'Ik hoorde het hem zeggen in de documentaire over Amy Winehouse en vond het mooi.'

Wat is dan de belangrijkste les?

'Just don't be an asshole, I guess. Probeer niet te veroordelend te zijn, niet te schofterig. Als je ouder wordt, zijn er twee opties. Of je haalt je nog meer shit op de hals of je gaat je leven proberen te vereenvoudigen. Ik kies voor het laatste. Ik wil me niet bezig houden met zaken die ik niet onder controle heb. Ik lees niets dat over mij wordt geschreven. Ik kijk mezelf nooit terug als ik op televisie ben geweest. Ik heb nog nooit een blik op mijn bankrekening geworpen. Ik doe niet aan social media. Ik kijk niet naar reality shows.

'Ook al rook ik geen wiet meer, ik heb nog wel de mentaliteit van een pothead: die willen zo min mogelijk worden lastiggevallen. We leven in een tijd die vol zit met zinloze informatie. Als je je daar te veel mee bezighoudt, vertroebelt het je bewustzijn.'

Chrissie Hynde is 18 jaar als ze nog nooit 'een naakte kerel' heeft gezien. Maar die frigide start poetst ze vakkundig van zich af, blijkt wel uit Reckless, dat doorspekt is van weinig romantische, door drugs benevelde seks en waarin ze Iggy Pop citeert, die schampert dat je in haar kruis 'een vrachtwagen kwijt kon'.

Jim Kerr van de Simple Minds, de vaders van Hyndes dochters. Beeld getty

'Ik deed het met iedereen die het met mij wilde doen', schrijft u, ik vond dat nogal treurig klinken.

'Dat moet je niet te letterlijk nemen. Een man zei ooit tegen me dat-ie iedere vrouw wilde die hem wil. Toen ik daarover nadacht, vond ik dat er veel in zat. Vaak vind je iemand leuk omdat hij jóu ziet zitten. Hoeveel vriendinnen heb je niet van wie je je afvraagt waarom ze juist met die man is? Nou, dat is dus het antwoord.'

Veel geluk in de liefde heeft ze niet. Met Ray Davies wordt Hynde door de ambtenaar van de burgerlijke stand weggestuurd als ze willen trouwen ('Hij bekeek ons en zei dat we beter een andere keer terug konden komen. Ik denk dat mijn zwaar uitgelopen mascara een duidelijke hint was. Zelfs een volslagen vreemde kon zien dat we een fout begingen'). Nog geen jaar nadat ze bij hem haar oudste dochter Natalie had gekregen, verlaat ze Davies om alsnog te trouwen, nu met Jim Kerr, zanger van de Simple Minds. Samen krijgen ze dochter Yasmin. Als Kerr haar inruilt voor Patsy Kensit, trouwt Hynde met de Columbiaanse kunstenaar Lucho Brieva (de bruid draagt een spijkerbroek en het feest wordt gegeven bij een Pizza Express-filiaal), maar vijf jaar later is ook die relatie ten einde.

Ray Davies van The Kinks Beeld getty

Ik las dat Ray Davies u had gevraagd of u in het boek niet over hem wilde schrijven.

'Ja. 'Oké, prima', antwoordde ik.'

Maar hij komt er toch in voor.

'Yeah. Mijn uitgever vond het gek. Iedereen weet dat we samen zijn geweest. En ik heb niks lelijks over hem gezegd. Geloof me, dat had gekund. Een heel boek vol.'

De mannen met wie u trouwde, Jim Kerr en Lucho Brieva, komen er helemaal niet in voor.

'Dat is omdat het boek stopt voordat ik hen ontmoette.'

Rond 1983, als u eindelijk de droom heeft waargemaakt: een eigen band. De dertig jaar daarna komen niet meer aan de orde.

'Toen ik eenmaal het overlijden van Pete en Jimmy had beschreven, kon ik niet meer verder. Het voelde te triviaal om nog door te gaan over mijn carrière. Ik moest een punt zetten.'

Bent u nu met iemand samen?

'Nee. Terwijl ik het heel leuk vind om een man in mijn leven te hebben. Maar misschien is dat niet iedereen gegeven.'

Raakt u snel verveeld?

'Ook niet. Ik ben gek op mannen. Maar zodra ze jaloers beginnen te worden, heb ik er niet veel zin meer in. Daarbij: het zit niet in mijn aard om zelf achter kerels aan te gaan. Zij moeten mij veroveren. En dat doen ze dus niet. Wat zonde is, want ik ben best een leuke catch. Laatst sprak ik een vrouw van mijn leeftijd die via internet al 62 dates had gehad. Drie keer per week kleedt ze zich mooi aan, doet haar haar, en kennelijk is het elke keer niet leuk genoeg. Dat lijkt me niks. Ergens geloof ik in magie. Dat het regent, ik in een bushokje moet schuilen en naast een man kom te staan op wie ik ontzettend verliefd word. Ik beschouw mezelf niet als een romanticus, maar dat is toch wel hoe ik het voor me zie.'

U staat bekend als een fanatiek vegetariër. En zei ooit dat u nooit een man zou zoenen die vlees eet.

'Ja, nou ja, die regel heb ik inmiddels weleens overtreden, hoor. Maar als je een echte relatie krijgt, is dat wel een probleem.'

U schrijft in het voorwoord dat u het boek pas kon maken toen uw ouders waren gestorven.

'Ze hadden mijn verhaal niet begrepen. En misschien had het ze ook te veel pijn gedaan.'

Mist u ze?

'Ja. Heel erg. It kind of freaks me out. Ik heb het nooit goed met ze kunnen vinden, we hadden altijd meningsverschillen. Toen ik beroemd werd, waren ze heel trots. Maar ik had juist niets op met die roem en zij vonden dat ik er meer mee moest doen. We dachten altijd net anders. Nu vind ik het zo jammer dat we nooit echt goede gesprekken hebben gehad. En dat ik niet wat aardiger ben geweest. Daardoor mis ik ze nog meer. Juist als je spijt hebt en de dingen niet meer kunt rechtzetten, is het moeilijker om los te laten. Ik had ze nog zo veel willen zeggen.'

Het is even stil. Dan vraagt ze: 'Heb jij eigenlijk kinderen? Nee? Een hond? Heb je foto's? Mag ik die zien?'

Waarom geeft u eigenlijk geen hand?

'Ooit pakte de zanger van een Belgische heavymetalband mijn vingers zo hard vast, dat mijn hand bijna was verbrijzeld. Daarna besloot ik het nooit meer te doen. Maar omdat mensen je dan al snel een weirdo vinden, geef ik dus maar een boks.'

Dan staat ze op. Een boks dus, maar nu minder stug. Ze zegt: 'You're my friend now.'

Dat is best snel.

'Yeah.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.