'Ik ben de obsessieve, overspannen moeder. Jij de lakse vader'

Talent van 2015: televisiemakers Tim den Besten & Nicolaas Veul

Geen discussie: Tim den Besten & Nicolaas Veul (105 punten) zijn de tv-sensatie van nu.

Beeld Elza Jo

Vorig jaar werd Tim den Besten derde in deze verkiezing - helemaal alleen. Nu staat hij, sámen met Nicolaas Veul, op nummer één. De tv-makers wonnen met overmacht. Het laat zien dat Hilversum hen na de documentaires Gay-K (2012), Een man weet niet wat hij mist (2013), Oudtopia (2014) en kinderprogramma Beestieboys echt als duo beschouwt. 'We noemen elkaar soms Bassie en Adriaan', zegt Den Besten, op een stille maandagavond in een Amsterdams café. 'Of Britt en Ymke. We doen wel dingen naast onze gezamenlijke projecten.' Lachend: 'Maar die kent niemand.'

Hun overwinning dit jaar hebben ze te danken aan Oudtopia, de driedelige serie die in augustus dit jaar werd uitgezonden tijdens TV Lab op NPO 3. De twee mannen woonden een maand in een verzorgingshuis en probeerden zich te verplaatsen in het - vaak eenzame - bestaan van ouderen. De vergelijking met Geer en Goor was snel gemaakt, maar Veul en Den Besten lieten zich vooral leiden door hun jeugdige verwondering. Mét inlevingsvermogen en zónder effectbejag, oordeelt de jury. 'Oudtopia was verrassend en ontroerend, een parel in dit nog prille tv-seizoen.'

De tv-makers hebben hun positie bij de VPRO verzekerd met een nieuw jaarcontract - best knap in deze tijden. Het is daar een warm bad, zegt Den Besten. 'We kunnen direct met de hoofdredactie praten over ideeën.'

De VPRO is op zijn beurt ook blij met de jongens. 'Het zijn makers die vanuit hun eigen hart en beleving de wereld onderzoeken', zegt Stan van Engelen, hoofdredacteur VPRO Televisie. Hugo Blom, hoofdredacteur VPRO Gids en VPRO.nl, komt met een reeks bijvoeglijke naamwoorden. 'Ontwapenend, kwetsbaar, actueel. Schalks en serieus, uitgesproken en onzeker.'

Hun grootste kracht is zelfspot, zegt Blom. Zo worden de mannen in Oudtopia tussen de emotionele gesprekken met ouderen door even afgeleid door een aantrekkelijke fysiotherapeut. In Gay-K, een zware documentaire over de eerste gay pride van Oekraïne, zoekt Den Besten ook wat handige versiertips in het Russisch op. Omdat ze elkaar filmen, zie je de gevatte en soms confronterende dialogen over wat er precies om hen heen gebeurt. 'Dat is niet zo bedacht', zegt Den Besten. 'Voor onze eerste film was er alleen geld om twee mensen naar Oekraïne te sturen, zonder crew. We moesten elkaar wel filmen.'

Jan Versteegh (nr. 2) 53 punten

Jan Versteegh (28) eindigde maar een heel klein beetje hoger dan zijn BNN-collega die net als hij Spuiten en Slikken presenteerde.

De nummers 2 en 3 liggen dit jaar wel erg dicht bij elkaar. Bijna hetzelfde aantal punten, beiden presentator en dan ook nog eens voor hetzelfde programma. (Ook deden ze vorig jaar tegelijk mee aan Expeditie Robinson.) Wat vinden ze goed en minder goed aan elkaars presenteerwerk?

Geraldine Kemper over Jan Versteegh: 'Hij wil graag leren. Jan let altijd goed op, denkt mee en wil niet alleen vanaf een papiertje lullen. Hij kan daardoor soms wat onzeker zijn, misschien omdat hij nog maar net bij BNN zit. Hij vraagt vaak of hij het wel goed heeft gedaan en is erg gevoelig voor de energie om hem heen. Als het even niet lekker liep, merk je dat gelijk aan hem. Al zie je dat op tv nooit terug.'

Nog iets wat Kemper over haar collega wil benadrukken? 'We hebben nooit seks met elkaar gehad.' Zo, is dat ook uit de weg geruimd.

Trucje of niet, die gonzo-aanpak werkt. Door het schokkende camerawerk en jolige achter de schermengevoel heb je het idee dat je naar een roadmovie van vrienden zit te kijken. Het benadrukt hun onderlinge chemie, die door de jury wordt geroemd. Maar hoe is die precies ontstaan?

Den Besten (27): 'We waren al een tijd bevriend. Daarna zijn we pas als duo dingen gaan maken.'

Veul (30): 'Dat is superleuk, en supermoeilijk. We hadden het er op vakantie over, in de riksja.'

Den Besten: 'Dat was vlak voordat we Een man weet niet wat hij mist gingen maken. Ik zou voor het eerst met een meisje naar bed gaan, en ook nog op tv, heel heftig. Eerst maar naar Thailand, dachten we. Daar hebben we veel gepraat. Het zit zo: wij hebben een soort relatie met elkaar en onze carrière is het kindje.' Lachend: 'En als het tussen ons niet goed gaat, gaat het ook niet goed met het kindje.'

Veul: 'Tijdens Oudtopia zaten we 24 uur per dag op elkaars lip. Zelfs met mijn beste vrienden is dat zwaar.'

Den Besten: 'Ik ben toch wel een van je beste vrienden?'

Veul: 'Je bent mijn allerbeste vriend, sowieso. Maar als het tussen normale vrienden even niet gaat, denk je: succes ermee en we drinken ooit wel weer een borrel. Wij moeten de volgende dag weer draaien en performen voor de camera. Dus net als in een relatie vragen wij heel vaak aan elkaar: hoe gaat het, hoe voel je je?'

Elke intensieve samenwerking roept de vraag op: wat is de rolverdeling? Het duo bouwt verder op de gezinsmetafoor. Veul: 'Ik ben de obsessieve, overspannen moeder. Jij de lakse vader.' Den Besten: 'Ja. Ik ga vreemd en drink te veel. Dat jij zegt: ben je nou wéér dronken?' Dan serieus: 'Nicolaas is meer van de grote lijnen. Hij bouwt het huis, ik richt het in.' Een van de juryleden ziet het als een machtsspelletje: 'Den Besten rent rond, terwijl Veul de lijn vasthoudt.'

Tim den Besten in Oudtopia.

Die verdeling is ontstaan door hun verschillende achtergrond. Veul heeft meer ervaring achter de schermen. Hij bedenkt concepten en volgt nu een regieworkshop bij het IDFA. Den Besten is een geboren presentator - hij maakte voor de VPRO korte series als Holland's Next Talkshow en Zomergifjes. 'Ik denk dat ik presenteren leuker vind dan jij', zegt Den Besten. 'Ik vind regisseren lekker', zegt Veul. Maar het is te simpel om te stellen dat Den Besten de grappige jongen voor de camera is, het ongeleide projectiel, en Veul de stille kracht achter de schermen - het brein.

Den Besten: 'Ik snap wel dat men dat zo ziet, maar het ligt toch wat ingewikkelder. Ook Nicolaas is soms een ongeleid projectiel. Hij zit heus niet de hele dag met zijn pijp in een hoekje te broeden.'

Veul: 'Tim kun je inderdaad heel makkelijk voor de camera zetten en bij mij moet het van dieper komen. Maar ik wil echt niet alleen achter de camera staan en ik vond het bijvoorbeeld superleuk om die sketches voor Beestieboys te doen.' (Het dierenprogramma voor Villa Achterwerk werd eerder dit jaar genomineerd voor de Cinekid Kinderkast-prijs, red.)

Den Besten: 'Er word vaak gedacht: Tim, die kun je wel even wat leuks laten doen en Nicolaas stelt daarna nog even een serieuze vraag.'

Veul: 'Dat is vervelend, want Tim heeft ook visie en kan dingen zeggen waarvan ik denk: Jezus, wat slim. Net zoals ik mezelf soms op beeld terugzie en denk: nou, die quote was spot on. Alleen door dingen te doen die je moeilijk vindt, door jezelf tegen te komen, groei je en kun je excelleren.'

Den Besten: 'Bassie wil ook wel eens Adriaan zijn!'

Wat hen bindt, is dat ze zich in hun films kwetsbaar willen opstellen en dat ook durven. Alle ongemakkelijkheden worden getoond en benoemd. Veul: 'Tijdens Oudtopia lag Tim een keer in bed te huilen. Toen zei ik: Tim, ik ga nu wel de camera pakken, dit hoort er ook bij.' Den Besten: 'Ik wilde op dat moment echt weggaan, ik zat er helemaal doorheen. Dan kan ik denken: dit is te persoonlijk om te filmen, maar juist die dingen moeten erin.' Vermoeiend is het wel, zegt Veul. 'We geven alles.' Den Besten, glimlachend: 'Het is waar wat ze in Afrika zeggen: dat de camera een stuk van je ziel afpakt.'

Geraldine Kemper (nr. 3) 50 punten

Geraldine Kemper (24) is de enige vrouw in de top-3 voor televisie. Ze was zelfs de enige vrouw op de shortlist. En dat vindt ze bijzonder leuk, laat ze aan de telefoon weten - net terug van een trip voor 3 Op Reis.

Wat vindt Jan Versteegh van zijn meer ervaren BNN-collega? 'Geraldine weet mensen heel dichtbij te halen. Ze zou je vriendin kunnen zijn - je wil met haar feesten of gezellig een broodje met haar eten. Ze is echt de girl next door, zo innemend en likeable.

Ze is eigenlijk ook te lekker om mee samen te werken. Door die verbluffende schoonheid kan ik me in haar bijzijn soms moeilijk concentreren.' Geen minpuntjes? Na lang nadenken: 'Geraldine kan in al haar enthousiasme en geloof in het goede van de mens soms wat naïef overkomen. Maar dat is ze absoluut niet.'

De gewelddadige eerste gay pride in Oekraïne verslaan, homo Tim die toch met een vrouw naar bed gaat, de eenzaamheid van ouderen ervaren. Wat willen ze bereiken met hun werk? 'Voor mij gaat het over wezenlijk contact', zegt Veul. 'Hoe verhoud ik me tot anderen in de samenleving, of dat nou ouderen zijn of de andere sekse.' Den Besten wil verrassen. 'Na Oudtopia zei men: nu moeten jullie een maand de gevangenis in. Dat klinkt logisch, maar het is te voorspelbaar. We moeten elke keer met iets komen waarvan men denkt: huh, wát?'

Veul: 'Ik denk dat wij programma's maken die echter zijn, kwetsbaarder, rauwer. Het tofst wat wij hebben bereikt is dat wij net op een andere manier tv maken.'

Den Besten: 'Nicolaas, dat moet je helemaal niet zeggen.'

Veul: 'Hoezo niet?'

Den Besten: 'Daar krijg je spijt van. Laat anderen dat over ons zeggen.'

Veul: 'Niet dat het allemaal heel erg goed is. Maar het mag bij ons wel wat langer duren. Oudtopia duurde superlang. Trage televisie. Je kunt ook denken: gadverdamme.'

Den Besten: 'Wat bedoel je nou?'

Veul: 'Dat we niet de makkelijkste onderwerpen aansnijden.'

Den Besten: 'Haha!'

Veul: 'Laat maar, ik zeg wel niks meer, Bassie.'

Volgens
Peter Contant (Max Magazine), Hugo Blom (VPRO), Stijn Bronzwaer (NRC Handelsblad), Thijs van Soest (de Volkskrant), Lorianne van Gelder (Het Parool), Julien Althuisius (de Volkskrant), Gerard Timmer (BNN-VARA), Roek Lips (Voormalig netmanager NPO 3), Bert van der Veer (Televisiemaker), Patrick Lodiers (KRO-NCRV), Maarten Reesink (Universiteit van Amsterdam), Lennart van der Meulen (VPRO), Yoeri Albrecht (De Balie), Linda Duits (sociaal wetenschapper), Bart Barnas (RTV N-H), Haro Kraak (de Volkskrant), Gidi Heesakkers (de Volkskrant), Loes Reijmer (de Volkskrant), Annemart van Rhee (AD), Barbara van Beukering (de Persgroep), Stan van Engelen (VPRO), Jaïr Ferwerda (De Rekenkamer), Jan Gitsels (Walk in the Park B.V.), Maarten Bloem (Glamorama), Jean-Pierre Geelen (de Volkskrant), Mark Robinson (De Wereld Draait Door), Harm Taselaar (RTL Nieuws), Rosanne Blommers (VARA), Joris Henquet (de Volkskrant), Jesse Heijnis (Cineville), Erik Noomen (Nieuwe Revu), Mattias Schut (CCCP), Laurens Drillich (Endemol), Vincent ter Voert (Vincent TV Producties), Patty Geneste (Absolutely Independent), Bert Brussen (The Post Online), Jan Kooijman (Acteur/presentator), Paul Onkenhout (de Volkskrant), Chris Buur (de Volkskrant), Sara Berkeljon (de Volkskrant), Kristel van Teeffelen (Trouw)

Hoe gaat het nu met...Luuk Ikink?

Luuk Ikink (31) vond dat hij een jaar geleden te veel vasthield aan het draaiboek van RTL Late Night. Dat doet hij nu niet meer, zegt hij zelf: 'Het voelde in het begin nog wat onwennig om op tv te zijn. Het ongemakkelijke is er nu vanaf. Dat merk ik aan mijn interactie met Humberto Tan. Vroeger schrok ik als hij improviseerde, nu kan ik met hem mee.' Hij had een druk jaar met RTL Late Night, als een rollercoaster, met als hoogtepunt de nominatie voor de Televizierprijs voor aanstormend talent. Neemt hij daardoor definitief afscheid van oude liefde radio? 'Nee, maar daar heb ik het de komende tijd wel veel te druk voor.' (Bob Munten)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.